Monday, June 17, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

ምን ይባላል ታዲያ?

ሰላም! ሰላም! የዘመነ ኮሮና ወከባና ሩጫው እንዴት ይዟችኋል? አንዳንዴ ሀሞት ያፈሳል አይደል? ይህች ዓለም ያለ ድካም አትሞከርም፡፡ ማለቴ ካልደከመው የሚበረታ፣ ካልታከተው የሚጠነክር ያለ አይመስልም። እንኳን ሩጠን ቁጭ ብለን የሚደክመን እኮ እየበዛን ነን፡፡ ታዲያ ይኼን ጊዜ ሰው ማለት ስስ ጎኑ የበዛ ፍጡር መሆኑ ይገባናል። በተለይ እኛ አዳሞች በስስ ጎንና በጎን አጥንት በኩል ጉድለታችን ብዙ ነው። ምን ለማለት እንደፈለግኩ ገብቷችኋል። በዚህ ጥድፊያና ሁካታ በበዛበት የኮሮና ዘመን በመወሰን የራስን ሔዋን ሳይዙ ጉዞ አደጋው ከፍ ያለ ነው። እውነቴን እኮ ነው! ‹‹መልካም ሴት ለባልዋ ዘውድ ናት›› የተባለውን አላነበባችሁም? ቆይ እስኪ የማንበብ ባህል ያላዳበረ ኅብረተሰብ ሲሠለጥን የታየው የት ነው? ማንበብ የሚሉት ወሳኝ ጉዳይ ብዙውን ሰው ለምን ያንገሸግሸዋል? ማንበብና ማገናዘብ እያቃተን መሰለኝ በረባ ባረባው የምንናጨው፡፡ ዞሮብናላ!

እንደ ባሻዬ አስተያየት ያለ ሴቶች የሚደረግ የሕይወት ጉዞ እንኳን ለሥጋ ለነፍስም አይረባም። ታዲያ ሁሌም የሚገርመኝ ሴቶች እንዲህ ዓይነቱ ማሰሪያ አንቀጽ ላይ ሚናቸው መጉላቱ ብቻ አይደለም። ከእነሱ ውጪ ሕይወት የሚባለው ነገር አሰልቺ መሆኑን ማን ይክዳል? እኔ ደላላው አንበርብር ምንተስኖት ዕድሜ ለውዷ ባለቤቴ ለማንጠግቦሽ ሐሳብ አይገባኝም። አንዳንዱ ግን ትዳርን በሚያህል ትልቅ ቁም ነገር ላይኮንትሮባንድይሠራል ይባላል። ይወሰልታል ለማለት ነው።ትዳር ጣፋጭ ነው እንደ ማርባለበት አፉ ሌላ ይስማል። ‹‹ዓይን ያወጣ ዘመን›› አሉ አዛውንቱ ባሻዬ፡፡ እውነታቸውን እኮ ነው! እንደመር ሲል ቆይቶ ሲቀናነስ እንደሚውለው ጃዊሳ ዓይነቱ እኮ ነው፡፡ አይደለም እንዴ?

ማንጠግቦሽና ምሁሩ የባሻዬ ልጅ የፍቅርን ነገር ካነሱ ሳይተራረቡ አይላቀቁም። ‹‹አይ የሴቶች ነገር?›› ይላታል። ‹‹አይ የወንዶች ነገር?›› ትለዋለች። ‹‹ደግሞ ወንዶች ምን አደረጉ?›› ሲላት፣ ‹‹ሴቶችስ ምን ኃጢያት ተገኘባቸው?›› ትለዋለች። ጎራ ለይተው አንዳቸው የአንዳቸውን ፆታ ገመና ሲዘከዝኩ ይኼ ሁሉ ድርጊት ድራማ ነው? ወይስ በዕውኑ ዓለም የተፈጸመ ነው? እላለሁ፡፡ እናም መሀል እሆንና የሁለቱንም ‹‹ጠቅልለህ ውቃ›› ወግ በትዝብት አዳምጣለሁ። ምነው የዘንድሮ ወግ ሁላ የጅምላ ብቻ ሆነ? ፈረንጆቹ ‹‹ጄኔራላይዜሽን›› የሚሉት የጅምላ ፍረጃ ትክት ሲለኝ ብቸኝነት ያምረኛል፡፡ ይኼ የጅምላ ፍረጃ ከላይ እስከ ታች ይወርድና አዳሜን በፆታ፣ በሃይማኖት፣ በዘር፣ በቋንቋና በአስተሳሰብ ሲያባላ የዴሞክራሲ ዳር ድንበሩ ይጠፋብኛል፡፡ በፆታ የተጀመረው ውጥንቅጥ ወደ አጠቃላዩ ማኅበረሰብ ሲሸጋገር ግራ ግብት ይላል እኮ? እንዲህ አይደል እንዴ የምንተራረበው!

ማንጠግቦሽና የባሻዬ ልጅ ቀልዱን ትተው ከልባቸው ሲጫወቱ ማንጠግቦሽ፣ ‹‹የሴቶች ጥቅምና አስተዋጽኦ ብዙ ሆኖ ሳለ ለእኩልነታቸው ተጋሁ የሚለው መንግሥት ግን፣ አስተማማኝ የሕግ ከለላ አላረጋግጥልን ብሎ በጠራራ ፀሐይ በማንም ወረበላ እንገደላለን…›› ብላ ትኮሳተራለች። ‹‹እኔ ምለው ግን ማንጠግቦሽ? ራሳችሁ የሴቶች ማኅበር አላችሁ አይደል እንዴ? ምነው ለራሳችሁ እናንተው ብትታገሉ?›› ሲላት ዓይን ዓይኗን እያየ፣ ‹‹እኛ ብቻ እናውቅላችኋለን የሚሉ አገር ምድሩን ሞልተውት እንጂ መቼ መተባበሩን ጠላን?›› ትለዋለች። ታዲያ ምን እንደሚነካኝ አላውቅም እንዲህ ዓይን ዓይኗን ሲያይብኝ ቅናት ነገር ይጀማምረኛል። መቼም ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ባይሆን ልቤ ሌላ ይጠረጥር ነበር። ምን ነካችሁ? ‹ሰውን ማመን ቀብሮ ነውአይደለም እንዴ የተባለው? ለነገሩ ዛሬ የበፊቱ ተረት እየተናቀና እየተለዋወጠ ስለሆነ ቢረሳችሁ አልፈርድባችሁም። ‹‹የዘንድሮን ሰው ማመን ደውለው ከተገናኙ በኋላ ነውሲባል ሰማሁ በጆሮዬ። መቼም ደላላና ጆሮ በየሄዱበት የማይሰሙት የለም። ዘንድሮ እኮ ጆሮ ባልተረጋገጠ ወሬ ከመደንቆር አልፎ ሊበጠስ ምንም አልቀረውም፡፡ አሸር ባሸር ወሬ በዝቶ እኮ ነው!

ታዲያ ጨዋታ ነውና የሰሙትን ማሰማት መልካም ነገር ይመስለኛል። ባለፈው ሳምንት አንድ ልጅ እግር ደላላ በእግር በፈረስ አስፈልጎ አገኘኝ። ‹‹ምነው በሰላም ነው?›› አልኩት። ‹‹ኧረ ጋሽ አንበርብር ሰው ሊበላኝ ነው፤›› አለኝ ሰላምታውን በቅጡ ሳይጨርስ። ‹‹ምን ብሎ?›› አልኩት ደንገጥ ብዬ። ለሥራው አዲስ ስለሆነ ምን ችግር ገጠመው እያልኩ አብሰለስላለሁ። የእኛን አገር ነገር ታውቁታላችሁ። አዲስ የሥራ ቅጥር ማስታወቂያ ይወጣና በአምስትና በአሥር ዓመት የሥራ ልምድ ጥያቄ ይጨናነቃል፡፡ ‹‹የእዚህ አገር ነገር እንደ ገብስ ቆሎ መታሸት ነው፤›› ያለኝን አንድ ሥራ ፈላጊ ወጣት አስታውሳለሁ። ‹‹እንዴት?›› ስለው፣ ‹‹የትምህርቱ መመዘኛ ተሟልቶ የልምዱ ጥያቄ ሲነሳ ለዓመታት ያሻል። በልምድ የታሸው በተራው ቀጣሪ ሲሆን፣ ማን ታሽቶ ማን ይቀራል ዓይነት የእልህ የሚያስመስል መመዘኛ ያወጣል፤›› ብሎኛል። አሁንስ ይታክታል!

ሁሉም ተማሪ ሁሉም ለማጅ ሆኖ ባያልፍ ግን ምን ይውጠን ነበር ወገኖቼ? አንዳንዱ ከእናቱ ሆድ ይዞት የወጣ ይመስል ያለ እኔ ማን አለ እያለ አገር ይበጠብጣል። ይኼ ወጣት ደላላ ምን አለኝ መሰላችሁ? ‹‹ወንዱ ሚስት፣ ሴቱ ባል ፈልግልኝ እያለ አስቸገረኝ፤›› አይለኝ መሰላችሁ? እናማ ጨዋታ የያዘ ስለመሰለኝ ከት ብዬ ሳቅኩበት። ፍቅር በድለላ፣ ትዳር በፎርሙላ ከቶ የት አገር ታይቶ ይሆን? መቼም እኛ ከውጭ አገር ልምድ በመቅሰም፣ ቀስመንም የሚረባውን ከማይረባው ባለመለየት በአፍሪካ የመጀመርያዎቹ ሳንሆን አንቀርም። ይህች ‹‹አንደኛና የመጀመርያ›› ሳትሆን ትቀራለች መጨረሻ ላይ የወረወረችን? መጠርጠር ደግ ነው፡፡ያልጠረጠረ ተመነጠረ›› ነዋ፡፡ ግን ማን ነቅቶ!

ለማንኛውም በዚህ ወከባው ፋታ አልሰጥ ባለበት ሰዓት አንዳንዴ ቆም እያሉ እርስ በርስ መገማገምና ራስንም መገምገም ቢለምድብን ጥሩ ነበር። በተለይ የራስን አካሄድ ከማወቅና ከመገምገም በፊት የሌላው ባይቀድም እንዴት ሸጋ ነበር መሰላችሁ? ባሻዬን፣ ‹‹ዘንድሮ እኮ ሰው መጠቋቆሙን አበዛው፤›› አልኳቸው። ፊታቸው በሐሳብ ጉም መስሎ ቆይተው፣ ‹‹እንደ መፍረድ ምን ቀላል ነገር አለ ብለህ ነው ልጅ አንበርብር? እንግዲያማ መጽሐፉ ይል የነበረው የራስህን ጉድፍ ሳታጠራ የጓደኛህን ማጥራት አይቻልህም ነው። አይ እኛ? አሁንም ራሳችን ግራ እየገባን ሌላውን ግራ ማጋባት መደበኛ ሙያ አደረግነው መሰለኝ?›› አሉኝ በከፍተኛ ሐዘን ተውጠው። እውነታቸውን ነው!

የባሻዬ ልጅ፣ ‹‹የዴሞክራሲ አንዱ ጥቅም የተለያዩ አመለካከቶችን ወይም አስተያየቶችን ሰምቶ የሚጠቅመውን መውሰድ ነው፡፡ ሌሎችም መደመጥ ስላለባቸው ይህንን ዕድል እንዲያገኙ ማድረግ የዴሞክራሲ ግቡ ነው፤›› ብሎኝ ነበር። ታዲያ ይኼ ራስን ሳይገመግሙና ሳይመዝኑ እንዴት ይሆናል? የእኛ ትልቁና ዋናው በሽታ እኮ ስለራሳችን መስማት የማንፈልጋቸው እውነታዎች ብዙ መሆናቸው ነው። እውነቴን እኮ ነው ለምን ብዬ እዋሻለሁ? እናም በዚህ በደረስንበት ዘመን ዕድሉን ተጠቅመን ቁጭ ብለን የነበረውን ተረት፣ አባባል፣ ወግና ልምድ ስንከልስ ከምንውል አኗኗራችንና ስለራሳችን ያለንን አመለካከት ብንቀይር ምን ይለናል? ‹‹የተለየ አስተያየትና ሐሳብ መስማት የማይወዱ ወገኖቻችን በአንድ ማርሽ ብቻ የትም እንደማይደረስ ብንጠቁማቸው፣ ለአገር ትልቅ ነገር እንዳበረከትን ይቆጠራል፤›› የሚል ምክር የለገሰኝ የባሻዬ ልጅ ነው፡፡ መማር እንዲህ ነው!

በነገራችን ላይ አንድ ሰሞን የመንግሥት ባለሥልጣናት በዴሞክራሲ ተቋማት ላይ ግምገማና ውይይት አደረጉ ሲባል እንሰማለን። እንግዲህ ጨዋታን ጨዋታ እንዳነሳው ልብ በሉ። በአገራችን ቀበኛ ሌቦችን በጉያው ሸጉጦ ተንከባክቦ በመኖር የሚታወቅ መንግሥት መሆኑ ብዙ የተባለበት ነው፡፡ አሁን ደግሞ እንዲህ ያለውን ውይይት አደረገ መባሉና ትኩረት መሳቡ አያስገርምም። የባሻዬ ልጅ ስለአገሩ ድህነትና ኋላ ቀርነት በቁጭት፣ በንዴት፣ አንዳንዴ ደግሞ በስሜት ይናገር የነበረው መቼም አይረሳኝም፡፡ ‹‹በእኛ በኩል ለኋላ ቀርነታችን መንስዔው ያልተለወጠው አስተሳሰባችን ሲሆን፣ በመንግሥት በኩል የድህነታችን ዋና ምክንያት ሥራን በአግባቡ ከሚሠራው ይልቅ የሕዝቡን ሀብት የሚዘርፈውን በመሰብሰቡ ነው፤›› ከዓመታት በፊት ማለቱ አይረሳኝም። አይደለም እንዴ?

አንድ ወዳጄ ባለፈው ሰሞን ለአንዲት ተራ ጉዳይ እየተበሳጨ አምስት ሺሕ ብር በጥሬው መሸጎጥ ግድ ሆነበትና ጉዳዩን አስጨረሰ። ከመስጠቱ በፊት ግን የተጨቃጨቀውን ሲነግረኝ ውሸቱን መስሎኝ ነበር። ወዳጄ ጉዳይ የሚፈጽምለትን፣ ‹‹እባክህ ጉዳዬን ቶሎ ፈጽምልኝ፤›› ይለዋል። ‹‹ነገርኩህ እኮ በዚህ የኑሮ ውድነት እንዴት እንዲህ እንጨካከናለን?›› ካለው በኋላ ጉዳይ ፈጻሚው፣ ‹‹እንዲህ ስትጨቃጨቅ ግሽበቱ ኪስህ ውስጥ ያለውን ገንዘብ ያተንልህና ታርፈዋለህ፤›› እንዳለው አጫወተኝ። ‹‹አንዳንዶቹ እኮ ጉቦ ሲጠይቁ የቫት ደረሰኝ አምጡ ቢባሉ ከመስጠት አይመለሱም፤›› ሲለኝ ደነገጥኩ፡፡ ነገሩ ሌብነትን የሚያጋልጡ ከለላ ባጡበት በዚህ ዘመን መስጠት እንዴት ወንጀል ይሆናል? ወይ አገርና ጉቦ? ወይ ታሪክና እውነታ? በእኔ ሞት ዕውን ኢትዮጵያ የቅኖች መናኸሪያ ናት? ወይስ የሌቦች ዋሻ ናት? ኧረ ግራ ገባን!

ከባሻዬ ልጅ ጋር የማይቀርበት ለቅሶ ለመድረስ አንድ ወዳጄ ዘንድ ሄድን፡፡ የአያቱን ሞት ተረድቶ አንድ ሳምንት ሐዘን የተቀመጠው ወዳጄ እንዳያኮርፈኝ በማለት ነው ሳልወድ የሄድኩት እንጂ፣ የኮሮና ወረርሽኝ ስንቱን እየቀጠፈ ንክች አላደርገውም ነበር፡፡ ‹‹ሰልስት አትድረሱ›› በሚባልበት በዚህ የሠለጠነ ጊዜ ወዳጄ ማስኩን አፉ ላይ ግጥም አድርጎ ከቢጤዎቹ ጋር ካርታ እየተጫወተ ነበር፡፡ በክረምቱ ቅዝቃዜ ምክንያት አንዳች የሚያህል ጋቢ ተከናንቦ ኩይሳ መስሎ የአያቱን ሐዘን በካርታ ቁማር የሚያረሳሳው ወዳጄ ኮስተር ቢልብኝም፣ ‹‹እግዜር ያጥናህ›› ማለቴ ግን አልቀረም፡፡ ይኼው ወዳጄ ዘግቶኝ ካርታው ላይ ቢያተኩርም እንደ እኔ በመገረም ከሚመለከተው የባሻዬ ልጅ ጋር በሹክሹክታ ወግ ያዝን፡፡ እንደ እኔ የዚህን ሰው ኩርፊያ ፈርቶ የመጣ ሌላ ሰው፣ ‹‹ለቅሶ ከተቀመጠ ይኼው ሰባት ቀኑ፡፡ ከዚህ ሁሉ ቀን በኋላም ተቀምጦ ይቆምራል፡፡ ሰው ለምን ለቅሶ አልደረሰኝም ብሎ ያኮርፋል ሲሉ መጣሁ እንጂ ድርሽ አልልም ነበር…›› አለን ተንገፍግፎ፡፡ እኔም የእሱን ሐሳብ እንደምጋራ ስነግረው ሰውየው ደስ ብሎት ወግ ጀመረ፡፡ እንዲህ ነው እንግዲህ!

‹‹ይኼን እንኳ ተወው የልማድ እስረኛ ስለሆነ ነው፡፡ አሉ እንጂ ተምረዋል፣ ብዙ ልምድ አካብተዋል፣ ሌሎችን ማስተማር ይችላሉ የሚባሉት ታጥቦ ጭቃ የሚሆኑት፤›› አለኝ፡፡ ወሬውን ፈልጌያለሁና፣ ‹‹ለምሳሌ?›› አልኩት፡፡ ‹‹ምን ሩቅ አስኬደህ ዙሪያህን አትመለከትም? ከጎረቤትህ ጀምር፣ መሥሪያ ቤትህ ድረስ፣ ትልልቅ የመንግሥት ተቋማትን አስስ፣ አንቱ የተባሉ ፖለቲከኞች ጭምር ተመልከት፡፡ አንድ ዓይነት አመለካከት፣ ፍላጎትና ስሜት ታነባለህ፡፡ ኧረ ጎበዝ ለየት ያለ ነገር አስተዋውቁን ይኼ ሰለቸን እኮ ስትል አንድ ታርጋ ይለጠፍብህና ትፈረጃለህ፡፡ ልማዳዊ ድርጊት ሠልጥኖ የተሻለ አመለካከት ወይም ለውጥ ሲመጣ ጉዳዩ ሳይገባው ሊገነድስ የሚነሳው ይበዛል፡፡ ነገራችን ሁሉ አድሮ ቃሪያ ሆኗል፤›› ሲለኝ ይኼስ በደንብ ገብቶታል አልኩ፡፡ ስንቱ አለ በስሜት የሚነዳ ደግሞ!

ከለቅሶው ቤት ተሰናብተን ስንወጣ ይኼ የተባረከ ሰው ጎጂ ልምዶች ምን ያህል እየተጫወቱብን እንዳለ በሚገባ ነገረኝ፡፡ አዲሱን ትውልድ ከእንዲህ ዓይነቶቹ ጎጂ ድርጊቶች የመጠበቅ ሞራላዊ ኃላፊነት እንዳለብን አስገነዘበኝ፡፡ መንታ መንገድ ላይ ደርሰን ስንሰነባበት፣ ‹‹ወንድሜ እዚህ አገር ከመጠን በላይ ያስቸገረው ከአንጀት ሳይሆን ከአንገት መንሰቅሰቅ ነው፡፡ አገር ሰላም ነው ብለህ የልብህን ስትናገር በጅምላ ተፈርጀህ  ትጠላለህ፣ በጅምላ ተፈርጀህ ትወነጀላለህ፣ በጅምላ ተፈርጀህ መብትህን ትቀማለህ፣ በጅምላ ተፈርጀህ ትሳደዳለህ. . . ›› እየለ ተብሰለሰለ፡፡ ለአስተያየቱ አመሥግኘው ስንሰነባበተው፣ ‹‹ወንድሜ ከአንገት በላይ ፈገግ እያሉ አንጀትህን ከሚቆርጡ ይጠብቅህ፤›› ሲለኝ ድምፄ ከአድማስ ማዶ እስከሚያስተጋባ ድረስ ‹‹አሜን!›› አልኩት፡፡ ምን ይባላል ታዲያ? መልካም ሰንበት!

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት