Thursday, October 6, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ጋሻ ሳይዙ ጦር መስበቅ ያዋጣል?

    እነሆ መንገድ! ዛሬ ከፒያሳ ወደ አዲሱ ገበያ ነን። ጎርሶ የመኖር ቀለበት ውስጥ የተሰፋ ሥጋ ለባሽ፣ ብራ ሳይል ካፊያ  ሳይል ይጓዛል። ከፊል ልቡ ተንጋሎ የድሎት ኮርቻ ላይ ሠፍሮ በሐሴት መስገር ሲመኝ፣ ከፊል ልቦናው ተልሞ በማጠናቀቅ፣ አቅዶ በማሳካት ብርቱ ጉጉት ጠምዶት፣ ‹እኝኝ› በሚል ለዛ የለሽ እርጥበት ያንከላውሰዋል። ያላረገፈው የሰውነቱ አቧራና የውጣ ውረድ ጭቃ እየተመረገበት፣ ቢያጥቡት የማይጠራ፣ ቢፍቁት የማይለቅ እድፍ ይደፈደፍበታል፡፡ ግና ደማናው ውኃ አርግዞ ሲያምጥ፣ ዋይታው ሰማይ ደርሶ የነፃትና የፍትሕ ዘመቻ የጀመረ ይመስላል። የከሰለ ደመና ሲንጋጋ፣ የከሰሉ ኑሮዎች ሰማይ ላይ ሠልፍ የወጡ ይመስላል። ቀና ባይ ታዛቢ እንደ ጠብታ የዓይን መድኃኒት በብሌኑ የምትሰርግ አንዲት የዝናብ እንክብል የዋይታውና የሰቀቀኑ መልስ መስላው ፈገግ ቢል የማይገርመው ለዚህ ነው።

    ዓለም እንዳፈጣጠሯ እንደ እሳት ለብልባ ደግሞ በቀላያት ማይ እያረሰረሰች፣ እንደነፈሰች በየአቅጣጫው አናፍሳ ደግሞ አፈር ሁኑ ትለናለች። መብረድ በሚያምርበት ዕድሜው፣ ኑሮ እንደ እሳት ሲፈጀው የሚኖር ፍጡር፣ በተገፋበት እንደነፈሰ መኖሩ ሳያንስ ምትክ ተተክቶ አፈርነቱ ላይ አዲስ መንገድ ይቀየስበታል። ያም ሲያልፍ ይኼ! ይኼም ሲያልፍ ያ! ሰው የመባል ዕጣ ፈንታ ከመደቅደቅ አያልፍም። የዚህ ጎዳና ሚስጥር ይኼ ነው። ዛሬ በክረምቱ ነገም በገላጣው የበጋ ሰማይ፣ በሆዱ የሚዘልሰው ዘለሰኛ ርዕስ ‹ሰው በሰው› ላይ ይባላል። ይኼን በዓይን ለማየት ፀንቶ መራመድ ይጠይቃል። ‹ጆሮዬ ያድምጥ› ካሉ ከሰው ጫጫታ፣ ከመኪናው ግርግርና ጥሩንባ አሻግሮ ወደ ውስጥ እውነት ማተኮር ግድ ይላል። ‹‹ኑሮ በየት በኩል?›› ሲል ነቃሁ፣ ከጎኔ የተቀመጠ ጎልማሳ ከመሬት ተነስቶ፡፡

    ምናለበት ለነገር እንደሚሆንልን ከመሬት ተነስቶ ሠርቶ መለወጥ አልሳካ የሚለን ግን? ወያላችን በዝናብ ርሶ እኛን ‹‹ጠጋ ጠጋ በሉን እንጂ። ወንደላጤዎች አሁን ዕድላችሁን መጠቀም ነው። ካለላችሁ እሳት ይዛችሁ ቤታችሁ ትገቡ ይሆናል። ባይልላችሁ ደግሞ ከጎረቤት እሳት መጫር ባህላችን ነው። እዚህ ጋ ጠጋ በይለታ ቆንጂት…›› ይላል። ጥንድ ጥንድ መቀመጫዎች ላይ ሦስት ሦስት ስላስቀመጠን ተፋፍገናል። ከሾፌሩ ጀርባ የተቀመጠ አንድ ቀልደኛ ወጣት ወደ ጓደኛው ዞሮ፣ ‹‹አደራ ወያላውን ሰምተህ የሰው እሳት ትጭርና ነገር እንዳታመጣብኝ። አይዞህ ክረምቱ ሁለት ወር ነው የቀረው። ከዚያ ያቺ ፀሐይ ትመጣልሃለች። ዕድሜ ላደጉት አገሮች መጠን የለሽ የካርቦን ልቀት። ቆዳችንን መገሽለጥ እስኪቀረን በንዳድ ያሳብዱናል። ሰው ላይ አልበቃ ብሏቸው ፀሐይን ጭምር ምን መድኃኒት እንዳበሏት እኮ ነው ማወቅ ያልቻልነው?›› ይላል።

    ሦስተኛ ተደርባ የተቀመጠች ቀዘባ ገልመጥ አድርጋው ቦርሳዋን ትጎረጉራለች። መሀል የተቀመጠው ወጣት ጓደኛውን ችላ ብሎ፣ ‹‹ምን ጠፍቶሽ ነው? ላፋልግሽ? ወይስ የአፋልጉኝ ማስታወቂያ ላስነግር?›› አላት። ‹‹አመሰግናለሁ። ሰው ቦርሳ ውስጥ እጁን የሚከት አመል ያለበት ብቻ ነው፤›› አለችው፡፡ ‹‹እንዳንቺ ጨዋታ የሚችል እኮ ነው የጠፋው። ሁሉም ነገር ድርቅ አለብንና ሰለቸን እኮ። ምናለበት የምርጫውን ውጤት ይፋ ሲያደርጉ በአንቺ በኩል አድርገውልን ቢሆን? ግን አንድ ጥያቄ ልጠይቅሽ በሰው አገር ጉዳይ በሰበብ አስባቡ እጁን ዘው የሚያደርግ መንግሥትስ? እ? ያው አመል ካለባቸው ጋር ነው የሚመደበው?›› ብሎ ደህና እሳቱን እንዳያነድ ውኃ ደፋበት። ልጅት ቀበል አድርጋ ‹‹እሱን ስታገኛቸው ጆርጅ ቡሽን ጠይቂያቸው። በተረፈ ግን እዚህ አጠገባችን እርስ በርሳችን መብት እየተጣጣስን፣ የሰው ድስት ስናማስልና ቦርሳ ስንበረብር እያየህ፣ ምን ሌላ አገር አስኬደህ?›› አለችውና ፈገግ አለች። የመልስ ምቱ ‹ሪጎሬ› ሆኖበት ነው መሰል ልጁ ፀጥ አለ። አንዳንዱ ኳስ እኮ መቺ ሲያገኝ መረብ ይበጥሳል!

    መሀል መቀመጫ ከተቀመጥነው {እኔና ሁለት ጎልማሶች} ቀጥሎ ሦስት ሴቶች ፈታ ብለው ይጫወታሉ። የመስኮት መስታወቶቹ  የሰው ትንፋሽ አፍኗቸው ነጭ ሰሌዳ ሲመስሉ ለሚመለከት በደመናው የቀኑ ይመስላሉ። (ደግሞ ቅናት ብሎ ብሎ ወደ ግዑዛን ዞረ?’ እንዳንል ‹ምን ያልተዟዟረ ያልቀያየረ ነገር አለ?’ ነው መልሱ) ‹‹እንጃ ሰሞኑን ጾሙም ነው መሰለኝ ሱቄ ቀዝቅዟል›› ትላለች አንደኛዋ። ‹‹እኛ ምን እንበል? አንቺስ በቀን ያቺን የምትጥያትን የዕቁብ ብርና የቤት ኪራይ ሠርተሽ ትውያለሽ፤›› ትላለች ሁለተኛዋ። ሦስተኛዋ በምሬት፣ ‹‹ፆሙ አይመስለኝም ኧረ። በፊትም ነገራ ነገሩ ሁሉ ተቀዛቅዟል እንጂ። አንዳንዴ እኮ ቴሌቪዥን ከፍቼ ሳይ እደነግጣለሁ። ኢቲቪ ማነው ኢቢሲ … ያው ነው ለነገሩ…  እና ወሬ ነጋሪውና አቀናባሪው ያለውን ሙቀትና ወኔ ሳይ ‹እንዴ እንድ ነገር ሆኛለሁ ማለት ነው› እላለሁ። (ይስቃሉ ወዳጆቿ) የምሬን እኮ ነው! ይኼ ቻናል በትራንስፖርት የምንገላታባት፣ ሥራ ተፈቶ በወሬ የምደማማባት፣ በጉቦ የምራቆትባት አገሬ ጣቢያ ነው? ወይስ ‹ዲስከቨር› ያልተደረጉ አማርኛ ተናጋሪ ኢትዮጵያውያን ጣቢያ ነው?’ ብዬ በሐሳብ ጭው። የለሁም በቃ። መቼም የዲሽ ነገር አይታመንም እያልኩ ስንቴ እኮ ዲሹን በባለሙያ እንዳስፈተሽኩ ብነግርሽ ማመን ያዳግትሻል፤›› ብላ ዝም ስትል ሳቁ ወደ ሌሎቻችን ተላለፈ። ታክሲያችን ታፍና ገም መሆን ሲቀራት ዓይቶ ደግሞ ከኋላ የተመቀጠ ሙሉ ልብስ የለበሰ ተሳፋሪ፣ ‹‹ወያላ እባክህ መስኮት ክፈትልን። አንተ እንኳ አስተንፍሰን እንጂ። እርስ በርስ በሽኩክሹክታና በነቆራ ተፋፍገን ልናልቅ እኮ ነው፤›› አለው። ወዲያው ከጎኑ የተቀመጠች መልከኛ፣ ‹‹ኢቦላ መጣ አልመጣ ስንል የገዛ ትንፋሻችን ጉድ ሠርቶን ደግሞ ለመርዶ የማይመች ሞት ልንሞት? እሱ ነበራ የቀረን?›› አለችና ፈገግ አለች። ማለት፣ መባል፣ ማስባል የማይታክትበት ዘመን፡፡ ጉድ ነው ብቻ!

    ጉዟችን ቀጥሏል። ወያላችን በገዛ እጁ መፈናፈኛ እስኪያጣ ጥቅጥቅ አድርጎ ጭኖ፣ ‹‹ላስቸግራችሁ ትቀበሏት እሷን?›› እያለ አላስቀምጠን ብሏል። ‹‹ኧረ በፈጠረህ ብለህ ብለህ ደግሞ አንተም በገንዘብ አታነካካን። ለራሳችን በአጉል ሴራ የተቀያየመ ልባችን ቁስል አልሽር ብሏል ሌላ ልታመጣብን… ሆሆ?›› አሉ አንዲት ሞንሟና ወይዘሮ። ‹‹ማን ይሙት አሁን በዚህ ጊዜ በገንዘብ ያልተነካካ፣ ሆድና ጀርባ ያልሆነ አለ ብለው ነው? እንዲህ ሰው በገንዘብና በሰይጣን ፍቅር ከፈጣሪና ከተቃራኒ ፆታ ፍቅር በራቀበት ጊዜ?›› ብሎ ካጠገቤ የተሰየመው ጎልማሳ ወደ ወይዘሮዋ አፈጠጠ። ‹‹ኧረ በስመ አብ በል። ምንድነው እንዲህ በጅምላ መፈረጅ? ኧረ መቶ በመቶ ድፍድፍ መደፍደፍ አይልመድብን ተው እናንተ ሰዎች?›› ብለው ወይዘሮዋ ፀሎት ማድረስ ጀመሩ። ይኼኔ ከወደ ጋቢና የተቀመጡ ወጣቶች ‹‹ጉድ›› መባባል ጀምረዋል።

    ‹‹ምን ብላ ብትጠይቀኝ ጥሩ ነው? …›› ስለፍቅረኛው ተመስጦ የሚናገረው ወጣት ቀጥሏል። ‹‹‘የእኔ ወንዳ ወንድ! አይበለውና እንዲያው ድንገት ብንለያይ ከዛሬ አሥር ዓመት በኋላ ታስታውሰኛለህ?’ ብላ አትጠይቀኝ መሰለህ?›› ሳቀ ለብቻው። ‹‹እና ምን አልካት አንተ?›› ጓደኛው መልሱን ሊሰማ ጓጉቶ ሲጠይቀው፣ ‹‹እኔማ ‘ስሚኝ የእኔ ቆንጆ። መጀመርያ ነገር እንደምታይው እያንዳንዱ ቀን ይዞት ከሚመጣው የጥፋት ዜና አንፃር አሥር ዓመት አይደለም አሥር ደቂቃ መቆየቴን አላውቅም። እንኳን እኛ ምናምቴዎቹ በሙሉ ድምፅ የሚመረጠው መንግሥታችን ሳይቀር የዕድሜው ነገር ግራ ይገባዋል። ሲቀጥል ኑር ብሎኝ ብኖር እንኳ ኑሮ እንዲህ እየከረረ ከቀጠለ እንኳን አንቺን ስሜን ማስታወሴን እርግጠኛ አልሆንም’ ስላት ተናዳ ሄደች፡፡ ቀረች! ቀረች! አይገርምም? ምነው ሰው እንዲህ ከፍቅር ትዝታ በለጠበት?›› ብሎ ተከዘ። የማንሰማው የለም!

    ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። ጎማና ሞተር ላይ ተቀምጠው የነበሩ ተሳፈሪዎች ወርደው በምትካቸው ሦስት ታዳጊ ወጣቶች ገብተዋል። ከተሳፈሩ ጀምረው በሚያወሩት ወሬና በሁኔታቸው ነባሩ ተሳፋሪ ግራ ተጋብቶ እርስ በርሱ ይገለማመጣል። ከቋንቋ፣ በየትኛውም አገርኛ ቋንቋ አፍ የፈቱ አይመስሉም። ብቻ በእንግሊዝኛ እጅግ የተበላሹ የጎዳና ቃላትን እየተጠቀሙ እርስ በርሳቸው ሲሞላለጩ አላስችል ያለው ‹‹እናተንማ አንደኛችሁን ልባችሁን ወዳስኮበለሉት ምዕራባውያን ‘ዲፖርት’ ካላደረግናችሁ ዋጋ የለንም፤›› ይላል፡፡ ምናምኑን ሲያጨሱ ቆይተው እንዲህ እንደሚሆኑ የገባው ደግሞ ‘ምንድነው የሚሸተኝ?’ እያለ አላስቀምጥ ላለው ቀስ አርጎ ያስረዳል። ‹‹ዋ! ‘ዘራችንን ባለሰለሰ መሬት ዘራነው’ ያለው ማን ነበር?›› ይባባላሉ ጎልማሶቹ። ‹‹እኛም ከእነሱ አልተሻልን። በአንድ ወገን ‘ትውልድ የማይሆነውን ሊሆን፣ የማይጠቅመውን ዓለም ለመፍጠርና ለመምሰል በመጣር ደከመ። አጓጉል ዕይታው አጠፋው’ ስንል እንውላለን። ልጆች የክረምት ጊዜያቸውን ቴሌቪዥን ሥር እንዲያሳልፉ የተኳኳለ ማስታወቂያ ስናይ ግን ዝም እንላለን። ሕፃናት አካባቢያቸውን፣ ማኅበረሰባቸውን በሚቃኙበት ዕድሜ ሥልጣኔ መስሎን፣ ከእኩዩቻቸው እንዳስበለጥናቸው ቆጥረን፣ በ‘አይፓድ’ ጆሯቸውን ሲዘጉ እናግዛለን። ዓይናቸውን በማይዳስሱት በማያሸቱት ዓለም ሲጠምዱ ስለረሱን ደስ ይለናል። ባለው ይብሳል። ያው የጣውም የሚመኘው ወደ ላይ ሲያንጋጥጥ የሚያየውን ነው፤›› ብላ ቆንጅት አስተያየት ሰጠች፡፡

    ወይዘሮዋ ቀበል አድርገው ‹‹በዚህ አካሄድ የፈራነው መድረሱ የጠላነው መውረሱ አይቀርም። ዛሬ የምንስቅባቸውና ጉድ የሚያሰኙን ሰዎች የት ላይ መስመር እንደዘለሉ መርምሮ፣ ስለራስ ማሰብ ሳይበጀኝን አይቀርም፤›› አሉ። ወያላው ‹‹መጨረሻ›› ብሎ በሩን ሲክፍተው የዝናቡ ኃይል ጨመረ። እስኪያባራ ባለንበት ረጋን። ወሬው ሁሉ ‘የባህል ዕድገትን ከኢኮኖሚ ዕድገታችን እኩል እንዳይሄድ ምን እንደከለከለው ነበር። በአንድ እጅ ብቻ ክብደት መስበቅ ምን ይባላል? ጋሻ ሳይዙ ጦር መስበቅ ያዋጣል? እንዴት ነው ነገሩ? መልካም ጉዞ!