Saturday, November 26, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ነጋዴ ሆይ ለራስህ ስትል በሕጋዊነት ነግድ

    ለዓመታት የተጠረቃቀሙ ችግሮቻችን ያሳደሩት ተፅዕኖ እንዲህ በቀላሉ የሚታይ አይደለም፡፡ ሌላውን ትተን ከግማሽ ምዕተ ዓመት ወዲህ የዚህች አገር ችግር ተዘርዝሮ ይነገር ቢባል ጉድ የሚያሰኙና ልክ ያልሆኑ ታሪኮቻችንን ያስመለከተን ነበር፡፡ ሁሉም በሥልጣን ዘመኑ ራሱን ሊጠቅም በሚችል መልኩ የተረቀቁት ፖሊሲዎች አሻጋሪ ሳይሆኑ ሲቀሩ ዓይተናል፡፡ ሂያጅና መጪውን ያለ ችግር የሚያስተናግዱ ተቋማት መፈጠር ያልቻለውም ለዚሁ ነው፡፡ ይህ ደግሞ የሕዝቡ ጥያቄዎች እንዲበረክቱ አድርጓል፡፡

    ዛሬ ላይ የለውጥ ኃይሉ መሪዎች ከለውጡ ወዲህ የሕዝቡ የከራረሙ ችግሮችን ይፈታሉ ብሎ የቸኮለበት ወይም የሚያሻው ነገር ሁሉ ዛሬ ይደረግልን የሚልበት ዋነኛ ምክንያት፣ የከራረሙና የተጠረቃቀሙ ችግሮች ያሳረፉበትን ብትር ስለሚገዘነበው ነው፡፡ በአጭሩ የቀደሙ ችግሮች እንዲፈቱለት ከመሻት የመነጨ ነው፡፡ ሕዝቡን የለውጥ ያለህ ያስባሉ ችግሮችን ለመፍታት ግን እንዲህ በቀላል ባይሆኑም ከልብ ከተሠራ ማስተካከል ይቻላል፡፡ በተለይ አጣሪ የሚባሉ ሕግጋቶችን በመፍታትና ተጠያቂነትን ማጎልበት ከተቻለ ብዙ ዕርምጃ መራመድ ይቻላል፡፡ የቀደመውን ታሪክ ላለመድገምና የተሻለ ነገር ለማምጣት እየተደረጉ ያሉ ጥረቶች ተስፋ ሰጪነታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የበለጠ ትርጉም የሚኖራቸው ሁሉም ወገን በአግባቡ ሲሠራበት ነው፡፡ ሆኖም ከዚህ ቀደም ባልተለመደ ሁኔታ በሕግ አዋቂዎች ብቻ እየተፈተሹ እንዲሻሻሉ እየተደረጉ ያሉ ጥረቶች፣ ለዓመታት ሲቀርቡ የነበሩ ጥያቄዎችን ከመመለስ ባሻገር ቀልጣፋ አሠራር እንዲኖር በማድረግ ትልቅ ትርጉም ይኖራቸዋል፡፡

    በተለያዩ መንገዶች እየተደረጉ ያሉ ጥረቶች እንደተጠበቁ ሆነው አሁን ላይ ግን ከሌሎች አገራዊ አጀንዳዎች በተለየ ኢኮኖሚው ጉዳይ በብርቱ መታየት አለበት፡፡ የኑሮ ውድነት ከሁሉም ቀድሞ የሚታሰብ ነውና አሁን ላይ እየታየ ያለው የኑሮ ውድነት ሥር ከመስደዱ በፊት ልጓም ሊበጅለት ይገባል፡፡

    ዛሬ ኑሮ እየተወደደ ነው፡፡ የአቅርቦት እጥረት እየተፈጠረ ነው፡፡ መሠረታዊ የሆኑ ሸቀጣ ሸቀጦች ከሚገባቸው በላይ ዋጋ የሚወጣላቸው ለምንድን ነው ከተባለ፣ የተጓዝንበት መንገድ ውጤት ስለመሆኑ ልንረዳ እንችላለን፡፡ ስለዚህ የቀደመውን ችግር ተፅዕኖው ከቁጥጥር ውጭ እንዳይወጣ መፍትሔ የሚሆን ዕርምጃ ያሻዋል፡፡

    አገር እንለውጥና የተሻለ ኢኮኖሚ ይኑረን ተብሎ የተጀመረው ሥራ እንዲሳካ ከተፈለገ፣ የኑሮ ውድነቱን ሊቀንስ የሚቻልበትን መፍትሔ ማስቀመጥ የግድ ነው፡፡ መፍትሔው ደግሞ በአንድ መንግሥት ላይ የተንጠለጠለ ሳይሆን የሁሉንም ዜጎች ትብብር የሚጠይቅ ነው፡፡ የከረሙ ዕዳዎች እየተከፈሉ፣ የቀደሙ ያደፉ አሠራሮችን እያፀዱ ለመጓዝ በሚደረገው ጉዞ አደነቃቃፊ ጉዳዮች ከሥር ከሥር ገለል ማድረግንም ይጠይቃል፡፡ ከዚህ ውስጥ አንዱ ደግሞ የተረጋጋ የገበያ ሥርዓት እንዳይኖር የሚታትሩትን ወይም የኑሮ ውድነት የመጣው በዚህ ምክንያት ነው የሚለውን በማራገብ ለማደፈራረስ የሚደረጉ ሙከራዎችን በማክሸፍ፣ ይቺም ጊዜ አልፋ የተሻለ መገበያየት ይችላል የሚል አመለካከትን ማጠንከር ያሻል፡፡

    የኑሮ ውድነትን በማረጋጋት ረገድ መንግሥት የሚጠበቅበት ብርቱ ኃላፊነት ቢኖርም፣ ሸማቹ ወይም ተገልጋዩ እንዲሁም የንግድ ኅብረተሰቡ ሚና ከፍተኛ ነው፡፡ በተለይ ዛሬን ተቸግሮ ዜጎችን ምሬት ላይ ከሚጥል ተግባር ተቆጥቦ በጨዋ ደንብ ከመነገድ ኃላፊነቱን ቢወጣ ነገን ማሳመር ይቻላል፡፡ አጋጣሚዎችን ተጠቅሞ ዋጋ በመቆለል አየር በአየር በመነገድ ኮንትሮባንድ በሽሉክሉክ ለመክበር የሚደረጉ ጥረቶች ለማንም እንደማይበጅ ተረድቶ፣ በጨዋ ደንብ ማገልገል ይገባል፡፡ መንግሥትም ቆንጠጥ ማድረግ ይጠበቅበታል፡፡ ወዲህ የግል ዘርፉ ሚና መጎልበት አለበት በሚል መንግሥት ከችርቻሮ ንግድ ይውጣ እየተባለና ለውጥ ያስፈልገናል በማለት በነፃነት የመነገድ መብትን እያቀነቀኑ፣ በጎን ለስንጥቅ ትርፍ የሚታትሩ ከሆነ አደጋ አለ ማለት ነው፡፡

    ሸማቹ እንዲማረር ዋጋ በመቆለል የሚፈጸመው በደል የተሻለ አገር ለመፍጠር የሚደረገው ጥረት ላይ ጫና ማሳረፉን መረዳትም ይገባል፡፡ ይህ ለምን ሆነ ብሎ በሚዛናዊነት መሥራትን ለራስ ብቻ ሳይሆን ለሌችም በማሰብ ግድ መሆኑን ማወቅ ተገቢ ነው፡፡ አስቸጋሪ ሁኔታ ቢኖር እንኳን ይህም ያልፋል ብሎ በአግባቡ መነገድ አገርን መርዳት ነው፡፡

    ነፃ ገበያ የሚፈለግ ከሆነና የመንግሥት ጣልቃ ገብነትን የሚያስቀር የግብይት ሥርዓት ከተፈለገም፣ ዛሬ ላይ በአቋራጭ የመጠቀም ሥሌትን ከጭንቅላት በማውጣት ጨዋ አገልጋይ መሆንን ይጠይቃል፡፡ አሁን የተለያዩ የአገሪቱ አዋጆች መሻሻል የተደላደለ የውድድር ሜዳ ኖሮ ሁሉም በአግባቡ ተወዳድሮ እንዲነግድ ያደርጋል፡፡ በመሆኑ እንደ አሁኑ በአቦ ሰጥ ዋጋ በመቆለልና ምርት በመሸሸግ መጠቀምን ለማስቀረት ታስቦ ጭምር በመሆኑ ለራስም ማሰብ ይጠቅማል፡፡ ዛሬ ለጊዜያዊ ጥቅም ተብሎ ዓይን ያወጣ የተጋነነ ትርፍ ለማግኘት የሚደረጉ ጥረቶች የትም አያደርሱም፡፡

    ገበያን የሚያዛቡና ሸማቾችን ማማረር የሚቀጥሉ ከሆነ መንግሥት ግብይቱ ውስጥ እንዲገባ ምክንያት ሊሆን ይችላል፡፡ ይህ ደግሞ የግል ዘርፉን ሚና ሊያሳንሰው ይችላል፡፡ ነፃ ገበያ ለመፍጠርና በተስተካከለ የውድድር ሜዳ ነግዶ ለማትረፍ፣ እንዲሁም በመንግሥት እጅ የገቡ ትናንሽ የንግድ ሥራዎችን ተረክቦ ለመሥራት ጭምር ዕድል ይሰጠዋል፡፡ አጋጣሚ ተገኘ ተብሎ በትንሹም በትልቁም የሸቀጣ ሸቀጥና ምርቶች ላይ የአገልግሎት ላይ ዋጋ መቆለል፣ መንግሥት በቀላሉ የግል ዘርፉ ሊሠራቸው የሚገቡ ሥራዎችን የሙጥኝ ለማለት ዕድል ይሰጣልና ይህ እንዳይሆን ከተፈለገም ጥሩ አገልጋይ መሆንን ይጠይቃል፡፡  

    ከሰሞኑ እንኳን ይኼ ነው የማይባል ምክንያት እንደ ጤፍ ያሉ ምርቶች ላይ የተደረገባቸውን የዋጋ ጭማሪ ተከትሎ መንግሥት በሸማቾች ማኅበር በተመጣጣኝ ዋጋ ጤፍ አቀርባለሁ ወደሚለው ዕርምጃ ሊገባ መሆኑን ማሳወቁ እንደ ምሳሌ ሊጠቀስ ይገባል፡፡ ያላግባብ ዋጋ ጨምረዋል የተባሉ የእህል መጋዘኖች መታሸጋቸውም ከዚሁ ጋር የሚያያዝ ነው፡፡ ከሁለትና ሦስት ቀናት ቀደም ብሎም ዋጋ የጨመሩ፣ መጠን የቀነሱ ዳቦ ቤቶችና ሌሎች የንግድ ተቋማት ላይ የተወሰደው ዕርምጃም ቢሆን ያላግባብ መሥራት የሚያስከትለውን ጣጣ መሆኑን ነው፡፡

    መንግሥት በዘይትና በዱቄቱም ንግድ እንዲገባ አንሻም እየተባለ በሌላ በኩል ደግሞ ግብይቱ የሸማቹን አቅም ባላገናዘበ መልኩ እንደተፈለገ ዋጋ እየጨመሩ ከተሄደ፣ መንግሥት ዜጎችን መታደግ አለበትና የማይፈልገውን የችርቻሮ ሥራ እንዲሠራ ወደ መገፋፋት ይወስደዋል፡፡ ይህ ደግሞ በነፃ ገበያ ሥርዓት የማይደገፍ ከመሆኑም በላይ የንግዱ ኅብረተሰብም የሚጎዳ ስለሚሆን ነው፡፡ ይህንን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡

    አሁን ባለው ሁኔታ ግን የዋጋ ውድነት የተፈጠረበትን ምክንያት በግል በማወቅ ያላግባብ የተፈጸሙት ላይ ዕርምጃ መውሰድ ያስፈልጋል፡፡ እዚህ ላይ ግን በብርቱ መታሰብ ያለበት ግን ለገበያው መበረዝ ምክንያት የሆኑትን ማስተማሪያ ማድረግና ሁሉንም በአግባቡ መዳኘት ነው፡፡ የዕርምጃ አወሳሰዱም አንዱን ነጥሎ ሌላውን በመተው እንዳይሆን መጠንቀቅም ያስፈልጋል፣ ቀጣይነትም ያለው ሊሆን ይገባል፡፡ የግሉ ዘርፍ ግን ጨው ለራስህ ስትል ጣፍጥ ያለበለዚያ ድንጋይ ነው ብለው ይጥሉሃል የሚለው ብሂል በሚገባ ሊያጤነው ይገባል፡፡ ሕዝቡም ሆነ መንግሥት ለነጋዴው የሚያስተላልፉት መልዕክት በተመሳሳይ ነጋዴ ሆይ ለራስ ስትል በሕጋዊነት ነግድ የሚል ነው፡፡

    Latest Posts

    - Advertisement -

    ወቅታዊ ፅሑፎች

    ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት