Thursday, October 6, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisment -
    - Advertisment -

    አዲስ አበባ በብቃት ትመራ!

    የአዲስ አበባ ከተማ ዋነኛ የሚባሉ አንገብጋቢ ችግሮች ሊፈቱ የሚችሉት ብቃት ባለው አመራርና በጠንካራ ተቋማዊ አደረጃጀት ነው፡፡ የከተማዋ ዋነኛ ተብለው ከሚጠቀሱት ችግሮች መካከል ጥልቅ የሆነ ድህነት፣ የመሠረታዊ አገልግሎቶች መጓደል፣ የመልካም አስተዳደር ዕጦት፣ ሙስና፣ የፍትሕ ተደራሽ አለመሆን፣ በየደረጃው የሚገኙ መንግሥታዊ ተቋማት አለመጠናከር፣ ብቃትና አስተማማኝነት ያላቸው አመራሮች በብዛት ያለመገኘት፣ ወዘተ ከብዙ በጥቂቱ ናቸው፡፡ እነዚህን ዘርፈ ብዙ ችግሮች የተሸከመችው አዲስ አበባ የዘመኑ ትውልድ በሚፈልገው ልክ መራመድ ያስፈልጋታል፡፡ ለዚህ ደግሞ ቁርጠኝነት የግድ ይላል፡፡ ብቃት ደግሞ ምትክ የለሽ ነው፡፡

    አገሪቱ እያስመዘገበችው ባለው ዕድገት ትልቅ ድርሻ እንዳላት የሚነገርላት አዲስ አበባ፣ የአፍሪካ ኅብረትን ጨምሮ የበርካታ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች መቀመጫ ናት፡፡ ከጊዜ ወደ ጊዜ በማደግ ላይ ያለው የመሠረተ ልማት ግንባታና የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ፣ ከተማዋን በዓለም አቀፍ ደረጃ ስሟ በግንባር ቀደምትነት እያስጠራት ነው፡፡ ይህ ዕመርታዊ ለውጥ ከተማዋን ለተለያዩ ዓለም አቀፍ ኮንፈረንሶች ተመራጭ እያደረጋት ሲሆን፣ የበርካቶችን ትኩረት እንድትስብ አስተዋጽኦ አድርጓል፡፡ በቅርቡ ሥራ የጀመረው የቀላል ባቡር አገልግሎት ደግሞ እንኳን ከተማዋን አገሪቱን በአዎንታዊ ጎኗ እያስጠቀሳት ነው፡፡ ይህንን መሰል ስኬቶችን በአስማማኝነት ማስቀጠል የሚቻለው፣ በጠንካራ ተቋማዊ አደረጃጀትና ብቃት ባለው የሰው ኃይል መመራት ሲቻል ብቻ ነው፡፡

    አዲስ አበባ የአፍሪካ የፖለቲካ መዲና በመሆኑዋና የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) የተለያዩ ቢሮዎች መናኸሪያ በመሆኗ ምክንያት፣ በአንድ ወቅት የተመድ ዋና ጸሐፊ ባን ኪሙን ከኒውዮርክና ከጄኔቭ በመቀጠል ሦስተኛዋ የተመድ ከተማ ሆናለች ብለው ነበር፡፡ በ55 ሺሕ ሔክታር መሬት ላይ በማረፍ፣ በ10 ክፍላተ ከተሞችና በ116 ወረዳዎች የተከፋፈለችው ይህች ከተማ ከአራት ሚሊዮን በላይ ሕዝብ ይኖርባታል፡፡ በእነዚህ እውነታዎች ላይ ተመሥርተን አዲስ አበባን ስንመዝናት ግን የአብዛኞቹን ነዋሪዎች ፍላጎት ለማርካት የተሳናት ስትሆን፣ የከተማ ድህነት በስፋት የተንሰራፋባት ናት፡፡ የመሬት ሕገ መንግሥታዊ ባለቤትነት ያላቸው ዜጎቿና መንግሥት ራሱ ጭምር፣ የከተማዋን መሬት ማስተዳደር አልቻሉም፡፡ መሬት አየር በአየር እየተሸጠ የሙስና መጫወቻ ሆኗል፡፡ በዚህም ምክንያት ለዕድገቷ ከፍተኛ አስተዋጽኦ የሚያበረክቱ ነዋሪዎቿና በንግድና በኢንቨስትመንት የሚሳተፉ ወገኖች ዘመኑን የሚመጥን አመራር ይፈልጋሉ፡፡

    የአዲስ አበባ ከተማ ነዋሪዎች በአንገብጋቢነት በየቀኑ የሚያወሱዋቸው የውኃ፣ የኤሌክትሪክ፣ የፅዳት፣ የኑሮ ውድነት፣ የመንገድ፣ የማዘጋጃ ቤታዊ አገልግሎቶች፣ ወዘተ መጓደል በአብዛኛው የሚስተዋሉት በተቋማት አለመጠናከርና በአመራር ብቃት ማነስ ምክንያት ነው፡፡ ከእነዚህ አገልግሎቶች በተጨማሪ የመኖሪያ ቤት ዕጦት፣ የትራንስፖርት አቅርቦት አለመሟላት፣ በጉቦ መማረር፣ የፍትሕ መጓደል፣ ወዘተ አዲስ አበባን የሚፈታተኑ አደገኛ ችግሮች ናቸው፡፡ አገሪቱን ከአምስት ዓመታት በኋላ መካከለኛ ገቢ ካላቸው አገሮች ተርታ ለማሠለፍ የታቀደው ዕቅድ እንዴት ውጤታማ ሊሆን ይችላል? ተብሎ ጥያቄ የሚነሳውም በዚህ ምክንያት ነው፡፡ ተቋማት ሳይጠናከሩና የአመራሩ ብቃት በአስተማማኝነት ሳይታይ፣ እንኳን ይህንን የተለጠጠ ዕቅድ ማስፈጸም የዕለት ተዕለት ሥራን መምራት ያስቸግራል፡፡ ተሿሚዎቹ ከፖለቲካ ታማኝነትም በላይ በብቃት ካልተመረጡ ጉዳቱ የአገር ጭምር ነው፡፡

    የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የመጪዎቹን አምስት ዓመታት የልማት አቅጣጫ ለማስቀጠል፣ ድህነትን ታሪክ ለማድረግና መልካም አስተዳደር ለማስፈን መነሳቱን አሳውቋል፡፡ እንዲህ ዓይነቱ ተነሳሽነት የሚደገፍ ነው፡፡ ነገር ግን ከዚህ ጎን ለጎን መታየት ያለባቸው ብርቱ ጉዳዮች አሉ፡፡ የመጀመሪያው የተቋማቱ ጥንካሬ ምን ይመስላል የሚለው ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ የአመራሩ ብቃትና ቁርጠኝነት ነው፡፡ በአገሪቱ የሚስተዋሉትን ዘርፈ ብዙ ችግሮች ይቀርፋሉ ተብለው የወጡ ፖሊሲዎችን ለማስፈጸም ተቋማት በሚገባ መደራጀት አለባቸው፡፡ ተቋማቱን ለማደራጀት የተማረ የሰው ኃይል፣ በቂ በጀት፣ ዘመን አፈራሽ ቴክኖሎጂና የሕግ ማዕቀፎች ያስፈልጋሉ፡፡ አመራሩ ደግሞ ከተማን ለመምራት ዝግጅት ያለውና ከከተማ አኗኗር ጋር የጠበቀ ቁርኝት ያስፈልገዋል፡፡ የከተሜነት (Metropolitian) አስተሳሰብ የሰረፀበትና ለመምራት ዝግጁ መሆንም እንዲሁ፡፡ አዲስ አበባ የአፍሪካና የዓለም መዲና ናት ሲባል እነዚህን መሠረታዊ ጉዳዮች ታሳቢ በማድረግ ነው፡፡

    የከተማው ሴክተር መሥሪያ ቤቶች አደረጃጀታቸው በጠንካራ መሠረት ላይ ካልተገነባና ብቁና ቁርጠኛ የሆኑ አመራሮችን ካላገኙ፣ የከተማ አስተዳደሩ የማስፈጸም አቅም ጥያቄ ይነሳበታል፡፡ ገዥው ፓርቲ ኢሕአዴግ አዲስ አበባን በአራቱ አባል ድርጅቶች ብሔራዊ ተዋጽኦ አማካይነት ለመምራት ሲነሳ፣ ከምንም ነገር በላይ የተሿሚዎችን ብቃት ከግምት ውስጥ ማስገባት አለበት፡፡ የከተሜ ባህሪ ሳይኖራቸው ከተማን እንዲመሩ ኃላፊነት የሚሰጣቸው ግለሰቦች የአቅም ማነስ ተከስቶባቸው ችግር ውስጥ በወደቁ ቁጥር፣ የተልዕኮ አስፈጻሚነት ሚናቸው መሰናክል ይገጥመዋል፡፡ እንኳን ድህነትን ለመቅረፍ፣ መልካም አስተዳደርን ለማስፈን፣ ሙስናን ለማስወገድ ይቅርና በችግር ላይ ችግር ይደራርባሉ፡፡ ይኼም ችግር  በተለያዩ ጊዜያት በወረዳ፣ በክፍለ ከተማና ከከተማ አስተዳደሩ መዋቅሮች ውስጥ በስፋት ታይቷል፡፡ የከተማው ቻርተር በሚለው መሠረት አዲስ አበባ በገዛ ነዋሪዎቿ እንድትተዳደር ማድረግም የግድ ይላል፡፡ ይህም ለባለቤትነት መንፈስ ትልቅ አስተዋጽኦ ይኖረዋል፡፡ ይህ ጉዳይ ትኩረት ያስፈልገዋል፡፡

    ከአዲስ አበባ ዘመን ተሻጋሪ ችግሮች በተጨማሪ ባለፉት ዓመታት የተመዘገበው ዕድገት ያመጣቸው ተጨማሪ ፍላጎቶች አሉ፡፡ ከገጠር ወደ ከተማ የሚደረገው መጠነ ሰፊ ፍልሰት የፈጠራቸው ችግሮችም አሉ፡፡ እነዚህ ችግሮች ደግሞ የከተማ ድህነትን ከማባባስ አልፈው ከተማዋን የልመና መናኸሪያ አድርገዋታል፡፡ ተቋማቱና አመራራቸው እነዚህን ችግሮች ታሳቢ ያደረገ ስትራቴጂካዊ ዕቅዶችን ከመቅረፅና ተግባራዊ ከማድረግ አንፃር ብዙ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ችግር ፈቺ መሆን ሲያቅታቸው ደግሞ ችግሩ ቀውስ ይፈጥራል፡፡ የተጀመረውን የልማት ጉዞ በማፋጠን የነዋሪዎችን የኑሮ ደረጃ ለማሻሻል የሚቻለው፣ የከተማው አስተዳደር አስፈጻሚ አካላት ከዘመኑ ጋር እኩል መራመድ የሚያስችላቸው አቅም ሲገነቡ ብቻ ነው፡፡ ከዚህ ውጪ ጠንካራ፣ ቀልጣፋና ውጤታማ ለመሆን አቅደን ተነስተናል ማለት የትም አያደርስም፡፡

    አዲስ አበባ ከተማ ከምታመነጨው ኢኮኖሚ፣ ከሕዝብ ብዛቷ፣ በየጊዜው እየተፈጠረ ካለው ፍላጎት፣ ዙሪያዋን ካሉ የኦሮሚያ ክልል ከተሞች ጋር ካላት መስተጋብር፣ ከጤና፣ ከትምህርት፣ ከመሠረተ ልማት ግንባታዎች፣ መልካም አስተዳደር ከማስፈን፣ ሙስናን ከመዋጋት፣ ፍትሕን ከማረጋገጥ፣ ወዘተ አንፃር የነዋሪዎቿ እርካታ በጣም ብዙ ይቀረዋል፡፡ በተለይ የመኖሪያ ቤት ዕጦት የሚያንገበግባቸው ዜጎች ቁጥር እጅግ በጣም ብዙ ነው፡፡ በማለዳና በምሽት በትራንስፖርት ዕጦት የሚንገፈገፉ ዜጎች ቁጥር በጣም ብዙ ነው፡፡ ከድህነት ወለል በታች ያሉም እንዲሁ፡፡ ከተማዋ ለወጣቶችና ለአዛውንቶች የሚያገለግሉ በቂ የስፖርት ማዘውተሪያዎች፣ አረንጓዴ ቦታዎችና መናፈሻዎች ስለሌሏት ነዋሪዎቿ ደስተኝነት ይጎድላቸዋል፡፡ እነዚህን ሁሉ ችግሮች የታቀፈች ከተማ በትምህርት ዝግጅታቸው፣ በሥራ ልምዳቸውና በሥነ ምግባራቸው ጭምር ምሥጉን የሆኑ ብርቱና ብቁ አመራር ካላገኘች የችግሩ መጠን እየሰፋ ይሄዳል፡፡

    የከተማው አስተዳደር መዋቅራዊ የአደረጃጀት ማሻሻያ ጥናት አካሂዶ ለውሳኔ ሐሳብ በማቅረብ በምክር ቤቱ አፀድቋል፡፡ በዚህም ማሻሻያ አማካይነት የከተማው አስተዳደር የመምራትና የማስተባበር ሚናውን ለመጫወት መነሳቱን አስታውቋል፡፡ ለዚህም ይረዳው ዘንድ የመንግሥት አስፈጻሚ አካላትን አደረጃጀት እንደ ፖሊሲዎቹና ስትራቴጂዎቹ ሁሉ ተጨባጭ ሁኔታዎችን ያገናዘበ፣ የከተማዋን ታሪክ፣ ባህልና ሥነ ጥበባዊ ዕሴቶች፣ የሕዝቦችን የኑሮና የትምህርት ዕድገት ሁኔታ፣ የሰላምና የደኅንነት ሁኔታዎችንና ከዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ጋር የሚኖሩ ግንኙነቶችን ከግንዛቤ ማስገባቱን ገልጿል፡፡ ይህ መልካም ምልከታ ነው፡፡ ነገር ግን በብቃት ላይ ተመሥርቶ መምራት ካልተቻለ ከንድፈ ሐሳብነት አያልፍም፡፡ ከወረቀት ጌጥነት የማያልፉ ዲስኩሮች ተገትተው ተግባራዊነት ይቅደም፡፡ ይህም ትኩረት ያሻዋል፡፡

    በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ ለሕዝብ ጠቀሜታ ያላቸው ተግባራት የመከናወናቸውን ያህል ሕገወጥ ድርጊቶችም አሉ፡፡ ከእነዚህ መካከል አንዱ የተሿሚዎች ያልተገባ ጥቅም መፈለግ፣ በሥልጣን ያላግባብ መገልገል፣ ከሕገወጦች ጋር መደራደር፣ በጨረታና በግዥ ሒደት ዘረፋ መፈጸም ይጠቀሳሉ፡፡ በተጨማሪም በማዘጋጃ ቤታዊ አገልግሎቶች ውስጥ የሚታዩ የከፉ የሙስና ድርጊቶችም አሉ፡፡ የፍትሕ መጓደል በስፋት ይታያል፡፡ በመልካም አስተዳደር ዕጦት የሚማረሩ ብዙ ናቸው፡፡ በግልጽነትና በተጠያቂነት መጥፋት ምክንያት ነዋሪዎች እየተከፉ ነው፡፡ የኑሮ ውድነት ነዋሪዎችን እንደ እሳት እየፈጃቸው ነው፡፡ እነዚህን ችግሮች ለመፍታት የሚችሉ ተቋማትና አመራሮች ናቸው የሚያስፈልጉት፡፡ ከምንም ነገር በላይ የሕዝብ ተሳትፎን ማረጋገጥ የሚችሉና ተጠያቂነትን የሚያሰፍኑ ብርቱዎች ያሻሉ፡፡ ከተማዋ ለለውጥ ዝግጁ ሆና ነዋሪዎቿን የምታረካው ብቃትን መሠረት ያደረገ አመራር ሲሰጥ ብቻ ነው፡፡ በመሆኑም አዲስ አበባ በብቃት ትመራ!    

    በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

    አገር የሚገቡ የግል ዕቃዎችን በሚገድበው መመርያ ምክንያት በርካታ ንብረቶች በጉምሩክ መያዛቸው ተገለጸ

    በአየር መንገድ ተጓዦች ወደ አገር የሚገቡትን የግል መገልገያ ዕቃዎች...

    ባንኮች እንዲዋሀዱ እስከ ማስገደድ ሊገባ እንደሚችል ብሔራዊ ባንክ ጠቆመ

    በአሁኑ ወቅት የባንኮች ቁጥር እየጨመረ መምጣቱ ችግር የሚሆንና የውጭ...

    የተጨማሪ እሴት ታክስ አዋጅን የሚተካ ረቂቅ ተዘጋጀ

    ከቫት ነፃ የነበረው የኤሌክትሪክ ኃይል ገደብ ተቀመጠለት የገንዘብ ሚኒስቴር ከሃያ...

    የአፍሪካ ሕብረት የሰላም ንግግሩን ለማስጀመር ያቀረበውን ጥሪ መንግስት ተቀበለ

    የአፍሪካ ሕብረት በፌደራል መንግስትና በህወሃት መካከል የሰላም ንግግር እንዲጀመር...
    - Advertisment -

    ትኩስ ፅሁፎች