Friday, May 24, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

እኔ የምለዉኖቤል ለዓብይ — ድጋፍና ተቃውሞው

ኖቤል ለዓብይ — ድጋፍና ተቃውሞው

ቀን:

በአበራ ሣህሌ

በአንድ ወቅት ‹‹የሰዎች ለሰዎች›› በኢትዮጵያ መሥራች ካርል ሀይንዝ በም በተለያዩ የአገሪቱ ክልሎች ላከናወኗቸው የልማት ሥራዎች፣ ለኖቤል ሽልማት እንዲታጩ ለማድረግ እንቅስቃሴዎች ተጀምረው ነበር። ጉዳዩ ምን ያህል ርቀት እንደገፋም ሳይታወቅ እሳቸውም አረፉ። ከዚያ ወዲህ ምንም እንኳ እነ ተወልደ ገብረ እግዚአብሔር (ዶ/ር) እና ገቢሳ እጀታን (ፕሮፌሰር) የመሳሰሉ ምሁራን ለታላላቅ ዓለም አቀፍ ሽልማቶች ቢበቁም፣ ኖቤል ግን 15 ዓመታት በፊት የአካባቢ ጥበቃ ተሟጋች ለነበሩት ኬንያዊቷ ዋንጋሪ ማታይ ከተሰጠ በኋላ እዚህ ሠፈር አልታየም። በመጨረሻ ግን ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (/ ) የዘንድሮ ኖቤል የሰላም ሽልማት አሸናፊ በመሆን ከክብርና ዝና በተጨማሪ፣ በአንድ ጀንበር 33 ሚሊዮን ብር ባለ ፀጋ ሆነዋል።

ግንባር ለማስመታት፣ እጅ ለመንሳት ወይም ከልብም ሊሆን ይችላል የተለያዩ ድርጅቶች ጠቅላይ ሚኒስትሩ የኖቤል ተሸላሚ በመሆናቸው የተሰማቸውን ደስታ፣ በጋዜጦችና በተለያዩ መገናኛ ብዙኃን በመግለጽ ላይ ይገኛሉ። ሽልማቱ ግን በጥሩ ጊዜ አልመጣም። የሰላም ሽልማት መባሉ ምፀት ይመስላል። ሁከት ብቻ ሳይሆን የዘር ማፅዳት መልክ የያዙ ግጭቶች በየቦታው እየተከሰቱ ሰላም እየራቀ ነው። በዚህም የተነሳ ሽልማቱ የመከራከሪያ አንዳንዴም የመወዛገቢያ ምንጭ እየሆነ ነው።

- Advertisement -

ሰሞኑን ድምፃቸውን ካሰሙት መካከል የጀርመን ድምፅ አማርኛ ክፍል ኃላፊ ሉድገር ሻዶምስኪ፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ተሸላሚ መሆን አልነበረባቸውም ሲሉ የግላቸውን ምልከታ አስነብበዋል። የሀታተቸው ጭብጥ ሽልማቱ በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ሰላም ለማምጣት ለተጫወቱት ሚና ቢሆንም፣ በሁለቱ አገሮች መካከል መሬት ላይ የወረደ ሰላም የለም ሲሉ ይከራከራሉ።

ቅላይ ሚኒስትር ዓብይ ሽልማቱ ይገባቸዋል። የሚገባቸው ሰላም ስላመጡ አይደለም። ሲጀመር በሁለቱ አገሮች መካከል ውጥረት እንጂ መሣሪያ መማዘዝ አልነበረም። የጦር ሜዳው ጉልበት መፈታተሽ ከቆመ ዓመታትን አስቆጥሯል። ሁኔታዎችን ዛሬ ላይ ሆኖ ማየት ቀላል ነው። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ ኤርትራ መሄዳቸው፣ ከሁሉም በላይ ፕሬዚዳንት ኢሳያስን ሳያስደነግጥ አልቀረም። ዕርምጃ ለሃያ ዓመታት የተለያዩ ወገኖችን እንባ አራጭቷል።

የሽልማቱ መግለጫ በግልጽ እንደሚያሳየው ሰላም እንዲመጣ ላሳዩት ‹‹ተነሳሽነት›› ነው። ሰላም መጣ አልመጣ ሌላ ነገር ሆኖ ቅላይ ሚኒስትሩ ተነሳሽነት ማሳየታቸውን መካድ ያስቸግራል። በተረፈ ግን ከጫካ ጀምሮ በግለሰቦች ዕብሪትና ማናለብኝነት በዚያ ላይ ፕሮፓጋንዳ ተጨምሮበት ለአንድ ትውልድ ያህል ሲወሳሰብ የቆየው ችግር፣ በአንድ ዓመት ውስጥ ቀርቶ በሥልጣን ዘመናቸው (ማብቂያው መቼም ይሁን መቼ) እንኳ የሚፈቱት አይደለም። አምባገነኖች በሥልጣን ላይ ለመቆየት ‹‹ሊመጣብህ ነው›› የሚሉት ጠላት ያስፈልጋቸዋል። ኢሳያስ ጠላት ከሌላቸው ሥልጣን አይኖራቸውም። በሁለቱ አገሮች መካከል በቅርብ ጊዜ ውስጥ ሙሉ ሰላም ይመጣል ማለት አስቸጋሪ ነው። አሁን ባለው ሁኔታ የኢትዮጵያና የኤርትራ ጉዳይ አንገብጋቢም አይደለም።

‹‹እነማን ነበሩ››?

በዋናነት ግን በየዓመቱ በኖቤል ሽልማት አሸናፊነት የምናውቃቸው ሰዎች በመላዕክትነት የሚታወቁ አይደሉም።

ቀረብ ብለን ብንመለከት የቀድሞ የግብፅ ፕሬዚዳንት አንዋር ሳዳት የሠፈር ጉልበተኛ ነበሩ። ‹‹ኢትዮጵያ በዓባይ ወንዝ ላይ ያለንን መብት ብትገዳደር ጦር ከመምዘዝ አንመለስም፤›› የሚል ዛቻ በሚያሰሙበት ወቅት ነው የኖቤል ተሸላሚ የሆኑት። በርካታ ቢሊዮን ዶላር ቃል ተገብቶላቸው ካምፕ ዴቪድ ድረስ ተጉዘው የፈረሙት ስምምነት አገራቸውን ጠቅሟል። በመካከለኛው ምሥራቅ ሰላም ማምጣት ይቅርና የእሳቸውንም ሕይወት  አልታደገም። በሰይፍ ወድቀዋል።

የመጨረሻው የሶቪየት ኅብረት መሪ የነበሩት ሚካኤል ጎርባቾቭ እ.ኤ.አ. 1990 የሰላም ሽልማት በወሰዱበት ዓመት፣ ሕዝባቸው አገሩ ተበታትኖበት ሐዘን ላይ ተቀምጦ ነበር። የአገሪቱ መደብሮች መደርደሪያ ባዶ የነበሩበት፣ ስኳርና ቮድካ በራሽን የሚሸጡበት፣ ሙስና በአገሪቱ ታይቶ በማይታወቅበት ደረጃ ላይ የደረሰበት ጊዜ ነበር። እሳቸው የተሸለሙበት ‹‹ለዓለም ሰላም›› ማምጣት የሚለው ለተራው ሩሲያዊ ከሩቅ የሚሰማ ባዶ ጩኸት ነበር።

የበርማ የሰብዓዊ መብት ፅኑ ተሟጋች በመባል ‹‹ለዴሞክራሲና ሰብዓዊ መብት መከበር ሰላማዊ ትግል›› በማድረግ ከጎርባቾቭ ለጥቀው የተሸለሙት ኦን ሳን ሱቺ  ፓርቲያቸው ሥልጣን ሲይዝ በአገራቸው ለዘመናት የኖሩትን የሮሂንጊያ ሙስሊም ብሔረሰቦችን ዜግነት በመንፈግ፣ ለእንግልትና ለስደት ሲዳረጉ ድምፃቸውን ከማሰማት ይልቅ ፀጥታን የመረጡ ናቸው። አንዳንዴም ሮሂንጊያዎቸ የበርማ ዜጋ እንደሆኑ እንደማያውቁም ይናገራሉ። ምንም እንኳ ጉዳዩ አሳስቧቸው በርካታ ተቋማት ቀድሞ የሰጧቸውን ሽልማቶች ቢያመክኑም ሴትየዋ ከሰብዓዊ መብት መርህ ይልቅ፣ የቡድሀ ሃይማኖት ተከታይ የሆነውን አብዛኛውን የአገራቸውን ሕዝብ ድጋፍ የሚያስገኘውን መንገድ ነው የተከተሉት። የኖቤል ሽልማቱ እንዲመክንም በርካታ ግፊት ተደርጓል፣ ባይሳካም።

እ.እ.አ. የ2009 ተሸላሚ የነበሩት የዩናይትድ ስቴትሱ ፕሬዚዳንት ኦባማ ሽብርተኛነትን ለመዋጋት በሚል በተራቀቁ የበረራ መሣሪያዎች በመታገዝ በመካከለኛው ምሥራቅና በአፍሪካ ቀንድ ጭምር ያለ ምንም ፍርድ ሰዎችን አስገድለዋል። የተራ ዜጎች የመረጃ ልውውጦች እንዲሰለሉ አድርገዋል። እነዚህን ሕገወጥ ድርጊቶች ያጋለጡ ቼልሲ ማኒንግና ኤድዋርድ ስኖውደን የተባሉ የደኅንነት ተቋማት ሠራተኞች በስለላ ተወንጅለው፣ ማኒንግ ሰባት ዓመት ታስሮ ሲወጣ ስኖውደን ዛሬ ድረስ ሩሲያ ውስጥ በጥገኝነት ይኖራል። የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርና የፀጥታ አማካሪ የነበሩት ሄነሪ ኪሲንጀርም የቀዝቃዛው ጦርነት ምልክትነታቸው እንጂርግብነታቸው ጎልቶ አልታየም።

ወፍ እንደ አገሩ

ወፍ እንደ አገሩ እንደሚጮኸው የጠቅላይ ኒስት ዓብይ ሁኔታም ከሌሎቹ ይለያል። ሽልማቱ አይገባቸውም የሚሉት፣ የአትዮጵያን ጉዳይ በቅርበት የሚከታተሉት ሻዶምስኪና ሌሎች የሚያቀርቧቸው ትችቶች መሠረተ ቢስ አይደሉም። ቅላይ ኒስት ዓብይ በታኅሳስ ወር በኦስሎ ማዘጋጃ ቤት የኖቤል ንግግራቸውን ሲያቀርቡ፣ ለምን እንደሚገባቸው በአንድም ይሁን በሌላ መንገድ ይገልጻሉ ብለን እንጠብቃለን። ከሁሉም በላይ ግን አገሪቱ ውስጥ በሚያመጡት ሰላም እንመዝናቸዋለን።

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ ሲሆን፣ ጸሐፊውን በኢሜይል አድራሻ astebeka@yahoo.com ማግኘት ይቻላል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

የማዳበሪያ አቅርቦትና ውጣ ውረዱ

በቅፅል ስሙ “The Father of Chemical Warfare” እየተባለ የሚጠራው...

የኢትዮጵያ ልማት ባንክ የትርፍ ምጣኔውን ከ70 በመቶ በላይ አሳደገ

ከሁለቱ መንግሥታዊ ባንኮች መካከል አንዱ የሆነው የኢትዮጵያ ልማት ባንክ...