Tuesday, July 23, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
ዜና‹‹ሽምግልና የሚኖረው ተሸምጋዮች ሲኖሩ ነው›› መስፍን አርዓያ (ፕሮፌሰር)፣ የአገር ሽማግሌዎች መድረክ ሰብሳቢ

‹‹ሽምግልና የሚኖረው ተሸምጋዮች ሲኖሩ ነው›› መስፍን አርዓያ (ፕሮፌሰር)፣ የአገር ሽማግሌዎች መድረክ ሰብሳቢ

ቀን:

መስፍን አርዓያ (ፕሮፌሰር) በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የአዕምሮ ሕክምና መምህር፣ የአገር ሽማግሌዎች መድረክ ሰብሳቢና የማንነትና የአስተዳደር ወሰን ኮሚሽን አባል ናቸው፡፡ በ2013 ዓ.ም. ባጋጠሙ ቀውሶችና በቀጣይ መደረግ ስለሚገባቸው ጉዳዮች የሰጡት አስተያየት እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡

ሪፖርተር፡- ኢትዮጵያ ውስጥ በ2013 ዓ.ም. የተለያዩ ችግሮች ተከስተዋል፡፡ እነዚህ ችግሮች በማኅበረሰቡ ላይ ያሳደሩትን ተፅዕኖ እንዴት ይገመግሙታል?

ፕሮፌሰር መስፍን፡- እንግዲህ 2013 ዓ.ም. ከባድ ዓመት ነበር፡፡ ወሳኝ ድርጊቶች የተፈጸሙበትም ነው፡፡ ከእነዚህም መካከል ታላቁ የህዳሴ ግድብ በታሰበው ደረጃ የሞላበትና ሌሎችም የልማት ሥራዎች ይጠቀሳሉ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ በአገሪቱ የደረሱ የተፈጥሮ አደጋዎች ከተጋረጡ ችግሮች መሀል ተጠቃሾች ናቸው፡፡ ይህም ሆኖ ግን ከሁሉም በላይ በኅብረተሰቡ ላይ ያሳደረው ተፅዕኖ አንዱ ሰው ሠራሽ ችግር በተለይ ጦርነቱ ነው፡፡ ጦርነቶችና ግጭቶች በየቦታው ነው የተካሄዱት፡፡ ግጭቶቹ በብሔረሰቦችና በአካባቢዎች መካከል ነበር፡፡ እኔ የአገር ሽማግሌዎች መድረክ ሰብሳቢ እንደ መሆኔ መጠን ብዙ ነገሮችን ለማስተዋል ችያለሁ፡፡ የአካባቢ ሽማግሌዎች የአካባቢያቸውን ችግር መፍታታቸው እንደ ታላቅ ድል ይቆጠራል፡፡ ከዚህ አንፃር በሶማሊና በኦሮሚያ፣ በሶማሊና በአፋር ክልሎች፣ እንዲሁም በአንዳንድ ሥፍራዎች ተከስተው የነበሩት ችግሮች በተወሰነ ደረጃ ተፈትተዋል፡፡ ነገር ግን በትግራይና በአማራ፣ እንዲሁም በትግራይና በፌዴራል መንግሥት መካከል የተከሰተውና አሁን መጨረሻ ላይ ደግሞ እስከ አፋር የዘለቀው ችግር በኅብረተሰቡ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ማሳደሩ አይካድም፡፡ ተፅዕኖውም ኢኮኖሚያዊ፣ ማኅበራዊና ሥነ ልቦናዊ ነው፡፡

ሪፖርተር፡- ተፅዕኖዎች ዘርዝር አድርገው ሊያብራሩልን ይችላሉ?

ፕሮፌሰር መስፍን፡- ኢኮኖሚያዊው ተፅዕኖን ወደፊት ነው የምናየው፡፡ የኑሮ ውድነትን እያስተዋልን ነው፡፡ ሰሜን አሁን እያረሰ አይደለም፡፡ በዚህም የተነሳ በ2014 ዓ.ም. ብዙ ችግሮች ሉያጋጥሙ ይችላሉ፡፡ ከትግራይና ከአማራ ክልሎች ውጪ ያሉ በሚገባ ካላረሱና በሚገባ የሚያስፈልገውን ነገር ካላገኙ ከፍተኛ ጫና ማስከተሉ የአደባባይ ሚስጥር ነው፡፡ ጦርነቱ የሚፈጀው ገንዘብና የሚወድመው ንብረት ብቻ ሳይሆን በሰው ሕይወት ላይ የሚደርሰው ውድመት፣ በቀጣዩ ዓመት ሊታዩ የሚችሉ የአካል ጉዳቶችና የአዕምሮ ስብራቶች ከፍተኛ ተፅዕኖ ያሳድሩብናል ብዬ አስባለሁ፡፡ አንድ መታወቅ ያለበት ነገር ቢኖር ችግሩ የሁላችንም መሆኑ ነው፡፡ በትግራይ፣ በምዕራብ ኦሮሚያ፣ በደቡብ፣ በአማራና በአፋር እየደረሰ ያለው ችግር ሁሉንም ኢትዮጵያዊ የሚነካ ነው፡፡ በሕዝባችን ላይ ከፍተኛ የሆነ የሥነ ልቦና፣ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ጫና ይፈጥራል ብዬ አስባለሁ፡፡

ሪፖርተር፡- የአገር ሽማግሌዎች መድረክ በተጠቀሱት ችግሮች ላይ ምን እያደረገ ነው? በዚህስ ያጋጠመው ተግዳሮት ይኖር ይሆን?

ፕሮፌሰር መስፍን፡- የአገር ሽማግሌዎች መድረክ የአካባቢ ችግር በአካባቢ የአገር ሽማግሌዎች ይፈታል ብሎ ያምናል፡፡ በዚህም ምክንያት ነው በሶማሊ፣ በኦሮሚያና በአፋር የተከሰቱት ችግሮች በአካባቢ ሽማግሌዎች ሲፈቱ የነበረ ነው፡፡ እኔ የምመራው መድረክ የሚሠራው ነገር ቢኖር ይህንን ማመቻቸት ነው፡፡ ችግሩ አሁን የደረሰበት ደረጃ ላይ እንዳይደርስ የሃይማኖት አባቶችን ጨምሮ በየጊዜው ወደ አማራ፣ ትግራይና ኦሮሚያ ከዚያም ባለፈ ወደ ተለያዩ ቦታዎች በመመላለስ ጦርነቱ እንዳይጀመር፣ በወንድማማቾች መካከል ዕልቂት ስለሚያመጣ ጥንቃቄ ሊደረግለት እንደሚገባ፣ ፖለቲከኞችም ወደ ክብ ጠረጴዛ ዙሪያ እንዲመጡ እስከ መጨረሻው ሰዓት ወይም ጦርነቱ እስከ ተጀመረበት ድረስ ጥረት ስናደርግ ቆይተናል፡፡ እንዲያውም በመጨረሻ የፌዴራልና የትግራይ ክልል ኃላፊዎች በአዲስ አበባ ከተማ ስብሰባ እንዲቀመጡ ሁኔታዎችን ካመቻቸን በኋላ ነው በስተመጨረሻ የፈረሰው፡፡ እስከዚህ ድረስ መሄዳችንንም መታወቅ ይኖርበታል፡፡ ጦርነቱም ከተጀመረ በኋላ መቀሌ ሄደን ተኩስ እንዲያቆሙ፣ ተኩስ አቁሙም በሁሉም እንዲተገበር መክረናል፡፡ ተኩስ ከቆመ በኋላ ጥያቄዎች በክብ ጠረጴዛ ዙሪያ መፈታት እንደሚችሉ ከማሳወቅ፣ ከመጎትጎትና ከመሥራት የቦዘንበት ጊዜ የለም፡፡ እነዚህ ጥረቶች ሁሉ በአንድ ወይም በሌላ ምክንያት ተግባራዊ አልሆኑም፡፡ ሽምግልና የሚኖረው ተሸምጋዮች ሲኖሩ ነው፡፡ ይህ በጣም ወሳኝ ነገር ነው፡፡ አሁንም  ቢሆን ሁሉም ወገኖች ተኩስ አቁመው ወደ ድርድር እንዲመጡ የአገር ሽማግሌዎች መድረክ ምኞትና ፍላጎት ነው፡፡

ሪፖርተር፡- በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች የሚታየው ችግር በውይይትና በንግግር ይፈታል የሚል እምነት አለዎት?

ፕሮፌሰር መስፍን፡- ከመጀመርያው ቢሆን ኖሮ ይፈታል የሚል እምነት ነበረኝ፣ ሁላችንም ነበረን፡፡ እኛ በጣም ተግተን የሠራነው መጀመርያውኑ ይፈታል ከሚል እምነት ነበር፡፡ በአማራና በትግራይ መካከል የነበረው አለመረጋጋት እንዲወገድ ተንቀሳቅሰን ነበር፡፡ ይህም ማለት የሁለቱንም ክልሎች ርዕሳነ መስተዳድሮችን አቶ ገዱና ደብረ ጽዮን (ዶ/ር) ለኢትዮጵያ ሕዝብ ቃል እንዲገቡ አድርገን እንደነበር አይዘነም፡፡ በዚህም የተነሳ ለአንድ ዓመት ያህል በሁለቱም በኩል ፀጥታ የሰፈነበት ሁኔታ ነበር፡፡ ሁልጊዜ ሕዝቡን፣ ፖለቲከኞችን፣ መሪዎችን በየቦታው ሄደን ስናነጋግር ሕዝቡ የሚለን በሕዝቦች መካከል ምንም ችግር የለም፡፡ ይህም ማለት በአማራ፣ በኦሮሞ፣ በትግራይ ሕዝብ መካከል ችግር የለብንም፣ አሁን ችግር የሚፈጥሩብን ፖለቲከኞቻችን ናቸው የሚል ነው፡፡ እኛም እንዳየነውና እንደተረዳነው ከሆነ በሕዝብ ላይ ጫናና ግፊት ሊኖር ይችላል፡፡ ነገር ልዩነት አለ ብለን አናምንም፡፡ አሁን የሚወሰነው ፖለቲካዊ ውሳኔ ነው፡፡ ይህን ውሳኔ ለመወሰን ሁሉም እስከደፈረ ድረስ ጦርነቱ የማይቆምበት ምንም ምክንያት የለም፡፡ አሁን የምናየው አዝማሚያ ግን ያንን አስተማማኝ የሚያደርግ አይደለም፡፡ ጦርነቱ ዞሮ ዞሮ መቆሙ አይቀርም፡፡ ነገር ግን በሕዝብ መሀል ጥሎት የሚያልፈው አካላዊና ሥነ ልቦናዊ ስብራት ለብዙ ጊዜ ይቀጥላል፣ የሚያሳስበንም ይኸው ነው፡፡ 

ሪፖርተር፡- ከዚህ አኳያ ችግሩ በንግግርና በውይይት እንደማይፈታ በእርግጠኝነት መናገር ይቻላል ማለት ነው?

ፕሮፌሰር መስፍን፡- መፍትሔ አያገኝም የምንለው ነገር የለም፡፡ የናይጄሪያ ጉዳይ በአንድ ሽምግልና ላይ በቅርቡ ተነስቶ ናይጄሪያ ውስጥ በደረሰው ጦርነት በተለይ በባያፍራና በፌዴራል መንግሥቱ መካከል በተካሄደው ጦርነት ከአንድ ሚሊዮን በላይ ሰዎች ያለቁት፡፡ ያ ሁሉ ሕዝብ ካለቀ በኋላ ግን ዕርቅ ወርዷል፡፡ ነገሮችም ያለቁት በክብ ጠረጴዛ ዙሪያ ነው፡፡ አሁንም ቢሆን ልቦና ከሰጣቸው በተለይ፣ በተለይ ጦርነቱን ለማቆም ፍላጎት ካለ ወደ ሰላም የማይመጣበት ምክንያት ይኖራል ብለን አናስብም፡፡

ሪፖርተር፡- ውይይትና ድርድር ለማካሄድ ቅድመ ሁኔታን እንደ መደራደርያ አድርገው የሚያስቀምጡ አካላት አሉ፡፡ በዚህ ዓይነት አካሄድ ችግሮች እንዴት ሊፈቱ ይችላሉ?

ፕሮፌሰር መስፍን፡- እኛ ሽማግሌዎች መጀመርያውንም የተናገርነው ነገር ቢኖር፣ ‹‹ለሰላም ምንም ዓይነት ቅድመ ሁኔታ አይሰጥም›› የሚል ነው፡፡ መጀመርያ ሰላምን ትፈጥራለህ፡፡ ይህም ማለት ተኩስ አቁም ከሆነ መጀመርያ ተኩስ ታቆማለህ፡፡ ከዚያ ወደ ክብ ጠረጴዛ ዙሪያ ለመምጣት ትሰማራለህ፡፡ ለዚህም ነው እንግዲህ በሁኔታዎች ላይ ተወያይቶ መፍታት የሚቻለው፡፡ በጉልበት የሚሆን ነገር አይኖርም፡፡ ይህም ጥፋትና ውድመት እንጂ ሌላ የሚያመጣው ነገር የለም፡፡ በነገራችን ላይ ከጊዜ ወደ ጊዜ ተጠያቂነትም ሊኖር ይችላል፡፡ ስለዚህ ይህ እንዳይሆን ቅድመ ሁኔታ ሳይሆን ጥያቄው በአስቸኳይ ተኩስ ለማቆም ተስማምቶ ወደ ነበረው ስንመለስ መነጋገር ነው የሚያዋጣው፡፡ ሽማግሌ ሁልጊዜ ስለሰላም ነው መናገር የሚችለው፡፡

ሪፖርተር፡- በዚህ ላይ የሚያክሉት ካለ ዕድሉን ልስጥዎት?

ፕሮፌሰር መስፍን፡- በቅድሚያ ለመላው የኢትዮጵየ ሕዝብ ለአዲሱ ዓመት በሰላምና በጤና እንኳን አደረሳችሁ እላለሁ፡፡ በ2013 ዓ.ም. በችግር ብናሳልፍም በታላቁ ህዳሴ ግድብና ባስመዘገብናቸው ልማቶች ድል ተቀዳጅተናል፡፡ ከምንጊዜም በላይ ኢትዮጵያዊነትን እያሳየን መጥተናል፡፡ ለሁላችንም የሚያዋጣን  ኢትዮጵያዊነት ነው፡፡ ስለሆነም  ባህሎቻችን፣ መብቶቻችንንና ቋንቋዎቻችን በሚገባ እያስከበርን ወደ ብልፅግና ጉዞ መረባረብ ይገባናል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ኢትዮጵያዊ ማን ነው/ናት? ለምክክሩስ መግባባት አለን?

በደምስ ጫንያለው (ዶ/ር) የጽሑፉ መነሻ ዛሬ በአገራችን ውስጥ በተለያዩ አካባቢዎች ግጭቶችና...

ዴሞክራሲ ጫካ ውስጥ አይደገስም

በገነት ዓለሙ የዛሬ ሳምንት ባነሳሁት የኢሰመኮ ሪፖርት መነሻነትና በዚያም ምክንያት...

ኢትዮጵያ በምግብ ራሷን የምትችለው መቼ ነው?

መድረኩ ጠንከር ያሉ የፖሊሲ ጉዳዮች የተነሱበት ነበር፡፡ ስለረሃብ፣ ስለምግብ፣...

ደረጃውን የጠበቀ ስታዲየም በሌላት አገር ዘመናዊ ስታዲየም እየገነቡ ያሉ ክልሎች

አዲሱ የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ዘመናዊ ስታዲየም ለማስገንባት ከ500 ሚሊዮን...