Thursday, June 20, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

ኃላፊነት ለምን ይሸሻል?

በሐምሌ ክረምት የኑሮ አባዜን ለመሙላት ላይ ታች ዞር ዞር ማለት የግድ ነው፡፡ በሠለጠነ ዘመን መሠልጠን አቅቶን እሳት ተሸክመን የምንዞር ብንኖርም፣ እሳቱን ለማጥፋት ውኃ ተሸክመው የሚባክኑ ደግሞ ብዙ ናቸው፡፡ የአጥፊዎቹ ወሬና ፕሮፓጋንዳ እየበዛ የአልሚዎቹ ገድል ግን አዳማጭ የለውም፡፡ ለነገሩ ራሴን አሳድጌ አገሬንም ልጥቀም ያለው አይደለም እንዴ የአጥፊዎች የውድመት ሰለባ የሆነው፡፡ ይህ ጎዳና እኮ አፍ ቢኖረው አስገራሚ ታሪኮች ይሰሙበት ነበር፡፡ ዳሩ ግን ጆሮዎች የሚቀሰሩት ለቁም ነገር ሳይሆን ለአሉባልታ ከሆነ ቆየ፡፡ ትዝብቱን በሆዱ አጭቆ የያዘው ልባም ግን አዳማጭ አጥቶ፣ ጊዜ የሰጣቸው ወፍ ዘራሾች እንዳሻቸው ይፈነጫሉ፡፡ ገላማጭና ተቆጪ ቆርጦ ተነስቶ ጉልበት ሲቀላቅል ተንበርክኮ የሚማረከው ሳይቀር፣ ለተግሳፅና ለምክር ጆሮውን ደፍኖ አገርን ጃርት የበላው ዱባ ለማስመሰል ሲንፈራገጥ፣ ይህ ጎዳናችን ብዙ ነገሮችን ታዝቧል፡፡ የጎዳናው ተዋንያን ደግሞ ትዝብታቸው የላቀ ነው፡፡ ትዝብት ከመብዛቱ የተነሳ ብዙ ያነጋግረናል! 

የተሳፈርነው ከሜክሲኮ ቦሌ ድረስ ነው። ስድስት ተሳፋሪዎች ተጭነው ወያላና ሾፌር ተጠቃቅሰው ጉዞ ተጀመረ፡፡ ጋቢና የተቀመጡ አዛውንት ሾፌሩን፣ ‹‹ሰማህ ልጄ የስድስት ተሳፋሪዎች ኃላፊነት ስላለብህ ተጠንቅቀህ ንዳ…›› ብለው ወሬ ሲጀምሩ፣ ‹‹አባታችን አይዞዎት ልባም ልጅ ነው…›› ብሎ ወያላው ቀድሞ መልስ ሰጣቸው፡፡ ይህንን ጊዜ ነው ከመሀል ወንበር አንዱ፣ ‹‹የዘመኑ ወጣት ምን ይታመናል ብላችሁ ነው?›› ብሎ ነገር ሲቆሰቁስ ከኋላ ወንበር፣ ‹‹ይህችን ይወዳል?›› የሚል የወጣት ድምፅ ተሰማ፡፡ አዛውንቱ ተመቻችተው ከተስተካከሉ በኋላ፣ ‹‹ወጣቱ ምን አደረገ? ለምንድነው የማይታመነው? ለአገራቸው ስንትና ስንት ተግባራትን የሚከውኑ ልባም ወጣቶች ባሉበት አገር ለምን ይሆን ወቀሳ የበዛው?›› ብለው በጥያቄ ሁሉንም ተሳፋሪዎች ሲመለከቱ፣ ‹‹አባታችን የጅምላ ፍረጃ የአገራችን ሰው ባህል ስለሆነ ነው…›› እያለ ወያላው የመሰለውን ሐሳብ አዋጣ፡፡ እንዲህ ነው እንጂ ሥርዓት ይዞ ማነጋገር!

በፊት ታክሲ ውስጥ ሰው በሰው ላይ ተነባብሯል ከማለት ይልቅ ታክሲው ሊፈነዳ ደርሷል ማለቱ ይቀል ነበር። አሁን በኮሮና ወረርሽኝ ምክንያት ሃምሳ በመቶ ሆነን መቶ በመቶ ታሪፍ ተጨምሮብን ተስፋፍተን እንጓጓዛለን፡፡ ቀኑ ወደ መገባደዱ ስለሆነ አሁንም በዚህ ክረምትና ውርጭ ታክሲ ለመጠበቅ በርካታ ሰዎች የተሰበሰቡባቸው አካባቢዎች በብዛት ይስተዋላሉ። ሾፌራችን ሙዚቃ ለመክፈት ያደረገው ጥረት አልሳካ ስላለው፣ “ይኼንን ቴፕ ደግሞ ምን አደረግከው?” እያለ በወያላው ይማረራል። ወያላው በሐምሌ ብርድ ላለመበገር አንገቱን መቀነት በመሰለ ጨርቅ ሸፍኖ የታከተው መስሏል። ለነገሩ ሁሉም ሰው በውስጡ በጥቂትም ቢሆን የሚመረርበት ነገር አያጣም። በኑሮ ውጣ ውረድ ውስጥ በመሆንና ባለመሆን፣ በማድረግና ባለማድረግ ታዛ ሥር መመረራችን መቼ ይቀራል? እኛም ‹‹ሕመሙን የደበቀ መድኃኒት የለውም›› ተብሎ ሲተረት ሰምተን፣ ምሬታችንን ይኼው በአደባባይ ብንለፍፈው ጭራሽ ከቀን ወደ ቀን ያገረሽብን ጀመር። ረ አሁንስ በዛ ያሰኛል፡፡ በተለይ ድህነቱ አልበቃን ብሎ ግድያና ቃጠሎ ሲጨመርብን ያንገበግባል፡፡ ወይ ነዶ!

የሆነው ሆኖ ታክሲያችን በቦሌ አቅጣጫ መጓዙን ከጀመረ ቆይቷል። በግምት በአሥራዎቹ መጨረሻ የሚገኙ ሁለት ወጣቶች ኋላ ወንበር ላይ ተቀምጠዋል። በነገራችን ላይ ታክሲያችን ውስጥ ያልተሳፈረ ዓይነት ሰው አልነበረም ይቻላል። ቀሪዎቹ ወጣት፣ ጎልማሳና አዛውንት ናቸው። እንዲህ በተለያየ የዕድሜ ክልል ውስጥ ያለን ስድስት ሰዎችን ከርቀት ለተመለከተን ስናስቀናው መቼም አይጣል ነው። ሁሉም ቀንበር የሆነበት የኑሮ ጉዳይ ፋታ እንደማይሰጠው ከፊቱ ላይ የሚቀዳው የጥድፊያና የመቆዘም ምሥል አብዝቶ ይጮሃል። ምንም እንኳን ጩኸት የናቁ ጆሮዎች የበዙ ቢመስልም። ወያላችን ውጭ ተኮር ከሚባሉት መሀል የሚመደብ ሳይሆን አይቀርም፡፡ ከገባን ጀምሮ አንገቱን ወደ ውጭ አስግጎ ዓይኑ ደጅ ቀርቷል፡፡ ሁሉም የያዘውን ገንዘብ በእጆቹ እያጥመለመለና እየጠቀለለ ከአሁን አሁን ልስጠው በሚል መንፈስ ቀልባቸውን እሱ ላይ ቢጥሉም፣ እሱ ግን የውጭው ትዕይንት የማረከው ይመስላል። አንዳንዴ በጣም የሚገርመው ነገር ቢኖር የነገሮች ተገላቢጦሽ መሆን ነው። ከፋይ ሲቁነጠነጥ ተቀባይ ይሸሻል፣ ወይ ችላ ይላል። በተቃራኒው ደግሞ ተቀባይ አምጡ እያለ መቆሚያ መቀመጫ ሲያሳጣ ከፋይ ያዘግማል። ግብር ከፋይና ተቀባይን ማሰብ ብቻ ይበቃል፡፡ ኅብርነታችን ውበት ብቻ ሆኖ መቀናጀትና መግባባት አቅቶን እስከ መቼ ይሆን የምንዘልቀው? ‹‹እነሱ እኮ አብረው መብላት እንጂ አብረው መሥራት አይችሉም፤”›› እየተባለ እስከ መቼ ይሆን የሚላገጥብን? መሳቂያ ከሆንንማ ቆየን!

ከወጣቶቹ በተቀራኒ አቅጣጫ አንድ እናት ተቀምጠው ኖሮ በጥልቅ ተመስጦ ሲመለከቱኝ አየኋቸው። ምን ነካቸው ብዬ እኔም አተኩሬ ሳጤናቸው እኔን ሳይሆን ከኋላዬ የተቀመጡትን ወጣቶች እንደሆነ ገባኝ። ራሴን በታዛቢ ወንበር ላይ አስቀምጬ ሁኔታውን ማጣራት ጀመርኩ። አዎ በዚህ ጊዜ ትኩረትን የመሳብ ጥበብ ያለው ሰው ትምህርት ቤት ቢከፍት፣ አንደኛ ተመዝጋቢ የምሆነው እኔ ነበርኩ። ምንም የሚናገሩት እውነት ቢሆን ቀልብን የመሳብ ፀጋ ካልታደሉ ከንቱ መሆኑን፣ በየዕለቱ ከምናየው ትዕይንት እየተረዳን መሰለኝ። የሁለቱን ወጣቶች እንቅስቃሴ እኔም በትኩረት መመልከት ጀምሬአለሁ። ወንዱ የሴት ጓደኛው አንገት ሥር ገብቶ አልወጣ ማለቱን ሳስተውል አፍጥጬ ማየት አልቻልኩም። በባህላችን ያሳፍራል አይደል? መልሼ አጠገቤ የተቀመጡትን እናት ለማየት አንገቴን በማዞር ላይ ሳለሁ የሌሎች ተሳፋሪዎች ዓይኖች ወጣቶቹ ላይ ሰፍረዋል። ፍቅር በአደባባይ እንዲህ ሲግል ሁሉም በየጓዳው የሚሠራው ትዝ ብሎት ነው መሰል አፍጥጦ ያያል። እኔ በባህላችን መሠረት ያሳፍራል ስል ሌሎቹ በዓይናቸው እፍረት ዱሮ ቀረ የሚሉ ይመስላሉ፡፡ እኔ ግን አጠገቤ ያሉትን እናት ለመመልከት ቸኩያለሁ። ቀስ ብዬ አየኋቸው። ከቁጣ ወይ ከግርምት ይልቅ ስስ ፈገግታቸው ከተሸበሸበው የፊታቸው ቆዳ ደምቆ በተመስጦ ጭልጥ ብለዋል። እንደ ቅብብሎሽ የኳስ ጨዋታ አንገቴን ከግራ ወደ ቀኝ፣ ከቀኝ ወደ ግራ ማንከራተቱ ቢደክመኝም የትርዒቱን መቋጫ ፀንቼ ለማየት በትጋት ላይ ሳለሁ፣ ሴቷ ልጅ “ተው ይብቃን” አለችው እየሳቀች። ምንም የእፍረት መልክ አይታይባትም። የተሳፋሪውን ቀልብ እንደ ገዙ ገብቷታል። አልገባቸው ያሉ ግራ ያጋቡናል እንጂ!

ወያላው ለሒሳብ ቢዘገይና ጉዞው ቢጋመስም፣ ሒሳብ መቀበሉን ግን ሊረሳው ስላልቻለ እጁን እየዘረጋ መቀበል ጀምሯል። በዚህ መሀል “ወራጅ” ተባለ። የመጀመርያው ወራጅ ሜጋ ሕንፃ አካባቢ ነው የወረደው። ወያላውም በአንድ ወራጅ ቦታ ለመተካት አንገቱን አውጥቶ መጣራት ጀመረ። ከሾፌሩ ኋላ የተቀመጠችውን ወጣት ስልኳን እየጎረጎረች፣ ‹‹ኤጭ አሁንስ በዛ፡፡ ኢንተርኔት ከተዘጋ ወዲህ ላብድ ደርሻለሁ፡፡ ምናለበት ቢከፍቱልንና ፌስቡካችንን ብንጠቀምበት…›› እያለች ለራሷ ስታወራ፣ ‹‹ለአንቺ ወሬ ጥማት ብለን እንደገና እንተላለቅ? ምናለበት ከአሉባልታ ወሬዎች አረፍ ብላችሁ ቁም ነገር ላይ ብታተኩሩ?›› የሚለው የፀጉሩን ዳርቻ ሽበት እየጀማመረው ያለ ጎልማሳ ነው፡፡ ‹‹እንዴ ምን ነካዎት? ዘመኑ እኮ የመረጃ መሆኑን አያውቁም ወይስ እኔን ለማናደድ ብለው ነው?›› ስትለው፣ ‹‹ሰማሽ አላውቅሽም አታውቂኝም፡፡ እኔ ለአገሬና ለልጆቼ ብዬ ነው ወሬ ይብቃን የምለው፡፡ አገር ከሌለች ልጆቻችን እንዴት ነው የሚሆኑት? የማንም ወመኔ ሕዝብ እየፈጀና አገር እያነደደ ያለው እኮ ፍሬ ቢስ በሆነ ወሬ እየተነሳሳ ነው፡፡ የውሸት ወሬ መጨረሻው ምን እንደሆነ ታውቂያለሽ? አገር ማውደምና ሕዝቡን ለዕልቂት መዳረግ ነው፡፡ አሁን ደግሞ ረቀቅ ባለ መንገድ ታዋቂ ሰው እያስገደሉ ሕዝብ በሕዝብ ላይ ተነሳስቶ እንዲፋጅ ሐሰተኛ ወሬያቸውን ይነዛሉ፡፡ የአንቺ ቢጤ የወሬ ጥማታም ደግሞ በምክንያታዊነት ስለማያስብ በስሜት ገንፍሎ ወጥቶ አገሩን ያነዳል፡፡ ወሬኛ ሁሉ…›› ብሎ በንዴት ሲተነፍስ አፍና አፍንጫውን የሸፈነበት ማስክ ይርገበገብ ነበር፡፡ ውስጡ እንዴት ነፍሮ ይሆን!

የጎልማሳው ወቀሳ አሁንም አላቆመም። ‹‹ትምህርቱ ጥራት የለው፡፡ መምህራኑን የሚያከብራቸው የለ፡፡ አገሪቱ ውስጥ የተለያዩ እምነቶች ቢኖሩም የእምነት መሪዎችን ምክርና ልመና የሚሰማ የለም፡፡ አዛውንቶች ተሰባስበው ዕርቅ ለመፍጠር እንቅስቃሴ ሲጀምሩ ከየአቅጣጫው ስድብ ይጀመራል፡፡ አዋቂዎች አዳማጭ አጥተው ታዋቂ የሚባሉ ጥራዝ ነጠቆች እንዳሻቸው ይዘላብዳሉ፡፡ ለአገር ዘላቂ ጥቅም ከማሰብ ይልቅ የግል ጥቅምን ማሳደድና በአቋራጭ መበልፀግ ያስከብራል፡፡ ነብይ፣ ሐዋርያና ወንጌላዊ የሚል ካባ የደረቡ ወንበዴዎች በየዋህ ምዕመናን ላይ ሲያላግጡና ሲከብሩ ጠያቂ የለባቸውም፡፡ መንግሥት ባለበት አገር ሕግ ማስከበር አቅቶ የማንም ጥጋበኛ እየተነሳ ሕዝብ ያስፈጃል፣ የደሃ አገር ንብረት ያስወድማል፡፡ በአጠቃላይ የከሰረ ዘመን ላይ ሆነን ለልጆቻችን ተስፋ እያጣን ነው…›› እያለ ንግግሩን ሲገታ ታክሲው ቦሌ እየተቃረበ ነበር፡፡ የሁላችንም ዝምታ እንደ መቃብር ይከብድ ነበር፡፡ እንዴት አይከብድ!

አዛውንቱ በጭንቀት ስሜት ውስጥ ሆነው፣ ‹‹ያልከው ሁሉ ልክ ነው፡፡ ለዚህም እኔም፣ አንተም ሆንክ ሌሎች ኃላፊነት አለብን፡፡ ጣታችንን ሌላ ቦታ መቀሰር ብቻ ሳይሆን እዚህች አገር ላይ ለተፈጠሩ ችግሮች ሁላችንም ተጠያቂነት እንዳለብን መርሳት የለብንም…›› ሲሉ፣ ‹‹ይህማ አይጠፋኝም፡፡ ነገር ግን መደማመጥ ጠፋ፡፡ ሁሉም ሰው ሲፈጠር አንድ አፍና ሁለት ጆሮ ቢኖረውም ከማዳመጥ ይልቅ ተናጋሪው በዛ፡፡ አጉል ነጥብ አስቆጣሪነት የሚሉት የሰነፎች ፖለቲካ ትውልዱን መርዞት ወሬኛ በማድረጉ ነዶኝ እንጂ ሁላችንም የየድርሻችንን ኃላፊነት መውሰድ እንዳለብን በፍፁም አልዘነጋሁም…›› ብሎ ሲመልስላቸው ትንሽ ተንፈስ አልን፡፡ ወያላው ‹‹መጨረሻ!›› ብሎ ሲያሰናብተን ከወቀሳው በስተጀርባ ያለውን ኃላፊነት አስምረንበት ነበር የተሰነባበትነው፡፡ መልካም ጉዞ!

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት