Monday, July 22, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

ዳር ቆሞ ማላዘን ይብቃ!

ሰላም! ሰላም! እንዴት ከረማችሁ፡፡ አዲስ መንግሥት ሲደራጅ አለን ማለት ይገባል፡፡ ለሹመት ብቻ ሳይሆን አለን የሚባለው፣ አሠራሩንና አካሄዱን ለመቆጣጠር ጭምር መሆኑን መረዳትና ማስረዳትም ተገቢ ነው፡፡ እንግዲህ ከራሴ ልጀምር፡፡ እኔም ወግ ይድረሰኝ ብዬ ለዘመን መለወጫ በዓል ሙክት በግ አርጄ ቤቴ የሠርግ አዳራሽ መስሎ ሰነበተ። ለአንድ ለሁለት ቀንም ቢሆንሰለብሪቲሆንኩ። ስንት ዓመት ተሸውጄ ኖሯል እያልኩ በውስጤ ጎረቤቶቼንብሉ…፣ ጠጡ…’ ስል እኔ አንድ ጎድን ሳይደርሰኝ ድስቱ ባዶ ቢሆንም፣ ተመስገን ብዬ ፈጣሪዬን አስታወስኩት ዋናው ጉዳይ መተሳሰብና መደጋገፍ ነው። ያለው የሌለውን መደገፍ አለበት፡፡ እርስ በርሱም መደጋገፍ ይኖርበታል፡፡ አገር የምትቆመው ልጆቿ ፅኑ መሠረት ሲሆኑላት ነው፡፡ ይህንን እያወጣሁ እያወረድኩ አዛውንቱ ባሻዬ ዘንድ ስደርስ፣ ‹‹ልጅ አንበርብር፣ መተጋገዝና መደጋገፍ እኮ ያለና የነበረ ጥንታዊ መታወቂያችን ነው…›› ሲሉኝ፣ እኚህ ሰውዬ አዕምሮዬን ከሩቅ ያነቡታል እንዴ ብዬ ደነገጥኩ፡፡ እሳቸው እኔንና ስሜቴን የሚረዱበት መንገድ ለጊዜው ግር ቢለኝም፣ አብሮነታችን የፈጠረው ቅርርብ ትልቅ አስተዋፅኦ እንዳለው ለመረዳት ግን ጊዜ አልፈጀብኝም፡፡ መተዋወቅ መልካም አትሉም ታዲያ!

አብረን ብንኖርም ካልተዋወቅን ዋጋ የለውም፡፡ ጉርብትና ከዝምድና በላይ በሚታይባት ጥንታዊት አገር ውስጥ እየኖርን ባዕድ ስንመስል ይገርማል፡፡ ለነገሩ ድሮ ጎረቤት ከወላጅ የማይተናነስ አሳዳጊ ነበር፡፡ ይህ ለአንዳንዶች ቀልድ ቢመስላቸውም ብዙዎቻችን በውስጡ አልፈንበታል፡፡ የአባቴ ጓደኛን እንደ አባቴ እያየሁ በማደጌ ኩራት ይሰማኛል፡፡ የእናቴን ጓደኛ ልክ እንደ አክስቶቼ መቁጠሬ ያስደስተኛል፡፡ ‹‹ኢትዮጵያዊነት የተገነባበት ፅኑ መሠረት ይህ ነው…›› የሚለኝ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ነው፡፡ እሱንም እንደ ወንድሜ ነው የማየው፡፡ ለዚህ ነው የአገር ጉዳይ ሲነሳ እንደ ቤተሰብ እየተያየን ‹ያገባናል› መባል ያለበት እላለሁ፡፡ በአንድ ወቅት አንድ ደላላ ወዳጄ ብሔራዊ ቴአትር አካባቢ ስንደልል የነገረኝ አይረሳኝም፡፡ ይህ ወዳጄ በቀድሞ ሠራዊት ውስጥ አገልግሎ በሕወሓት መራሹ መንግሥት ያለ ጡረታ የተሰናበተ ነበር፡፡ የአንዳንድ ደላሎችን ባህሪ እያየ ሲናደድ፣ ‹‹ምናለበት እኔም እንደ ወንድሞቼ ለአገሬ ተሰውቼ የአሞራ እራት በሆንኩ…›› ሲል አንጀቴን ይበላው ነበር፡፡ ጦር ሜዳ የወደቁ ጓዶቹን ነው ወንድሞቼ ይል የነበረው፡፡ እስቲ እህቴ፣ ወንድሜ ማለት ይልመድብን፡፡ የጎደለን እሱ ነው!

ለዕንቁጣጣሽ ባረድኩት አንድ ሙክት በግ ዝናዬ ከእትዬርጉት እስከ ባሻዬ ቤት መናኘቱን ዓይቶ አንድ ወዳጄ፣ ‹‹ይኼን ያህል ሰው የበግ አምሮት ካለው ለምንድነው በልማቱና በፈጣኑ ዕድገት ምክንያት የተፈጠሩ ፈጣን ልማታዊ ባለሀብቶች፣ መሬት እየተሰጣቸው በግ አርብተው በዓል ሲመጣ ለሰፊው ሕዝብ ረከስ ባለ ዋጋ የማያቀርቡት?›› አለኝ። ዝም ብሎ ማደልና መታደል አለ እንዴ? ያውም በዚህ ዘመን የነጋዴ ጭካኔ? ሆ…ሆ…። ሳልፈልግ የግዴን ብስቅም ውስጤ እያረረ ነበር። አንዳንዱ አጋጣሚውን ተጠቅሞ ለመክበር ሲል ለሽልንግ ዕቃ ሃምሳ ብር ክፈሉ ይላል። ሌላው ምን ተልዕኮ እንዳለው አይታወቅም የአገሩን ምርት ሁሉ ሰብስቦ ደብቆ እጥረት እየፈጠረ ወገኑን በረሃብ ይቆላል። ከዚህ የሚብሰው ደግሞ ሌላ አገር ያለው ይመስል ብሩን በጥቁር ገበያ እየመነዘረ ያሸሻል፡፡ በዚህ ላይ አቀባባዩና ደላላው ደግሞ ውስጥ ለውስጥ እንደ እባብ እየተሳበ ያገኘውን ሁሉ ይነድፋል፡፡ አገሬን አናስነካም ያሉ ደግሞ ሕይወታቸውን እየገበሩ ሰማዕት ይሆናሉ፡፡ ዘመኑ ‹‹በሬ ካራጁ …›› የሆነ ይመስላል፡፡ አይመስልም እንዴ!

ባሻዬ በዚህ አስተሳሰቤ የሚስማሙ አይመስልም። ‹‹ይኼ አስተሳሰብ…›› አሉኝ ለዘብ አድርገው ሲጀምሩ። ‹‹… ከጥንትም ጀምሮ ከሐዲያን ናቸው አገሩን እንደ ፈለጉ የሚያምሱት። ሁሉም ዘመን እንደ ልኩ እንደ ዑደቱ ‹‹የሚሰቡ›› እና ‹‹የሚታረዱ›› በጎች አሉት። ይህንን መረዳትና ምን ይደረግ የሚለው ላይ ማተኮር እንጂ፣ እንዲሁ መብሰልሰል ፋይዳ የለውም። ሌቦችና ክፉዎች አጋጣሚዎችን የሚጠቀሙባቸው እኛ በይሉኝታ ተጠፍንገን፣ ትዝብት ላይ ተጥደን ውለን በማደራችን ነው፡፡ አካፋን አካፋ የማለት ድፍረት ስለሌለን ነገራችን ሁሉ ከሐሜትና ከአሉባልታ አያልፍም፡፡ ደፈርና ቆምጠጥ ስንል ግን ከፊታችን የሚቆም ሌባም ሆነ ክፉ ሠሪ አይኖርም፡፡ መንግሥትም ይሁን ባለሥልጣን ፊቱ ቆመህ በትክክል ስትነግረው ይሰማሃል፡፡ ቤትህ ተደብቀህ ብታጉረመረም ከአሉባልተኝነት ተለይተህ አትታይም፡፡ ስለዚህ ያገባናል ማለት እንዲለመድ በጋራ መነሳት ተገቢ ነው…›› ሲሉኝ ሁኔታቸው አስገራሚ ነበር። ጎበዝ እውነታቸውን እኮ ነው፡፡ ባሻዬ ቅኔውን በግልጽ አውጥተው ከሰምና ከወርቁ ጋር አስማምተው ቢነግሩንም፣ ለእኔ ግን ከመልዕክታቸው ጀርባ ያለው ቅኔ ገብቶኛል፡፡ ነቃ በሉ ማለት ነው!

ከባሻዬ ቅኔ ወደ እኔ የቀን ውሎ ስንሸጋገር ደግሞ ጭርታን እናገኛለን። ʻወደ ጭርታ ለምን ታሻግረናለህ? ቅኔው ላይ ጠበቅ አድርገህ አውጋንʼ የምትሉኝ ካላችሁ በውስጥ መስመር አነጋግሩኝ። ዘንድሮ እንኳን በውጭ ውስጥ ለውስጥም መስኮት ከፍተን ውጋቱን አልቻልነውም። ያልተናገርነውን ተናገሩ፣ ያላልነውን አሉ፣ ያልነውን አላሉም የሚሉን በዝተዋል። በጣም የማዝነው ሁሉም ስለሐሳብ ብዝኃነትና ልዩነት እያወራ ቆይቶ ሐሳባችሁ አልጥም ሲለው፣ ‹‹መቼ ነው የመለመሉሽ?›› ብሎ ያሽሟጥጣል። እውነቴን እኮ ነው። ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ሁሌም እንደሚያጫውተኝ  ʻዴሞክራሲʼ የሚለው ቃል ምንጩ ከግሪክ ነው። ‹‹ከግሪክ ሥልጣኔ በፊት ደግሞ ኢትዮጲስ ጽሕፈት የጀመረች አገር ነች። በግሪክ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት በሐሳብ የተሸነፈው ቡድን አገር ውስጥ እንዲቀመጥ አይፈቀድለትም ነበር…›› ሲለኝ ገርሞኝ አፌን ከፍቼ ነበር የማዳምጠው። ወይ ይሰደዳል ወይ ይወገራል!

አንዴ ይኼንፖዝአድርጉና ቅኔ ቤት እንሂድ። እንዲህ የምንወዳትና የምንኮራባት አገራችን የቅኔ አድባር ናት። ቅኔ የብዙኃን ቅቤ የጥቂቶች መሆኑንም ልብ በሉ። በቅኔ ቤት ደግሞ ሰላ ሰላ ያለ ሒስና ትችት እንኳን ሥጋ ለባሽ አማልዕክቱም አይቀርላቸውም። የስም አወጣጥና አወረራስ ላይ ካልሆነ በእኔ አስተያየት፣ በተለይ አብዮታዊ የመናገርና የማሰብ ባህል ከአቴና በፊት እዚህ እኛ አገር ቅኔ ቤቶች ነበረ ባይ ነኝ። ደላላ ብሆንም የተቻለኝን ያህል ታሪክ አጣራለሁ። አንዳንዶቻችን ለምን እንደሆነ አላውቅም በደረቁ ያለ ዜማ፣የኋላው ከሌለ የለም የፊቱሲባል ቀዝቃዛ ነን። ሁልጊዜ ቁምነገር በሆታ ተሞልቶ እንዴት ይዘለቃል? ታሪካዊት አገር ቅብጥርስ ምንትስ እያልን ገና ለገና መድረኩን በተቆጣጠሩት አፍ ልዩነት ተሰበከ ብለን ብስክስክ ስንል ግራ ይገባኛል። ወይ ባህር አልተሻገርን ወይ ታሪክ አላሻገርን መላው ጠፍቶ ቁጭ!

‹‹መጠላለፍ ሆኗል የእኔና አንቺ ነገር፣ ወይ አርፈን አልኖርነው ወይም አንሻገር…›› ያለው ገበሬ መቼም የቻለውን ችሎ ነው። የእኔ ውድ ማንጠግቦሽ በቀደም፣ ‹‹ሥራ ላይ ቀዝቀዝ ብለህ ወሬ አብዝተሃል…›› አለችኝ። ልክ መርጬ የማወራ ይመስል። አይገርማችሁም? እና ይህችም ቁምነገር ሆና ተኮራረፍን። ከፍትፍቷ ፊቷ እያልኩ ደጅ እውላለሁ። ሥራው ቀዝቅዟል። መስከረም ቀዝቅዟል። በየካፌውና በየግሮሰሪው ወሬው ብቻ ደርቶ ያጋጥመኛል። ስለአገር ሰላምና ደኅንነት ʻጠያቂው ብዛት፣ ስለፍትሕ ጠያቂው ብዛት፣ ስለመልካም አስተዳደር ጠያቂው ብዛት ሪፖርት ሳዳምጥ ተቀምጬ እውላለሁ። የአገራችን ሰው ደግሞ እንደምታውቁት ባይጻፍለትም አንድ አባባል አምጥቷል።ሰው በምግብ ብቻ አይኖርም፣ በወሬም ጭምር እንጂማን ነበርከኩንታል ወሬ አንዲት ግራም ተግባር ትከብዳለችያለው? ነገሩን ማለቴ ነው። ምን ይባል ታዲያ!

ይህን ብዬ ለብቻዬ ፈገግ ስል መገናኛ አካበቢቪላ ቤት ኪራይ ፈላጊ ደንበኛዬ ደወለ። የምንገናኝበትን ሥፍራ ወስነን ስልኩ ተዘጋ። ይኼ ደንበኛዬ የጥጥ እርሻ አለው። አዘውትሮ፣ ‹‹አገሬን በጥጥ ምርት ራሷን የቻለች ለማድረግ የበኩሌን እሠራለሁ…›› ሲል ሰሚ ሰምቶ ይስቃል። በጎ ራዕይና ህልም እንደ ቅዠት በሚታይበት አገር አዳሜ ሳቁን ይጨርስናመስሚያዬ ጥጥ ነውብሎ ያልፈዋል። መስሚያቸው ጥጥ የሆኑ ሰዎች ጉዳይ ከመቼውም ጊዜ በላይ እያሳሰባቸው የመጡት ባሻዬ፣ ጆሯቸው ውስጥ ጥጥ መወተፍ አቁመው ሕመማቸውን ማዳመጥ መርጠው ተቀምጠዋል። የባሻዬ ፅናት ራሴን እንድፈትሽ ያደርገኝና ያሳፍረኛል። አንዳንዶች እንኳን በሽታቸውን ጤናቸውን፣ ሰላሙን፣ ኑሯቸውን ማዳመጥ ተስኗቸዋል። መስሚያውን በጥጥ ደፍነው ተው ሲባሉ የሚብስባቸው፣ ያላሰቡትን ጀምረው ሰው ያላሰበውን የሚያሳስቡ፣ ለያዥ ለገናዥ ያስቸገሩ ሰዎችና ጆሮዎች በበኩሌ ለመቁጠር ታክቶኛል። ʻአውቆ የተኛን ቢቀሰቅሱት አይሰማምʼ የሚሉት ተረትም አድማሱ ሰፋ ይላል። እኔ ሲሉ የምሰማውን ነው። ሲሉ መስማት ከኩነኔ ቢያድን ከተጠያቂነት የሚያድን አይመስለኝም፣ አይመስላችሁም? እንዴት ነው አንድ በሉ እንጂ። ነው እናንተም መስሚያችሁ ጥጥ ነው? ግራ የገባ ነገር!  

በሉ እንሰነባበት። ደንበኛዬ ቪላውን ከተከራየው በኋላ ኮሚሽኔን ሰጥቶኝ ምሳ ጋብዞኝ ተለያየን። ያው እንደምታውቁት ከፍሎ የሚጋብዝ አይደለም የተለፋበትን የሚነጥቁ ጩሉሌዎች በበዙበት ዘመን፣ ጋባዥን አመሥግኖ መለያየት አስፈላጊ ነውና ተባረክ ብዬ ተለየሁት። አንዳንዶቻችን ግን ውሉ ጠፍቶብን ጨዋነትና ኩሩነትን ከኢትዮጵያዊያነት መዝገበ ቃላት ውስጥ ፍቀን ለመደለዝ እንታገላለን። ብዙዎቻችን ግን ጨከን ማለት አለብን። አገር የምትኖረው ሕግ ሲከበር፣ ሥነ ሥርዓት ሲኖርና ጨዋነት ሲሰፍን ነው፡፡ ሌብነትና ራስ ወዳድነት ግን አገር ለማፍረስ እንጂ ለመገንባት አይጠቅሙም፡፡ እናም ደንበኛዬና እኔም የምንጫወተው ስለዚሁ ጉዳይ ነበር። ‹‹ጉድ እኮ ነው አንበርብር፣ አሁንማ የወጣቱን ትውልድ አይበገሬ የአገር ፍቅር ወኔ ሳይ እፅናናለሁ እንጂ፣ በራስ ወዳዶችና በክፉዎች ምክንያት የደረሰብንን መከራና ሥቃይ ሳስብ ውስጤ ይነዳል። ይህ አልበቃ ብሏቸው ወሬ እየፈተሉ፣ ወሬ እያዳወሩ፣ ወሬ እየሸመኑ ሲለብሱ ውርደታቸውን ክብር አድርጎ የሚያሳያቸው መስታወታቸው እንዲሰበር ብቻ ነው ምኞቴ…›› ሲለኝ እንደ መተከዝ አልኩ። ለካ ከእኛ ሳይሆን ከመስታወታችን ነው ችግሩ ብዬ ውስጥ ውስጡን በሐሳብ ተያዝኩ። ጥያቄው መስታወቴ ማንን ነው የሚያሳየኝ? ይሁን እስኪ። የሆንኩትን ወይስ ነኝ ብዬ የማስበውን? ወይ መሆን ወይ አለመሆን፡፡ የመስታወቱን ነገር አደራ እንበል እንጂ፡፡  አለበለዚያ አንዳች ጉዳይ ባጋጠመ ቁጥር ‹‹ከነገሩ ፆም እደሩ›› እያልን፣ ውኃ ጭምር መፆም ከጀመርን ችግር አለ፡፡ ለዚህም ነው የአገር ጉዳይ ያገባናል ማለት ያለብን፡፡ አዲሱ መንግሥት ሲደራጅም ሆነ ሥራ ሲጀምር ያገባናል ማለት አለብን፡፡ ሥራውን በአግባቡ መሥራት የሚችለው ስንቆጣጠረውና ስናግዘው ጭምር ነው፡፡ ዳር ቆሞ ማላዘን ይብቃን፡፡ መልካም ሰንበት!

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት