Friday, June 21, 2024
- ማስታወቂያ -
- ማስታወቂያ -

በአምስት ዓመት ጉዞ የዛሉና የበረቱ እግሮች

spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

በአምስት ዓመት ውስጥ እንዲተገበር ለተወጠነው ዕቅድ ለዝግጅት ብቻ ከሦስት ዓመት በላይ ፈጅቷል፡፡ በመንግሥት መዋቅር ሥር የሚገኙ ፈጻሚና አስፈጻሚ፣ ከቀበሌ ገበሬ ማኅበር እስከ ጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ማንም ሳይቀር በአዲስ ቋንቋ ተቃኝቶ፣ አዳዲስ ይዘቶችን አካቶና ለሰማይ የከበዱ ቋጥኝ፣ ቋጥኝ አኃዞችን ይዞ ብቅ ያለው በአሁኑ ወቅት በሁሉም ሰው ዘንድ እንደ ማንኛውም የመንግሥት ዕቅድ መቆጠር የጀመረው ይህ ሰነድ፣ የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ነው፡፡

መንግሥት የከፍታዎችን ከፍታ እንደሚያስገኝለት፣ አገሪቱን ወደላይ ገቢያቸው ወደተመነደጉት ተርታ ለማሰለፍ መንገድ ጠራጊ ያደረገውን ይህንን የዕቅድ ሰነድ ይፋ ካደረገ ስምንት ዓመቱ፣ መተግበር ከጀመረም አምስት ዓመቱን ይዟል፡፡ ዕቅዱ ይፋ ሲደረግ ይባልለት የነበረውን ያህል በፍጻሜው ወቅት አልተባለለትም፡፡ በዕቅድ ሰነዱ ልብ አማላይ ቁጥሮችን አስታከው በወርቅ ቀለም የተጻፉት አንቀጾች ‹‹ምናባዊና ፈጠራዊ›› እየተባሉ ከመነሻው ጀምሮ ሲተቹ ነበር፡፡

የአምስቱ ዓመት ዕቅድ ዋጋ ስንት ነው? መስፈሪያውስ?

ሪፖርተር ከአንድ ዓመት በፊት ያነጋገራቸው ታወቂው ጃፓናዊ የመንግሥት አማካሪ መንግሥት በአምስት ዓመት ለመተግበር ያስቀመጣቸው የቁጥር ናዳዎች በመንግሥት ቋንቋና አገላለጽ ‹‹የተለጠጡ›› በሚለው ብቻ አይገልጹለትም፡፡ ይልቁንም መንግሥት ያስቀመጣቸውን ዕቅዶች ‹‹በምናባዊ የፈጠራ ቁጥሮች›› የታጀቡ በማለት ጨከንና ረገጥ አድርገው ይኮንናሉ፡፡ በቅርቡ በአፍሪካ ጃፓን የንግድና ኢንቨስትመንት ፎረም ላይ በተገኙበት ወቅት ዳግም ከሪፖርተር ጋር ቆይታ አድርገው ይህንኑ ሐሳብ አጠናክረዋል፡፡ ሆኖም እንደ ተራራ ወዲያ ማዶ የራቁ አኃዞችን በብሔራዊ ዕቅዶቻቸው ውስጥ የመገጥገጥ አባዜ እንዳላቸው የእስያ አገሮችን አስረጂ ያደረጉት ፕሮፌሰር ኬኒቼ ኦህኖ፣ ከኢትዮጵያ ተለጣጭ ዕቅድ ጋር ተቀራራቢ ያደረጉት የካምቦዲያን ዕቅድ ነው፡፡

‹‹የካምቦዲያን የኢንዱስትሪ ግቦች ተመልክቻለሁ፡፡ በከፍተኛ ደረጃ የተለጠጠ ተስፈኛ ነው፡፡ የካምቦዲያ ፋይናንስ ሚኒስቴር ሰዎች የተቀመጡት ግቦች ግዙፍና አኃዞቹም ትልቅ ተደርገው ሕዝቡን ማነሳሳት አለባቸው ይላሉ፡፡ ይኼ የፖለቲካና የሥነ ልቦና ዓላማን ያነገበ ነው፡፡ እንደገባኝ ከሆነ ያልተለጠጠና በተስፋ ያልተሞላ የአምስት ዓመት ዕቅድ ማግኘት አልተቻለም፡፡ ነገሮች ግን ሚዛናቸውን መጠበቅ አለባቸው፤›› በማለት ምክራቸውን አሰምተዋል፡፡

እንዲህ ያሉት ምክሮች ለመንግሥት መሰንዘር የጀመሩት ዛሬ፣ ዕቅዱ የመጀመሪያውን የጉዞ ምዕራፍ በዘጋ ማግሥት ብቻ አልነበረም፡፡ ዕቅዱ ገና ይፋ በተደረገ ሰሞን ይደመጡ የነበሩት አስተያየቶች ተለጥጧል ብቻም ሳይሆን ሊተገበር እንደማይቻል የሚያሳብቁ ነበሩ፡፡ ይህንን የተረዱት ሟቹ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ምላሽ መስጠታቸውም ይታወሳል፡፡ የዕቅዱን ግማሽና ከዚያ በላይ ከተገበረ መንግሥታቸው ትልቅ ተግባር ማከናወን እንደቻለ ተናግረው ነበር፡፡ ስለዚህ ሊተገበር የሚችል ብቻም ሳይሆን ከግማሽ በላይ እስከ ሰማንያ ከመቶ ድረስ የዕቅዱን ግቦች ማሳካት ቢቻል ትልቅ ተዓምር መሥራት እንደሆነም ገልጸው ነበር፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝም ይህንኑ ሲያስተጋቡ ቆይተዋል፡፡

ይሁንና የዕቅዱ ክተት ከተነገረ ጊዜ ጀምሮም ሆነ ሪፖርተር በአጋጣሚ ካገኘው የመጀመሪያው ዕቅድ ግምገማና የሁለተኛው ምዕራፍ ዕቅድ የመጨረሻ ረቂቅ ሰነድ ላይ በአገር አቀፍ ደረጃ ዕቅዱ በምን ያህል መጠን ተሳካ፣ ውጤቱ ከመቶ ስንት ሆነ ለሚለው ጥያቄ ምላሽ አይሰጡም፡፡ ለዕቅዱ ተግባራት የተዋቀረው ብሔራዊ የፕላን ኮሚሽንና የገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስቴር ይህንን ጥያቄ ወደ ጎን ሲሉት ከርመዋል፡፡ ከመነሻውም የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ሲወጠን፣ በማክሮ ወይም በአገር አቀፍ ደረጃ ውጤቱ ‹‹ሰላሳ፣ ስልሳ፣ መቶ›› ወዘተ. ተብሎ አልተነበበም፡፡ የዕቅዱ ግምገማ ምን እንደሚመስል ከማሳየት በቀር፣ መንግሥት እንዳለው ያሳካው ምን ያህል እንደሆም ይፋ ያልወጣው ሰነድ በጥቅል አያስቀምጥም፡፡ በየዘርፉ ግን ትንታኔውን አቅርቧል፡፡ ድክመቶቹንና ያጋጠሙትን ችግሮችንም አስፍሯል፡፡ ሆኖም ግን ቁልፍ ተብለው ዕቅዱ በማክሮ ደረጃ እንዲያሳካላቸው የተቀመጡለት አራት ግቦችን ይጠቅሳል፡፡ ባለሁለት አኃዝ ዓመታዊ የኢኮኖሚ ዕድገትን አለማስተጓጎል፣ የተረጋጋ ማክሮ ኢኮኖሚ እንዲኖር ማድረግ (ይህም ዋጋ ንረትን ከአሥር በመቶ በታች ማድረግና የውጭ ምንዛሪ ተመንን ማረጋጋትና የወጪ ንግድ ተወዳዳሪነትን ማበረታታት)፣ የአገር ውስጥ ቁጠባን 15 ከመቶ ማድረስና የወጪ ንግድን ከአገር ውስጥ ምርት አኳያ የ22.5 ከመቶ ማድረስ የሚሉት ዋና ዋና መለኪያዎች ተደርገዋል፡፡

የጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም አማካሪ ዶ/ር አርከበ ዕቁባይ ሰሞኑን ተካሂዶ በነበረው የአፍሪካ ጃፓን ፎረም ላይ ተገኝተው ነበር፡፡ በወቅቱ በተካሄደ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ይኼው ጥያቄ ከሪፖርተር ቀርቦላቸው ነበር፡፡ በአገር ደረጃ ምን ያህል ተሳካ? ለሚለው ጥያቄ ቀዳሚ ያደረጉት የኢኮኖሚውን ዓመታዊ ዕድገት መጠን ነበር፡፡ በዕቅዱ ዘመን የታየው የውጭ ኢንቨስትመንት ዕድገት መጠንም ዕቅዱን ስኬታማ የሚያስብሉት ከሆኑት ውስጥ ተፈርጇል፡፡ በአምስቱ ዓመት ጊዜ ውስጥ የአገሪቱ ኢኮኖሚ ዕድገት ከሚለካበት ጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርት አኳያ (ግሮውዝ ዶሜስቲክ ፕሮዳክት ጂዲፒ) ማለትም በአገር ውስጥ በተወሰነ ጊዜ ክልል ወይም (በአብዛኛው በአንድ ዓመት ውስጥ) የተመረቱ ያለቀላቸው ምርቶችና አገልግሎቶች በገንዘብ ተለውጠው የሚያገኙት ውጤት በመቶኛ የሚገለጽበት ስሌት ነው፡፡

በዚህ መሠረት መንግሥት ባለፉት አምስት ዓመታት ውስጥ የተገበረውን የኢኮኖሚ ዕቅድ በመነሻና በከፍተኛ ጣሪያ መድቦ የኢኮኖሚውን ዕድገት ቀይሷል፡፡ በመንግሥት ትንበያ መሠረት ዝቅተኛው ወይም መነሻ የተባለው ዓመታዊ የዕድገት መጠን 11 ከመቶ ተደርጎ ቀጥሏል ያሉት ዶ/ር አርከበ፣ ከፍተኛው የዕድገት መጠን 14 ከመቶ እንደነበርም አስታውሰዋል፡፡ በመጀመሪያው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን ዝቅተኛው የዕድገት መጠን መሳካቱን አስታውቀዋል፡፡ የኢኮኖሚው ዕድገት ብቻም ሳይሆን በዕቅዱ ከተቀመጠው እጅግ ዝቅተኛም ቢሆን፣ የባቡር መሠረተ ልማት፣ በዕቅዱ ባይገለጽም አምስት ቢሊዮን ዶላር (ዶ/ር አርከበ እንደገለጹት) የሕዝብ ገንዘብ የሚገነባው ታላቁ የህዳሴ ግድብ በመሠረተ ልማት መስክ የሚጠቀሱ የዕቅዱ ትሩፋቶች መሆናቸውን የጠቅላይ ሚኒስትሩ አማካሪ ይገልጻሉ፡፡ በግብርና መስክም ትልቅ ውጤት እንደተገኘ አስረድተዋል፡፡

ፕሮፌሰር ኦህኖን ጨምሮ በርካቶች የሚስማሙበትና የሚገረሙበት የዕቅዱ ስኬት የውጭ ቀጥታ ኢንቨስመንትንም ጨምሯል፡፡ ከአምስት ዓመት በፊት 600 ሚሊዮን ዶላር ነበረው የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት መጠን አምና ወደ 1.5 ቢሊዮን ዶላር አሻቅቧል፡፡ ከዚህ ውስጥም አብዛኛው የውጭ ኢንቨስትመንት በአምራች ኢንዱስትሪው መስክ የተገኘ በመሆኑ ለሁለተኛው ምዕራፍ ጅምሩ መዘርጋቱን አሳይቷል፡፡

እንደታሰበው ያልተሳኩ ግቦች

መንግሥት ባቀደው መሠረት ካላሳካቸው ውስጥ ዋና ዋና የሚባሉት በሦስት እንደሚጠቀሱ ዶ/ር አርከበ ይገልጻሉ፡፡ አንደኛው መንግሥት በዕቅዱ መሠረት ያላሳካው የአምራች ኢንዱስትሪውን ዓመታዊ ዕድገት ነው ያሉት ዶ/ር አርከበ፣ በ22 ከመቶ እንደሚያድግ ይጠበቅ የነበረው ይህ ዘርፍ በ11 ከመቶ ተገድቧል፡፡ የወጪ ንግድ መጠኑም ቢሆን ከታሰበለት ‹‹እጅጉን ወደኋላ ርቆ›› መተግበሩን የገለጹት ዶ/ር አርከበ፣ ይህም በአምራች ኢንዱስትሪውና በግብርና ምርታማነት ችግሮች ሳቢያ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡

30 ሚሊዮን ተማሪዎች በኢትዮጵያ የትምህርት ገበታ ላይ እንደሚገኙ ቢገለጽም፣ በመንግሥት ዕቅድ መሠረት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ሽፋን 67 ከመቶ እንደሚደርስ ታቅዶ ነበር፡፡ ይህም ቢባል ውጤቱን 37 ከመቶ ላይ አሳርጓል፡፡

ለማሳያ ይሆን ዘንድ በግብርና፣ በኢንዱስትሪ እንዲሁም በአገልግሎት ዘርፎች ባለፉት አምስት ዓመታት ውስጥ የነበሩትን አፈጻጸሞች መመልከቱ የዕቅዱን ትግበራ ለመረዳት ይጠቅማል፡፡ በአምስት ዓመት ውስጥ ግብርና 6.6 ከመቶ፣ ኢንዱስትሪ 20 ከመቶ እንዲሁም አገልግሎት ዘርፍ 10.7 ከመቶ አማካይ ዕድገት ማስመዝገባቸው ታይቷል፡፡

ከግብርና የታቀደውና የተገኘው

የግብርና ዘርፍ የዋጋ ንረትን ማረጋጋት፣ የወጪ ንግድን በማጠናከር የውጭ ምንዛሪን ማሳደግና ለኢንዱስትሪ ግብዓት የሚሆኑ ምርቶችን በጥራትም በመጠንም እንዲያቀርብ የሚሉት ለዘርፉ የተቀመጡ ግቦች ነበሩ፡፡ ሆኖም ዘርፉ የተቀመጡለትን ግቦች ማሳካት አልቻለም፡፡ ለአብነት የእህል ምርት አቅርቦት ከሚፈለገው መጠን ጋር ባለመጣጣሙ ምክንያት መንግሥት ስንዴ ከውጭ ለመግዛትና የዋጋ መረጋጋትን ለማስፈን ተገዷል፡፡ በሰብል ምርትና ምርታማነት ዕቅድ መሠረት ከዋና ዋና ሰብሎች ይጠበቅ የነበረው ምርት በሔክታር 22 ኩንታል ለማግኘት ነበር፡፡ ይሁንና የተገኘው ውጤት 17.6 ኩንታል በሔክታር ሆኖ ተገባዷል፡፡ በመጠባበቂያ ምግብ ክምችት በኩልም በ2002 ዓ.ም. አራት መቶ ሺሕ ቶን የነበረውን መጠን በ2007 መጨረሻ ሦስት ሚሊዮን ቶን ለማረስ የታቀደውም እንዲሁ ከመንገድ ቀርቷል፡፡ በእንስሳት ሀብት ልማት በኩልም የግብርናው ዘርፍ አልሞላለትም፡፡ በዳልጋ ከብት፣ በተሻሻሉ የወተት ላሞች አቅርቦት፣ በመኖ፣ በእንስሳት ጤና ጥበቃና በሌሎች መስኮች ላይ የታየው ከዕቅዱ በታች ውጤት ነው፡፡ በጠቅላላው በማክሮ ኢኮኖሚው ላይ ግብርናው የተሰጠውን ድርሻ ያላሳካ ተብሏል፡፡  

እጅ ያጠረው ኢንዱስትሪ

መንግሥት ትልቅ ተስፋ የጣለባቸው፣ የውጭ ምንዛሪ ያጎርፋሉ ያላቸው የጨርቃ ጨርቅና አልባሳት፣ የቆዳና የቆዳ ውጤቶች ከታሰበላቸው በታች ብዙ ርቀው ቀርተዋል፡፡ ከጨርቃ ጨርቅና አልባሳት 2.55 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጣ ምርት ይጠበቅ ነበር፡፡ከወጪ ንግድም አንድ ቢሊዮን ዶላር ያስገኛል ተብሎለት ነበር፡፡ እስካለፈው ዓመት መጨረሻ ሊመረት የቻለው ግን 678 ሚሊዮን ዶላር ዋጋ ያለው የጨርቃ ጨርቅና አልባሳት ምርት ብቻ ነው፡፡ የኤክስፖርቱ ገቢም ቢሆን በዝረራ የተጠናቀቀ ነበር፡፡ ከአንድ ቢሊዮን ዶላር ዕቅድ ውስጥ ሲገኝ የነበረው ከ100 ሚሊዮን ዶላር ብዙም ፈቅ ያላለ ነው፡፡ ለስኳር ኢንዱስትሪም አምስቱ ዓመታት ጥሩ ዜና ሳያበስሩ ተገባደዋል፡፡ 12 ያህል የስኳር ልማት ፕሮጀክቶች በታቀደላቸው ጊዜ ውስጥ መጠናቀቅ አልቻሉም፡፡ እስካሁን የአገሪቱን የስኳር ፍጆታ እየሸፈኑ የሚገኙት መተሐራ፣ ፊንጫአና ወንጂ ስኳር ፋብሪካዎች ናቸው፡፡ አገሪቱ የስኳር ፍጆታ ከግማሽ ቢሊዮን ቶን በላይ እንደሆነ ይገመታል፡፡ ሆኖም በሦስቱ ፋብሪካዎች ባለፈው ዓመት እንኳ መመረት የቻለው ጠቅላላ የስኳር መጠን ከ313 ሺሕ ጥቂት የፈራ ነው፡፡ በመሆኑም ከ200 ሺሕ ቶን በላይ የአቅርቦት ጉድለት በመኖሩ ከውጭ ስኳር ገዝቶ ማቅረብ የመንግሥት ግዴታ ሆኗል፡፡  ሥጋና ወተት እስከ ግማሽ ቢሊዮን ዶላር የሚገመት ገቢ ይጠበቅባቸው ነበር፡፡ ሆኖም በጠቅላላው ከ290 ሚሊዮን በላይ መጓዝ አልተቻላቸውም፡፡

የትራንስፎርሜሽን ምልክት

ከአምስት ዓመት በኋላ ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን በመንግሥት የአምስት ዓመት ውጥን መሠረት ትራንስፎርሜሽን አላመጣም፡፡ ኢኮኖሚው ቢያድግም መንግሥት በአምራች ኢንዱስትሪ መስክ አገሪቱን ከግብርና ወደ ኢንዱስትሪ ለማሻገር ያቀደበት አውድ ቀቢጸ ተስፋ መሆኑን መረዳት እንደጀመረ የሚጠቁሙ ምልክቶችን ያሳየው በዕቅዱ አጋማሽ ወቅት ነበር፡፡ ከሦስት ዓመት በፊት ለልማት አጋር ቡድኖች የቀረበው ዓመታዊ የግምገማ ሪፖርት ላይ የገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስቴር ይፋ እንዳደረገው፣ ሚኒስትር ዴኤታው ዶ/ር አብርሃም ተከሠተ እንዳረጋገጡትም ይህ ዕቅድ፣ ከግብርና ይልቅ ኢንዱስትሪያዊ አምራችነትን ለማምጣት ሳይቻለው ቀርቷል፡፡ ይሁንና የኢንዱስትሪ ምልክቶች መታየት መጀመራቸውን ግን ቆንጠጥ አድርገው መግለጻቸውንም ሪፖርተር ይዘክራል፡፡

እንደ ዶ/ር አርከበ ገለጻ በመጪው አምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ብዙ የውጭ ኢንቨስትመንት ፍላጎት ይጠበቃል፡፡ 

‹‹በሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዘመን ትልቅ መጠን ያለው የውጭ አምራች ኢንዱስትሪ ኢንቨስትመንት ይጠበቃል፡፡ ይህም ስለሁለት ምክንያቶች ይሆናል፡፡ አንደኛው ምክንያት ወጣት የሰው ሀብት፣ መሠረተ ልማቱ፣ የአገሪቱ መረጋጋትና ከውጭ በሚመጡ ግፊቶች ሳቢያ ማለትም በሌሎች አገሮች የሠራተኛ ደመወዝ መጨመር እንደ ቻይና ያሉትን አገሮች ማምጣት በመጀመሩ የአምራች ኢንዱስትሪው የውጭ ኢንቨስትመንት እየጨመረ እንደሚሄድ እንጠብቃለን፡፡››

ይህ ብቻም አይደለም፡፡ በአምስት ዓመቱ ዕቅድ ውስጥ ይገነባሉ ከተባሉት አምስት ኢንዱስትሪ ፓርኮች ውስጥ ከቦሌ ለሚ ቀጥሎ የሐዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ ሁለተኛው ለመሆን መቃረቡን አስታውቀዋል፡፡ በስድስት ወራት ውስጥ ተጠናቆ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ሙሉ ለሙሉ ሥራ ሲጀምር በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች የኢንዱስትሪ ሠራተኞችና አምራቾች ይሆናሉ ብለዋል፡፡ ሁለተኛ ምክንያት ያደረጉትና የውጭ ኢንቨስትመንት ማምጫ መልካም አጋጣሚ ስለመሆኑ የጠቀሱለት እያደገ የመጣው የአገሪቱ ሕዝብ የፍጆታ ፍላጎትን ነው፡፡ ለውጭ ኢንቨስተሮች የማይመች የቢዝነስ አሠራርና ጥልፍልፍ ቢሮክራሲ ቢኖርም፣ ከዚህ ይልቅ ግን የውጭዎቹ ሀብታሞች አገር ባለው ገበያና ማግኘት በሚችሉት የሰው ኃይል ነው የሚሉት ዶ/ር አርከበ፣ በኢትዮጵያ ውስጥ የንግድ ሥራንም ሆነ ኢንቨስትመንትን በቀላሉ ለማቀላጠፍ እየተወሰዱ ስላሉ ዕርምጃዎች ዋቢ ያደረጉት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የቦርድ ሰብሳቢነት የሚመራው የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን እያመጣቸው ያሉትን ለውጦች ነው፡፡

ከምሁራኑ አንደበት

ዶ/ር ቆስጠንጢኖስ በርኸ ያለፈው አምስት ዓመት ዕቅድ በአማካይ ሲታይ ስኬታማ ሆኖ መጠናቀቁን ይገልጻሉ፡፡ በመሠረተ ልማት መስክ የባቡር መስመር መዘርጋቱ፣ የህዳሴው ግድብ መጀመሩ፣ ሁለት አኃዝ የኢኮኖሚ ዕድገት መታየቱ ከዶ/ር አርከበ ጋር ያስማማቸዋል፡፡ እንደ ዶ/ር ቆስጠንጢኖስ ገለጻ 65 ሺሕ ኪሎ ሜትር መንገድ መሠራቱ፣ አንድ ሺሕ ኪሎ ሜትር የባቡር መንገድ መገንባቱ፣ ከሁሉ በላይ ደግሞ የሚሊኒየሙን የልማት ግቦች ሙሉ ለሙሉ በዕቅድ ዘመኑ መሳካት መቻላቸው ዕቅዱን በጠቅላላው ቅኝት ስኬታማ እንደሚያስብሉት ይተነትናሉ፡፡ እንደ ምሁሩ ምልከታ የዕቅዱ ዋና ችግር የፋይናንስ አቅርቦት ነው፡፡ መንግሥት የውጭ ባንኮች አገር ውስጥ እንዳይገቡ ማገዱ ዋናው ችግሩ ነው፡፡

የግብርና ኢኮኖሚክስ ባለሙያውና አማካሪው ዶ/ር ደምስ ጫንያለው በበኩላቸው፣ በማክሮ ደረጃ ዕቅዱ የተቀመጡለትን ግቦች አሳክቷል፡፡ የአምራች ኢንዱስትሪው፣ በግብርናው ዘርፍ የእንስሳትና የሥጋ ማቀነባበር መስኮች ትልቁ ድክመቱ መሆኑን ጠቁመው፣ በአማካይ ግብርናው ዕድገት ማሳየቱ ግን አሌ እንደማይባል ይከራከራሉ፡፡ ይሁን እንጂ በዕቅዱ ማብቂያ ወቅት በአገሪቱ የተከሰተው ድርቅ ዕቅዱ ላይ ሳንካ እንደሆነና ከቁጥጥር ውጭ በሆኑ ተለዋዋጭ ኃይሎችም ዕቅዱ ጫና ውስጥ ለመግባት መገደዱን ሳይገልጹ አላለፉም፡፡

መንግሥትን በቅርብ ርቀት እያማከሩ፣ የተለጠጠውን ዕቅድ እስከ ፍጻሜው ድረስ በመተቸት ልክ ያልሆኑ ግቦችን ሲተቹ የቆዩት ፕሮፌሰር ኦህኖም ቢሆኑ በዕቅድ ዘመኑ ከውጭ የመጣው የኢንቨስትመንት መጠን እንዳስገረማቸው አልሸሸጉም፡፡ የመንግሥትን የኢንዱስትሪ ዞን ግንባታም በመልካምነቱ ያነሱታል፡፡ ይሁንና የሎጂስቲክስ፣ የጉምሩክና የታክስ ጉዳዮች፣ የሒሳብ አያያዝና አሠራር ሥርዓቶች ዓለም አቀፋዊ መርህ መከተል እንደሚገባቸው ይጠቅሳሉ፡፡ የአገሪቱ የሰው ሀብትም ቢሆን የመንግሥትን ትኩረት የሚሻ፣ ለሰው ኃይል ሥልጠና ጥራትና ክህሎት ቦታ እንዲሰጥ ጠይቀዋል፡፡  

በጠቅላላው መንግሥት የተጠናቀቀውን ዕቅድ መገምገሙን፣ የትኞቹ የዕቅዱ ግቦች ላይ ችግሮች መታየቸውን የገለጹት ዶ/ር አርከበ፣ በሁለተኛው የዕቅድ ዘመን እነዚህ ችግሮች ተቀርፈው የአምራች ኢንዱስትሪው ይበልጥ እንዲጎለበት አብራርተዋል፡፡ ሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ግን ከመጀመሪያውም የበለጠ ተለጣጭ መሆኑ ከወዲሁ እየተነገረ ነው፡፡ ከወጪ ንግድ የሚጠበቀው ገቢ 14 ቢሊዮን ዶላር የሆነበት አዲሱ ረቂቅ ዕቅድ፣ በጠቅላላው ከ2.5 ትሪሊዮን ዶላር በላይ ገንዘብ እንደሚጠይቅ ይጠበቃል፡፡

spot_img
- Advertisement -spot_img

የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

- ማስታወቂያ -

በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች