Thursday, June 20, 2024

ልሂቃን የአገሪቱን መልካም ዕድሎች አታበላሹ!

የኢትዮጵያ ልሂቃን የታሪክ ሰበዞችን እየመዘዙ፣ የአሁኑን ከበፊቱ ጋር እየመዘኑ ነገ የተሻለ እንዲሆን ጥረት ማድረጋቸው ይደገፋል፡፡ ከተሠሩ ስህተቶች በመማር ስህተቶች እንዳይደገሙ ለመሥራት ማሰባቸውም ይበረታታል፡፡ ነገር ግን ልሂቃኑ በዘመናቸው የረባ ተግባር ሳያከናውኑ በትናንት ድርጊቶች ላይ ከሳሽና ፈራጅ ለመሆን ሲዳዳቸው ግን፣ ለአገርም ሆነ ለሕዝብ የሚጠቅም ተግባር ላይ ስላልሆኑ ይወቀሳሉ፡፡ በትናንት ውስጥ ያለፉ ትውልዶች የመሰላቸውን አከናውነው በታሪክ የሚታወሱበት ቅርስ ሲያስቀምጡ፣ የዛሬው ደግሞ በተራው የተሻለ ነገር አከናውኖ የራሱን አሻራ ማሳረፍ ይጠበቅበታል፡፡ ከዚህ ውጪ የሚኖረው ጣት መቀሳሰርና መወነጃጀል ፋይዳ ቢስ ነው፡፡ ከኢትዮጵያ ልሂቃን ውስጥ በተለይ ብሔርተኞቹ ዘንድ የሚስተዋለው ትልቁ ችግር፣ ለቆሙለት ዓላማ ማሳኪያ ዋነኛው አቋራጭ የሚመስላቸው የበደል ትርክቶችን አጋኖ ማቅረብ ነው፡፡ ያለፉት ስህተቶች እንዳይደገሙ የሚረዱ ዘዴዎችንና ብልኃቶችን ከማዘጋጀት ይልቅ፣ የዘመኑን ትውልድ በስሜታዊነት በማነሳሳት የሚፈልጉትን ለማስፈጸም በሚፈጥሩት ትንቅንቅ ለሰላም ጠንቅ ይሆናሉ፡፡ ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ የሚያግዙ መሠረታዊ ጉዳዮችን በመሸሽ፣ የብሔር ቅራኔ ላይ እያተኮሩ ለሰላማዊ የፖለቲካ ትግል እንቅፋት ይሆናሉ፡፡ በአሁኗ ኢትዮጵያ ብሔራዊ መግባባት ተፈጥሮ የተገኙ መልካም ዕድሎችን መጠቀም ያልተቻለው፣ የፖለቲካ ልሂቃኑ ዘመኑን በሚመጥን ቁመና ላይ ለመገኘት ባለመቻላቸው ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም፡፡  

የኢትዮጵያ ሕዝብ ከጭቆና ቀንበር የሚላቀቀው፣ ከአስከፊው የድህነት ማጥ ውስጥ የሚወጣው፣ መብቱና ነፃነቱ ተከብሮ በሰላም መኖር የሚችለው የአገሪቱ ልሂቃን ራሳቸውን ሲገሩ ነው፡፡ በትምህርት ተቋማት፣ በፖለቲካ ፓርቲዎች፣ በሲቪክ ማኅበራት፣ መንግሥታዊና መንግሥታዊ ባልሆኑ ተቋማት፣ በእምነት ተቋማት፣ በሚዲያዎችና በመሳሰሉት ውስጥ የሚገኙ ልሂቃንም ራሳቸውን መግራት ካልቻሉ አንዲት ጋት መራመድ አይቻልም፡፡ ልሂቃኑ ከታሪክ ስህተት ተምረው ለዘመኑ የሚመጥን ተግባር መፈጸም ካልቻሉ መኖራቸው በራሱ ፋይዳ ቢስ ነው፡፡ የሚያጋጥሙ ችግሮችን ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ ፈትሸውና ተንትነው ለመፍትሔ የሚረዱ ሐሳቦችን ማቅረብ የሚገባቸው ልሂቃን፣ የአሉባልታ ትንተና ውስጥ ሲገኙ ያሳፍራል፡፡ የተለዩ ሐሳቦችን በምክንያታዊነት መሞገት የሚጠብቃቸው ልሂቃን በሴራ ንድፈ ሐሳብ ከተጠመዱ፣ መኖራቸው ትርጉም አልባ ይሆናል፡፡ የቀሰሙት ዕውቀት ችግር ፈቺ መሆን ሲገባው፣ ለተጨማሪ ችግሮች መፈልፈያ ሲውል ያሳስባል፡፡ የአገሪቱን ተጨባጭ ሁኔታ ካጋጠሙና ሊያጋጥሙ ከሚችሉ ችግሮች አንፃር በመተንተን መልካም ዕድሎች እንዳይመክኑ ማድረግ የሚገባቸው ልሂቃን፣ በሚፈለጉበት ቁመና ላይ ሳይገኙ በስህተት ላይ የሚረማመዱ ከሆነ ኪሳራው የአገር መሆኑን ሊረዱ ይገባል፡፡

ከአብዛኛው የኅብረተሰብ ክፍል ላቅ ያለ ግምት የሚሰጣቸው ልሂቃን፣ ልዩነትን በፀጋ ካልተቀበሉ ከሌላው ምን ይጠበቃል? በግርድፍ የቀረቡ መረጃዎችን እንዳለ ተቀብለው የሚያስተጋቡ ከሆነ መረጃን የማጥለል ሥራ የማን ሊሆን ነው? ውይይትና ድርድርን ወደ ጎን በመግፋት ጠመንጃ የሚወለውሉትን የሚያበረታቱ ልሂቃን ከበዙ ሐሳብን በሐሳብ ማን ሊሞግት ነው? የሌሎች ሐሳብ ግልጽ ካልሆነ ማብራሪያ መጠየቅ እየተቻለ በራስ ትርጉም ብቻ የውንጀላ ፕሮፓጋንዳ መሥራት ምን የሚሉት ፈሊጥ ነው? 21ኛው ክፍለ ዘመን ውስጥ የሚኖር ጠንቃቃና ዘመናዊ ሰው ጠመንጃ ፖለቲካ ውስጥ ገብቶ እንዲፈተፍት አይፈቅድም፡፡ ለዚህም ነው ጠመንጃ ባነገተ ፖለቲከኛ የተደቆሰ ሰው አስከፊ ታሪክ አይደገምም ማለት ሲገባው፣ ለአዲስ ጠመንጃ ነካሽ የጥብቅና ያህል ክርክር ካደረገ ከፈልኩ የሚለው መስዋዕትነት ከንቱ የሚሆነው፡፡ ሰላማዊ የፖለቲካ ትግል ውስጥ ጠመንጃ እንዳይገባ ኢትዮጵያዊያን ንቁ ይሁኑ ማለት፣ የዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ መሠረቱ እንዳይበላሽ ጥንቃቄ ይደረግ ማለት ነው፡፡ ከዚህ ውጪ ያለው ስሞታም ሆነ አሉባልታ መረጃ አልባ ያደርጋል፡፡ ተደጋጋሚ ስህተትም ያሠራል፡፡ ልዩነት ቢኖር እንኳ ባልጠራ መረጃ ላይ ወይም በራስ ብቻ በሚሰጥ ትንታኔ ወይም ትርጓሜ ጥፋት ውስጥ መገኘት ነውር ነው፡፡ ‹‹ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ›› እንደማይቻለው ሁሉ፣ ከዘመኑ ጋር እኩል መራመድ አለመቻል መልካም ዕድሎችን ማበላሸት ነው፡፡

ኢትዮጵያ ውስጥ የመነጋገር ባህል ብርቅ አልነበረም፡፡ ማኅበረሰቡ በተለያዩ ወጎቹና ልማዶቹ መሠረት እርስ በርሱ የሚነጋገርባቸው በርካታ ጉዳዮች አሉት፡፡ ችግሮች ሲያጋጥሙም የሚፈታባቸው ዘዴዎች ፈርጀ ብዙ ናቸው፡፡ ወደ ብዙዎቹ ልሂቃን ስንመለስ ግን ከትችት፣ ከነቀፋ፣ ከአሉባልታና ከሐሜት የዘለለ ወግ ያለው ውይይት ወይም ክርክር ይፈራሉ፡፡ ሐሳብን የመግለጽ ነፃነት እንዲከበር ከፍተኛ ጩኸትና እሮሮ ሲሰማ እንደነበር ይታወሳል፡፡ ልሂቃኑ በተለያዩ የመገናኛ ዘዴዎች ተገናኝተው ሲነጋገሩ ግን ቁጣና እልህ ጎልተው ይታያሉ፡፡ በማኅበራዊ የትስስር ገጾች ደግሞ ነፃ ውይይት ማድረግ አይቻልም፡፡ በማኅበራዊ የትስስር ገጽ በተሰነዘረ ሐሳብ ምክንያት ድጋፎችና ተቃውሞዎች የሚጎርፉት ግለሰቡ ካለው ቡድናዊ ትስስር አንፃር ነው፡፡ ከዚህ ውጪ ለአገር የሚጠቅሙ ሐሳቦች ቢኖሩ እንኳ በከንቱ ይባክናሉ፡፡ ልሂቃኑ በሥርዓት መነጋገርና ሐሳቦች ደግሞ በክርክር መልክ መያዝ ካልቻሉ፣ እንዴት ተደርጎ ነው አገርን ማስቀጠል የሚቻለው? የኢትዮጵያ መልካም ዕድሎች እየተበላሹ ስለሆነ በጥንቃቄ ማስተዋል ተገቢ ነው፡፡

የኢትዮጵያ ልሂቃን ደርዝ ያለው ውይይት ኖሮ የሐሳብ ገበያው እንዲሟሟቅ ማድረግ ካልቻሉ፣ ለአገር ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያላቸው ግለሰቦች ‹‹ጎመን በጤና›› ብለው ይሸሻሉ፡፡ ከማኅበራዊ የትስስር ገጾች በስድብ ምክንያት ከሐሳብ ገበያው የተገለሉ ለአገር የሚጠቅሙ ሰዎች፣ መደበኛ ሚዲያውን እየሸሹ የሐሳብ ድርቅ እየበረታ ነው፡፡ አገሪቱ የአደባባይ ሰዎችን ባጣች ቁጥር የንግግር ነፃነት ትርጉም አልባ ይሆናል፡፡ ከምክንያታዊያን ይልቅ በስሜት የሚገነፍሉ ይበራከታሉ፡፡ እንዲህ ዓይነት ሰዎች ሲበዙ የፖለቲካው ምኅዳር የጉልበተኞች መሰባሰቢያ ይሆናል፡፡ ጉልበተኞች ሲበረቱ ደግሞ ጉዞው ጭልጥ ወዳለ አምባገነንነት እንደሚሆን አያጠራጥርም፡፡ ልሂቃን ከገቡበት ችግር ራሳቸውን አላቀው በምክንያታዊነት ላይ የተመሠረተ የሐሳብ ፉክክር ውስጥ መግባት ካልቻሉ፣ መጪው ጊዜ ከብሩህነት ይልቅ ድቅድቅነት ያይልበታል፡፡ ሚዲያውም ቢሆን መመራት ያለበት የሙያው ሥነ ምግባር በሚፈቅደው መሠረት እንጂ፣ የመጣ የሄደውን አወዳሽና አውጋዥ በመሆን አይደለም፡፡  ልሂቃን የሚዲያ ምልከታቸው ከጎራ ድጋፍና ተቃውሞ አንፃር እንዲሆን እያበረታቱ መቀጠል አይኖርባቸውም፡፡ ‹‹የእኛ›› ወይም ‹‹የእነሱ›› የሚለው ኋላቀር ፈሊጥ ዘመን አልፎበታል፡፡ ልሂቃኑ ስለሚዲያ ነፃነት ሲነጋገሩ ከምንም ነገር በላይ ገለልተኝነቱ ሊያሳስባቸው ይገባል፡፡ ከዚህ ውጪ ያለው ‹‹ውኃ ቢወቅጡት እምቦጭ›› እየሆነ መልካም ዕድሎችን ያመክናል፡፡

‹‹የተሳሳተን ነገር በተደጋጋሚ እየሞከሩ ውጤት መጠበቅ ተላላነት ነው›› የሚለውን አባባል ማስታወስ ተገቢ ነው፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ከስህተት መማር ብርቅ ነው፡፡ ‹‹ብልህ ከሌሎች ስህተት ይማራል፣ ሞኝ ግን ከራሱም አይማርም›› የሚለው አባባል ለዘመኑ ልሂቃኖቻችን ምሳሌ ይሆናል፡፡ የስልሳዎቹ ትውልድ ቀይእና ነጭሽብር አማካይነት የፈጸማቸው ስህተቶች አልታረሙም፡፡ ዛሬም ወንድም ወንድሙን ገድሎ ይፎክራል፡፡ በጎራ ተቧድነው የአንዱን ሞት ሲያሞግሡ የሌላውን የሚያንኳስሱ አሉ፡፡ ያኔ ከአንድ ርዕዮተ ዓለም (ማርክሲዝም ሌኒኒዝም) ያጣቅሱ የነበሩ ወንድማማቾች፣ ‹‹የመስመር ልዩነት›› በማለት እርስ በርስ ተጫርሰዋል፡፡ ሰፊውን ሕዝብ ነፃ እናወጣለን ብለው በአንድነት ቢነሱም በማይረቡ ምክንያቶች ተላልቀዋል፡፡  ዛሬም ይኼ መከረኛ ሕዝብ በስሙ የሚነግዱበት በዝተዋል፡፡ ሕዝቡን እርስ በርሱ ለማጋጨት የብሔርተኝነት ቁማር ከሚጫወቱት ጀምሮ፣ ለሥልጣን ሲሉ ደም የሚያፈሱ እየታዩ ነው፡፡ ልሂቃን ግን ይህንን በአደባባይ ሲያወግዙ አይሰማም፡፡ አብዛኞቹ ልሂቃን የነገር ፀጉር ከመሰንጠቅ ያለፈ በተግባር የሚያሳዩት የለም፡፡ ከታሪክ ስህተቶች ተምሮ የተሻለ ነገር ከማምጣት ይልቅ፣ ለዘመኑ የማይመጥን የለቅሶ ፖለቲካ ላይ መጣድ ይወዳሉ፡፡ በዚህም ምክንያት ከተስፋ ይልቅ የሥጋት ደመና ነው የሚታየው፡፡ ለሕግ የበላይነት፣ ለሐሳብ ልዕልና፣ እንዲሁም ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ የሚጠቅሙ መሠረታዊ ጉዳዮች ላይ ከመነጋገር ይልቅ፣ ሕዝቡንና አገሪቱን ወደ ኋላ የሚመልሱ ስህተቶች ውስጥ መዘፈቅ ተለምዷል፡፡ በስህተት መንገድ ላይ መመላለስ በዝቷል፡፡ ሀቅን አንጥሮ ከመፈለግ ይልቅ አሉባልታ ላይ መራኮት ልማድ ሆኗል፡፡ ልሂቃን ዘመኑን የሚመጥን ቁመና ላይ ካልተገኙ በታረክ አጋጣሚ የተገኙ መልካም ስለሚመክኑ፣  ከታሪክና ከትውልድ ተጠያቂነት አያመልጡም!

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

የንብረት ማስመለስ ረቂቅ አዋጅና የሚስተጋቡ ሥጋቶች

ከሰሞኑ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የቀረበው የንብረት ማስመለስ ረቂቅ...

የመጨረሻ የተባለው የንግድ ምክር ቤቱ ምርጫና የሚኒስቴሩ ውሳኔ

በአገር አቀፍ ደረጃ ደረጃ የንግድ ኅብረተሰቡን በመወከል የሚጠቀሰው የኢትዮጵያ...

ሚስጥሩ!

ጉዞ ከካዛንቺስ ወደ ስድስት ኪሎ፡፡ የጥንቶቹ አራዶች መናኸሪያ ወዘናዋ...

ብሔራዊ ባንክ ጥርስ እያወጣ ይሆን እንዴ?

በአመሐ ኃይለ ማርያም ‹‹Better late than never›› (ከቀረ የዘገየ ይሻላል) የኢትዮጵያ...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

መንግሥታዊ ተቋማት ውስጥ የተንሰራፋው ሌብነት ልዩ ትኩረት ይሻል!

በየዓመቱ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከበጀት ረቂቅ በፊት መቅረብ የነበረበት የፌዴራል ዋና ኦዲተር ግኝት ሪፖርት ማክሰኞ ሰኔ 11 ቀን 2016 ዓ.ም. ዘግይቶ ሲቀርብ፣ እንደተለመደው...

የምግብ ዋጋ ንረት አጣዳፊ ዕርምጃ ያስፈልገዋል!

መንግሥት የሚቀጥለውን ዓመት በጀት ይዞ ሲቀርብ በአንገብጋቢነት ከሚነሱ ጉዳዮች መካከል አንዱ፣ የዋጋ ንረትን ለመቀነስ ምን ታስቧል የሚለው ጥያቄ ነው፡፡ በጀት ለተለያዩ መንግሥታዊ ወጪዎች ሲደለደል...

ባለሥልጣናት የሚቀስሙት ልምድ በጥናት ይታገዝ!

ሰሞኑን በጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የተመራ የከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት ልዑክ፣ ከሲንጋፖር ጉብኝት መልስ በሁለት ክፍሎች በቴሌቪዥን የተገኘውን ልምድ በተመለከተ ሰፊ ማብራሪያ ሰጥቷል፡፡ ለአገር...