Tuesday, May 21, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

ማኅበራዊየባህል መድኃኒት ፍኖተ ካርታና የረቂቅ ፖሊሲው አንድምታ

የባህል መድኃኒት ፍኖተ ካርታና የረቂቅ ፖሊሲው አንድምታ

ቀን:

ኢትዮጵያ በተፈጥሮ ካላት ልዩ ልዩ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥና የአየር ንብረት ሳቢያ በዓለም ከሚገኙ የዕፀዋትና የእንስሳት ዝርያዎች ለየት የሚሉትን ብርቅዬዎች በመያዝ ትታወቃለች፡፡ ይህም ለባህል ሕክምና መሠረት የሆኑ በርካታ አገር በቀል ዛፎችንና የመድኃኒት ዕፀዋት ዝርያዎች ባለቤት ለመሆን አብቅቷታል፡፡

በተፈጥሮ በታደለችው መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥም፣ ካላት በርካታ ባህላዊ ሀብት፣ አገር በቀል ዕውቀት፣ ከ6,500 ዕፀዋት በመያዝ ትታወቃለች፡፡ በየአካባቢው ከዘመናዊ የሕክምና አገልግሎት ተደራሽነትን ከማስፋፋት አንጻር ተጠቃሚነቱ እየቀነሰ ቢሆንም ከ80 በመቶ በላይ የሚሆነው ሕዝባችን የባህል መድኃኒት ተጠቃሚ መሆኑን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡

የባህል መድኃኒት ሕክምና ዘርፍ ብዙና በርካታ ሚኒስቴሮችን የሚያካትት ከመሆኑም በላይ ቅንጅታዊ አሠራርን ስለሚጠይቅ የጤና ሚኒስቴር ከኢትዮጵያ የኅብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ጋር በመተባበር በ2010 ዓ.ም. በሙያው ላይ በርካታ ምርምር ያደረጉ ተመራማሪዎችን ከምርምርና ከከፍተኛ የትምህርት ተቋማት የተውጣጡ ባለሙያዎችን በመምረጥና ኮሚቴ በማቋቋም የባህል መድኃኒት ፍኖተ ካርታ ሲያዘጋጅና በዘርፉ ላይ ትኩረት ያደረገ ፖሊሲ ሲያረቅ ቆይቷል፡፡

- Advertisement -

ፍኖተ ካርታው አገር  በቀል ዕውቀትን በመሰነድና በመጠበቅ የተጠናከረ ጥናትና ምርምር ማከናወን፣ የባህል መድኃኒት ባለሙያዎችን ማደራጀት፣ ማጠናከርና በምርምር ማገዝ፣ የባህል መድኃኒቶች በፋብሪካ እንዲመረቱ ማስቻል፣ ጠንካራ የምርምር ውጤቶችን በመተንተን የትምህርት መረጃ ለኅብረተሰቡ ማድረስ ላይ ትኩረት ያደረገ ዓላማ አለው፡፡

አስፋው ደበላ (ዶ/ር) በኢትዮጵያ የኅብረተሰብ ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የባህልና ዘመናዊ መድኃኒት ምርምር መምሪያ የባህል መድኃኒት መሪ  ተመራማሪ ናቸው፡፡ እንደ ተመራማሪው ማብራሪያ ፍኖተ ካርታው ስድስት ዋና ዋና ስትራቴጂክ አቅጣጫዎች አሉት፡፡ ከእነዚህም መካከል የመጀመርያው የሕግ ማዕቀፍ ማዘጋጀትና የደንብ ክፍተቶችን መሙላት ሲሆን ይህም ከሞላ ጎደል ተከናውኗል፡፡ ሁለተኛው ጥበቃውንና ደረጃውን ማጠናከር፣ ሦስተኛው የባህል መድኃኒት በትምህርት ሥርዓት ውስጥ የሚካተትበትን ሁኔታ ማመቻቸት የሚሉ ይገኙበታል፡፡

እንዲሁም የባህል ሕክምና አዋቂዎች ዕውቀታቸውን የሚያዳብሩበትን ሁኔታ ማመቻቸትና የተለየ ድጋፍ መስጠት፣ ምርምርን በማጎልበትና በሳይንሳዊ መንገድ ማረጋገጥ፣ በባህል ሕክምና ላይ ትኩረት ያደረጉ መረጃዎችን ማውጣትና ለቴክኖሎጂ ማብቃት፣ ደረጃቸውንና ሳይንሳዊ ይዘታቸውን የጠበቁ የባህል መድኃኒቶችን አምርቶ ወደ ገበያ ማቅረብ፣ የባህል ሕክምና አዋቂዎች ለኅብረተሰቡ ደረጃውን የጠበቀ አገልግሎት ለመስጠት የሚያግዛቸውን ሁኔታ ማመቻቸት ከስትራቴጂኩ አቅጣጫዎች  ውስጥ ከተካተቱት ነጥቦች መካከል እንደሚገኙበት ነው የተናገሩት፡፡

ለዚህም ዕውን መሆን 28 ዝርዝር የአፈጻጸም ሁኔታዎች እንደተዘጋጁና 33 ዋና ዋና የሥራ አቅጣጫዎችም እንደወጡ፣ ለእንቅስቃሴውም ዕገዛ የሚያደርግ፣ የተቀነባበረና በጋራ የሚሠራ ፖሊሲ እንደሚኖር፣ የምርምርና አብሮ የመሥራት አካሄድ እንደሚፈጠር፣ ዕውቀቱ በደንብ ከተመዘገበና ከዳበረ በኋላ ለምርምር የሚረዳ መረጃ የሚገኝበት ብሔራዊ የመረጃ ቋት እንደሚኖር ነው አስፋው ደበላ (ዶ/ር) የተናገሩት፡፡

ፍኖተ ካርታውን ለመተግበር የኅብረተሰብ ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት፣ በአለርት ሆስፒታል ቅጥር ግቢ የሚገኘው የአርመር ሀንሰን ኢንስቲትዩት፣ ግብርና ሚኒስቴር፣ የማይዳሰሱና የሚዳሰሱ ዕውቀቶችን ምርምር የሚያደርግ፣ የግብርናና የደን ኢንስቲትዩቶች፣ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ የባዮሎጂካልና ኬሚካል ሳይንስ፣ የላብራቶሪ፣ የእንስሳት ሕክምና ሳይንስ ተቀናጅተው  የሚንቀሳቀሱበትን ሥርዓትና እንቅስቃሴውንም ለማስፈጸም የሚያስችል ዕቅድ መዘጋጀቱን ሳይገልጹ አላለፉም፡፡

የኢትዮጵያ የምግብና መድኃኒት አስተዳደርና ቁጥጥር ባለሥልጣን የሕግ ባለሙያ አቶ ዳግምዓለማየሁ መኰንን ‹‹የባህል መድኃኒት ፖሊሲን ለማርቀቅ በተከናወነው እንቅስቃሴ ላይ ጉዳዩ በይበልጥ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት የተውጣጡ 20 የሕክምናና የሕግ ባለሙያዎች ተሳትፈዋል፡፡ ፖሊሲውንም ለማርቀቅ ያስፈለገበት ምክንያት ከኢትዮጵያ ሕዝብ መካከል 80 ከመቶ ያህሉ የባህል መድኃኒት ተጠቃሚ መሆኑን በጥናት በመረጋጋጡና ዘርፉን በተሻለ የፖሊሲ ማዕቀፍ መምራት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ እንዲሁም ሕዝቡ የተፈጥሮ ሀብትን በአግባቡ እንዲጠቀምበት ለማድረግ ነው፤›› ብለዋል፡፡

የዓለም ጤና ድርጅትና የአፍሪካ ኅብረት አባል አገሮች ካላቸው አጠቃላይ የጤና ፖሊሲ ለጎ ለጎን ራሱን የቻለ የባህል መድኃኒት ፖሊሲ እንዲኖራቸው የሚጠቁም ምክረ ሐሳብ ማቅረባቸው፤ የባህል ውጤቶችን ወደ ውጪ በአግባቡ በመላክ የውጭ ምንዛሪ ማስገኘት፣ በዚህም የሥራ ዕድል መፍጠርና ብሎም የባለሀብቶችን ትኩረት መሳብ አስፈላጊ ሆኖ መገኘቱ ለጤና ፖሊሲው መርቀቅ ተጨማሪ ምክንያት እንደሆነ ነው ያመለከቱት፡፡

ረቂቅ ፖሊሲው በርካታ መርሆዎች እንዳሉት፣ ከእነዚህም መካከል ዋና ዋናዎቹ ሕክምናውን የሚሰጡ የባህል መድኃኒት አዋቂዎች የንብረት ባለቤትነትና ሕገ መንግሥታዊ መብቶቻቸው እንዲጠበቅላቸው፣ በባህል መድኃኒት አዋቂዎችና በተመራማሪዎች ወይም በኢንዱስትሪዎች መካከል ፍትሐዊ ተጠቃሚነትን ማስፈን፣ አገራዊ፣ አኅጉራዊና ዓለም አቀፋዊ ትብብሮችን ማጠናከርና ማበረታታት መሆናቸውን ነው ባለሙያው የገለጹት፡፡

ማኅበራዊ ዕውቀቶችንና ልማዶችን በሚገባ በመመዝገብ ተጠብቀው እንዲቆዩ፣ የሕግ ማዕቀፍና ተቋማት እንዲመሠረቱ፣ ምርምርና ልማትና ማጠናከር፣ ደኅንነቱ የተጠበቀ፣ ፈዋሽነቱ የተረጋገጠ የባህል መድኃኒት ለኢኮኖሚያዊ ጥቅም የሚውልበትን አሠራር ወይም አካሄድ መደገፍ፣ የባህል ሕክምና ከመደበኛው ሕክምና ጋር ተቀናጅቶ ለአገልግሎት እንዲበቃ ማድረግ የረቂቅ ፖሊሲው ካካተታቸው ነጥቦች መካከል ተጠቃሾች መሆናቸውን ነው ያመለከቱት፡፡

የደቡብና የትግራይ ክልሎች፣ የባህል መድኃኒት አዋቂዎች ማኅበራት ሰብሳቢዎች አቶ ዓሊ መሐመድና መሪጌታ ዘነበ ወልደማርያም እንደየቀደም ተከተላቸው በሰጡት አስተያየት ፍኖተ ካርታው አገልግሎታቸውን ለማዘመንና በዘርፉ ያካበቱትንም ዕውቀት ለማስፋፋት ምቹ መደላደሎችን እንደፈጠረላቸው ተናግረዋል፡፡

የኢትዮጵያ የባህል መድኃኒት አዋቂዎች ማኅበር ፕሬዚዳንት ሃጂ ሼሕ ዓሊ አደም ፍኖተ ካርታው ለማኅበሩ አባላት የሥነ ምግባር መመርያ ተጨማሪ ግብዓት ከመሆኑም ባሻገር የማኅበሩ ትንሳኤ ነው ማለት እንደሚቻል ነው የተናገሩት፡፡

የኢትዮጵያ የኅብረተሰብ ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ኤባ አባተ (ዶ/ር)፣ በባህል ሕክምና የተሰማሩ አካላት ከፍተኛ የሆነ ድጋፍ፣ ክትትልና የአቅም ማጎልበት የሚያስፈልጋቸው ቢሆንም ቀደም ሲል የተዘረጋው አካሄድ ግን የታሰበውን ያላስገኘና የሚያበረታታም እንዳልነበረ አመልክተዋል፡፡ በአንጻሩ ግን በዓለም ጤና ድርጅት  የአሥር ዓመት ስትራቴጂ ተቀርጾለት ተግባራዊ እየተደረገ መሆኑን፣ ኢትዮጵያም ይህን ዓይነቱን ዓለም አቀፋዊ አካሄድና ያላትን ዕምቅ ሀብት ታሳቢ በማድረግ የባህል መድኃኒት ፍኖተ ካርታ እንዳዘጋጀችና ይህንንም ወደ መሬት በማውረድ ከፍተኛ የሆነ ሥራ ማከናወን የሚቻልበትን ድጋፍ ማድረግ መጀመሯን ነው የጠቆሙት፡፡

ከዚህ ግንዛቤ በመነሳት ጤና ሚኒስቴር የባህል ሕክምናን ለመደገፍ 90,000,000 ብር መድቦ ሥራ እንደተጀመረ፣ ገንዘብ ብቻ በቂ እንዳልሆነና ተገቢ የሆነ ክትትል ማድረግ፣ በጤና ዘርፍ ውስጥ ያሉትና ከሴክተሩ ውጪ ያሉ ባለድርሻ አካላት በቅንጅት ወይም በትስስር መሥራትና መንቀሳቀስ እንደሚጠበቅባቸው ነው ኤባ አባተ (ዶ/ር) ያሳሰቡት፡፡

ፍኖተ ካርታው የባህል መድኃኒት ደኅንነቱንና ፈዋሽነቱን በማረጋገጥ ወደ ዘመናዊ የሕክምና ሥርዓት እንዲገባ ማስቻል ላይ ትኩረት ያደረገ መሆኑን የተናገሩት የጤና ሚኒስትር አሚር አማን (ዶ/ር) ኢትዮጵያ ምድራዊ አቀማመጧና በውስጧ የያዘቻቸው ልዩ ልዩ ዓይነት ዕፀዋት፣ እንስሳትና ማዕድናት እንዲሁም ለረዥም ዓመታት የተካበተ ዕውቀቷ ለባህል መድኃኒት ከፍተኛ ጠቀሜታ እንዳላቸው፣ ይህም ቢሆን ግን እስካሁን ድረስ በስፋት እንዳልተጠቀመችባቸው አመልክተዋል፡፡

ፍኖተ ካርታውን ወደ መሬት ለማውረድ እንቅፋት የሆኑ አዋጆች፣ ደንቦችና መመርያዎችና ፖሊሲዎች  መከለስ እንደሚኖርባቸውና በመከለስም ላይ እንዳሉ ከሚኒስትሩ ማብራሪያ ለመረዳት ተችሏል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

በሥጋ ላይ አላግባብ እየተጨመረ ያለውን ዋጋ መንግሥት ሊቆጣጠረው ይገባል

በአገራችን የግብይት ሥርዓት ውስጥ ኢኮኖሚያዊ ያልሆኑ ወይም ያልተገቡ የዋጋ...

ኢትዮጵያን የተባበረ ክንድ እንጂ የተናጠል ጥረት አይታደጋትም!

ኢትዮጵያ በአሁኑ ጊዜ ከምትገኝበት ውጥንቅጥ ውስጥ የምትወጣበት ዕድል ማግኘት...

የፖለቲካ ቅኝቱ የሕዝባችንን ታሪካዊ ትስስር ለምን አያከብርም?

በንጉሥ ወዳጅነው የዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መራሹ የ2010 ዓ.ም. የለውጥ መንግሥት...

ዛሬም ኧረ በሕግ!

በገነት ዓለሙ በዚህ በያዝነው ሚያዝያ/ግንቦት ወይም ሜይ ወር ውስጥ የተከበረው፣...