Monday, December 5, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ማኅበራዊአሥራ አራት ሰዎች የሞቱበት አገራዊው የኮቪድ-19 ወረርሽኝ

    አሥራ አራት ሰዎች የሞቱበት አገራዊው የኮቪድ-19 ወረርሽኝ

    ቀን:

    ‹‹ከኮሮና ቫይረስ ተጠበቁ››

            አራት ወራት 130 ሚሊዮን የአፍና አፍንጫ ሜዲካል ማስክ ያስፈልጋል”

    በኢትዮጵያ የኮሮና ቫይረስ ሥርጭት ከዕለት ዕለት እየሰፋ፣ ሕይወታቸውን የሚያጡትም ቁጥርም እየጨመረ ይገኛል፡፡

    ካለፈው ቅዳሜ ግንቦት 22 ቀን 2012 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ትናንት ግንቦት 25 ቀን ድረስ አዲስ አበባን ጨምሮ በስድስት ክልሎች በቫይረሱ የተጠቁት ቁጥር 376 ሲደርስ ከእሑድ ጀምሮ ሕይወታቸውን ያጡት ደግሞ ስድስት መሆኑን የጤና ሚኒስቴር መረጃ ያሳያል፡፡

     በተለይ ግንቦት 25 ቀን በጤና ሚኒስትር ሊያ ታደሰ (ዶ/ር) እንደተገለጸው፣ 24 ሰዓት ውስጥ በተደረገው 3932 የላቦራቶሪ ምርመራ 87 ሰዎች ላይ የኮሮና ቫይረስ በመገኘቱ ባጠቃላይ በኢትዮጵያ ቫይረሱ በምርመራ የተገኘባቸው ሰዎች ቁጥር 1344 ደርሷል፡፡

    በቫይረሱ የተጠቁት ዕድሜያቸው 10 እስከ 70 ዓመት የሆኑ 59 ወንዶችና 28 ሴቶች ኢትዮጵያውያን ናቸው። ቫይረሱ በምርመራ ከተገኘባቸው ሰዎች ውስጥ 67 ሰዎች ከአዲስ አበባ፣ 2 ከትግራይ ክልል፣ 6 ከኦሮሚያ ክልል፣ 7 ከአማራ ክልል፣ 4 ከሶማሌ ክልል እንዲሁም 1 ሰውሐረሪ ክልል ናቸው።

    ከነዚህም መካከል 41ዱ የውጭ አገር ጉዞ ታሪክና በበሽታው ከተያዘ ሰው ጋር የታወቀ ግንኙነት የሌላቸው፣ 28ቱ የውጭ ጉዞ ያላቸው እንዲሁም 18ቱ ቫይረሱ ከተገኘባቸው ሰዎች ጋር ግንኙነት ያላቸው መሆኑን ሚኒስትሯ አስታውቀዋል።

    አሥራ አራት ሰዎች የሞቱበት አገራዊው የኮቪድ-19 ወረርሽኝ

    ሚኒስትሯ በሪፖርታቸው እንዳስታወቁት፣ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተገናኘ የሁለት ኢትዮጵያውያን ሕይወት አልፏል፡፡

    ሁለቱ ሕይወታቸው ያለፈው የ30 ዓመት ዕድሜ ያለው የአዲስ አበባ ነዋሪና በአዲስ አበባ የተጓዳኝ ሕመም ክትትል ሲያደርጉ የነበሩት 56 ዓመት ግለሰብ ለአስክሬን ምርመራ ወደ ሆስፒታል በመጡበት ጊዜ በተደረገ ምርመራ ነበር የኮሮና ቫይረስ የተገኘባቸው።

    በኢትዮጵያ ባጠቃላይ  ቫይረሱ የተገኘባቸውና ሕይወታቸው ያለፈ ሰዎች ቁጥር 14 ደርሷል።

    በኢትዮጵያ እስካሁን በአጠቃላይ 116,309 የላቦራቶሪ ምርመራ ሲከናወን፣ ከበሽታው ያገገሙ ሰዎች 231 ደርሷል፡፡  በፀና የታመሙ ሰዎች ቁጥር ስምንት ሆኗል፡፡

    በተያያዘ ዜና ለጤና ተቋማት ለሚቀጥሉት አራት ወራት 130 ሚሊዮን የአፍና አፍንጫ ሜዲካል ማስክ እንደሚያስፈልግ የጤና ሚኒስትር ሊያ ታደሰ (ዶ/ር) ከኢዜአ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ አስታውቀዋል።

    ሚኒስትሯ በተለይም በጤና ተቋማት ላይ ለሚገኙ የጤና ባለሙያዎች የሚሆኑ የሜዲካል ማስኮች ዓለም አቀፋዊ እጥረት መኖሩን በመግለጽ፣ ባገር ውስጥም ክፍተቱ ሰፊ መሆኑን አውስተዋል፡፡

    ወረርሽኙ በመጋቢት ወር ወደ ኢትዮጵያ ሲገባ በአገር ውስጥ አራት ሚሊዮን ማስክ ብቻ እንደነበር ያስታወሱት ዶ/ር ሊያ፣ በተከታታይ በተከናወኑ ሥራዎች ሰባት ሚሊዮን በላይ ማስኮችን ለጤና ተቋማት መሠራጨቱን ገልጸዋል።

    ባለፉት ሦስት ሳምንታት በኮሮና ቫይረስ የተመዘገበው ውጤት በጣም አስፈሪና ሥርጭቱ በማኅበረሰቡ ውስጥ መግባቱን የሚያሳይ በመሆኑ ምርመራን ማስፋትና የበሽታው ሥርጭትም ምን ላይ እንደሆነ የሚያሳየውን የአንቲ ቦዲ ምርመራ ማከናወን ትልቅ መፍትሔ መሆኑን ሚኒስትሯ ሳይገልጹ አላለፉም።

    ተተኳሪ ጉዳዮች

    የኖቭል ኮሮና ቫይረስ (ኮቪድ 19) ከቀላል እስከ ከባድ የመተንፈሻ አካል ሕመም የሚያስከትል የቫይረስ ዝርያ ሲሆን በበሽታው የተያዙ ሰዎች ትኩሳት፣ ሳል፣ የትንፋሽ መቆራረጥና የመተንፈስ ችግር ምልክቶች ይታይባቸዋል፡፡

    በዓለም ጤና ድርጅት አገላለጽ፣ ኮሮና ቫይረስ የተለያዩ የቫይረስ ዓይነቶችን የያዘ የቫይረስ ቤተሰብ ነው፡፡ ይህ ቫይረስ በሰዎችና በእንስሳት ላይ በሽታን ያስከትላል፡፡ በሰዎች ላይ የሚከሰተው ኮሮና ቫይረስ የመተንፈሻ አካላትን በመጉዳት ከተራ ጉንፋን እስከ ከፍተኛ የመተንፈሻ አካል ችግር የሚያደርስ ነው፡፡

    በሽታው በጠናባቸው ታማሚዎች ላይ ደግሞ እንደ ሳንባ ምች (ኒሞኒያ) ከባድ የመተንፈሻ አካላት ሕመም የሚያሳይ ሲሆን የኩላሊት ሥራ ማቆምና ሞትን ሊያስከትል የሚችል በሽታ ነው፡፡

    ኅብረተሰቡ ከዚህ በፊት ማንኛውንም በሽታ ለመከላከል ሲጠቀምባቸው የነበረውን የበሽታ መከላከያ መንገዶች ችላ ሳይልና ሳይደናገጥ አጠናክሮ እንዲቀጥል ጥሪውን ያስተላለፈው የኢትዮጵያ ኅብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት፣ የበሽታውን ሥርጭት ለመቀነስ ቀጥለው የተዘረዘሩትን መልዕክቶች እንዲተገበሩ ጥሪ አቅርቧል፡፡

          • ሳል ወይም ትኩሳት ካለው ግለሰብ ቢያንስ ሁለት የአዋቂ ዕርምጃ ርቀት ያህል መራቅ፣
          • እጅዎን በአግባቡ ሳይታጠቡ ዓይንና አፍንጫዎን አይንኩ
          • ከሰዎች ጋር አይጨባበጡ፣
          • እጅን በንፁህ ውኃና ሳሙና አዘውትረው ይታጠቡ፣
          • ሰዎች ወደ በሚበዙባቸው ቦታዎች በተለይም የሕመም ስሜት ካልዎት አይሂዱ፣
          • በሚያነጥሱበትና በሚያስሉበት ጊዜ አፍና አፍንጫዎን በሶፍት ወይም ክርንዎን አጥፈው በመጠቀም ወደ ሌሎች እንዳያስተላልፉ ይጠንቀቁ፣
          •  የተጠቀሙበትን ሶፍትና ተመሳሳይ ነገሮች በቆሻሻ ክዳን ባላቸው ማጠራቀሚያ ያስወግዱ፣
          • በሥራ ቦታ፣ በትራንስፖርትና መኖሪያ ወይም የመኝታ ክፍል መስኮት በመክፈት በቂ አየር እንዲኖር ያድርጉ፣
          • መረጃዎችን ከአስተማማኝ ምንጮች ብቻ በመቀበል፣ የተሳሳቱ መረጃዎች የሚያስከትሉትን መደናገርና ፍርኃት ይከላከሉ!
          • በሽታውን ሪፖርት ካደረጉ አገሮች የሚመጡ ሰዎች ወይም ንክኪ ያለው ማንኛውም ግለሰብ ራሱን 14 ቀን በመለየት በበሽታው አለመያዛቸውን ሲያረጋግጡ ወደ ኅብረተሰቡ እንዲቀላቀሉ እንመክራለን::

    ከኮሮና ቫይረስ እንዴት እንጠበቅ?

    1. አንድ ሰው ከበሽታው ከተያዘ ሰው ጋር የቅርብ ንክኪ አለው ሲባል በኮሮና ቫይረስ የታመመ ሰው ምልክቱን ማሳየት ከመጀመሩ ሁለት ቀናት በፊት በአንድ ሜትር ርቀት ውስጥ ሆኖ ከአሥራ አምስት ደቂቃ በላይ ቆይታ ሲኖራቸው ነው፡፡
    2. በተጨማሪም የግል የጤና መከላከያ መሣሪያዎችን ሳይጠቀሙ በበሽታው የተያዘን ሰው እንክብካቤ ሲያደርጉ ነው፡፡ በዚህም መሠረት በበሽታው መታመማቸው ከተረጋገጡ ሰዎች ጋር የቅርብ ንክኪ የነበራቸውን ሰዎች በመለየት በጤና ባለሙያዎች 14 ቀናት ክትትል ይደረግላቸዋል፡፡  
    3. በአገራችን ማኅበራዊ ግንኙነታችንየአኗኗር ባህላችን የጠነከረ በመሆኑ በአብዛኛው የምንጠቀማቸው ቁሳዊ ነገሮች በጋራ መሆናቸው ይታወቃል፡፡ ከዚህ አኳያ አንድ በቫይረሱ የታመመ ሰው ነገር ግን መታመሙ በሕክምና እስከሚረጋገጥ ድረስ ከሰዎች ጋር ከሚኖረው ንክኪ በተጨማሪ የሚጠቀምባቸው መገልገያዎች ሌሎችም ሊጠቀሙበት ስለሚችሉ ቫይረሱ በቀላሉ ከሰው ወደ ሰው እንዲተላለፍ ያስችለዋል፡፡
    4. በሽታው በሳልና በማስነጠስ ወቅትና ከታማሚ ሰው ጋር በሚደረግ የቅርብ ንክኪ፣ ባልታጠበ እጅና በመሳሰሉት ይተላለፋል፡፡

    በሽታውን ሪፖርት ወደ አደረጉ አገሮች የሚጓዙ መንገደኞች ሊያደርጓቸው የሚገቡ ጥንቃቄዎች

    • የትኩሳትና የሳል ምልክት ከሚያሳዩ ሰዎች ጋር ንክኪ አለማድረግ፣
    • እጅን በሳሙናና ውኃ መታጠብ በተለይ ደግሞ ከታመሙ ሰዎች ወይም ከአካባቢያቸው ጋር ንክኪ ካደረጉ፣
    • ያልበሰሉ የእንስሳት ተዋጽኦ የሆኑ ምግቦችን ከመመገብ መቆጠብ፣
    • ምክንያቱ ባልታወቀ በሽታ በታመሙም ሆነ ከሞቱ የቤትና የዱር እንስሳት ጋር ንክኪ አለማድረግ

    በበሽታው መያዛቸውን የጠረጠሩ ሰዎች ማድረግ ያለባቸው ጥንቃቄዎች

    • ወደ አገር በተመለሱ 14 ቀናት ጊዜ ውስጥ የመተንፈሻ አካል ሕመም፣ ትኩሳትና እንደ ሳል ያሉ የሕመም ምልክቶች ካሳዩ፣ በተጨማሪ የበሽታው ስሜት ከመፈጠሩ አሥራ አራት ቀናት በፊት በሽታውን ሪፖርት ወዳደረጉ አገሮች ሄደው ከነበረ፣ በሽታውን ሪፖርት ወዳደረጉ አገሮች ሄዶ የበሽታውን ምልከቶች ማሳየት የጀመረ ሰውን የሚያውቅ ማንኛውም ግለሰብ እንዲሁም የበሽታውን ምልክት ማሳየት የጀመረ ሰውን የሚያውቅ በአስቸኳይ 8335 ነፃ የስልክ መስመር በመደወል ሪፖርት ያድርጉ፡፡
    • በሚያስሉበትና በሚያስነጥሱበት ጊዜ በሽታው ወደ ጤነኛ ሰው እንዳይተላለፍ አፍና አፍንጫን በክንድ ወይም በሶፍት መሽፈን፣
    • አፍና አፍንጫን ለመሽፈን የተጠቀምንበትን ሶፍት በአግባቡ በቆሻሻ መጣያ ውስጥ ማስወገድና እጅን ሁል ጊዜ በውኃና በሳሙና መታጠብ ያስፈልጋል፡፡

    ኅብረተሰቡ በሽታው በቀላሉ የሚተላለፍ በመሆኑ ሳይዘናጋ የሚተላለፉ መልዕክቶችንና መከላከያ መንገዶችን ተግባራዊ በማድረግ የበሽታውን ምልክት የሚያሳዩ ሰዎች በሚያገኝበትም ወቅት በተዘረጉ የነፃ የስልክ መስመሮች በመደወል እንዲያሳውቅና የበሽታውን ሥርጭት በመቆጣጠር በኩል የድርሻውን እንዲወጣ አሳስቧል፡፡

    ለተጨማሪ መረጃ፣ በነፃ የስልክ መስመር 8335 ወይም በመደበኛ የስልክ ቁጥር 0118276796 ወይም በኢሜይል አድራሻ ephieoc@gmail.com በመጠቀም ማግኘት ይቻላል፡፡

     በተጨማሪም ለተለያዩ ጉዳዮች በአንድ ቦታ መሰባሰብን በማስወገድ፣ እጅን አዘውትሮ በመታጠብ፣ ሰዎች በሚሰበሰቡበት ቦታዎች ላይ የአፍንና የአፍንጫ መሸፈኛ (የፊት ማስክ) በማድረግ፣ በአካል ንክኪ የሚደረግ ሰላምታን በመተውና አካላዊ መራራቅን ተግባራዊ በማድረግ የበሽታውን ሥርጭት እንዲከላከል ኢንስቲትዩቱ ማሳሰቢያ ሰጥቷል፡፡

    የጤና ሚኒስቴርና የኢትዮጵያ የኅብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት፣ የኮሮና ቫይረስ ሥርጭት መጨመርን ከግንዛቤ በማስገባት ኅብረተሰቡ ጥንቃቄዎችን አዘውትሮ እንዲተገብር አሳስበዋል፡፡ ሁለቱም ተቋማት ዕለት ዕለት በሚደረገው እያንዳንዱ እንቅስቃሴ በበሽታው መያዝን የሚወሰን መሆኑን በማስታወስ፣ የኮሮና ቫይረስ መከላከያ አራቱን የ‹‹መ›› ሕጎች በመተግበር የበሽታውን ሥርጭት ሁሉም እንዲከላከል በጥብቅ አሳስበዋል፡፡

    አራቱ የ‹‹መ›› ሕጎች

    • መራራቅ፡ አካላዊ ርቀት መጠበቅ፣
    • መታጠብ፡ እጅን በተደጋጋሚ በውኃና በሳሙና መታጠብ፣
    • መቆየት፡ አስገዳጅ ካልሆነ ቤት ውስጥ መቆየት፣
    • መሸፈን፡ ከቤታችን ወጥተን ስንቀሳቀስ የአፍንና የአፍንጫ መሸፈኛ (የፊት ማስክ) መጠቀም፡፡
    spot_img
    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img

    ተዛማጅ ጽሑፎች
    ተዛማጅ

    ዳግም ነፍስ የዘራው የተማሪዎች ማርች ባንድ

    የሙያው ፍቅር ያደረባቸው ገና በልጅነታቸው ነው፡፡ በ1970ዎቹ መጀመርያ፣ ለቀለም...

    በስንደዶና ሰበዝ የተቃኘው ጥበብ

    በአንዋር አባቢ ተወልዳ ያደገችው መሀል አዲስ አበባ አራት ኪሎ ነው፡፡...

    አዲስ ጥረት የሚጠይቀው  ኤችአይቪ  ኤድስን  የመግታት  ንቅናቄ

    ‹‹ኤችአይቪ በመላው ዓለም  በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን የሚያጠቃ ዋነኛ የሕዝብ...

    የኅትመት ብርሃን ያየው ‹‹የቃቄ ወርድዎት›› ቴአትር

    ከአራት ዓመታት በፊት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር መድረክ ላይ ይታይ...