Sunday, May 19, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

ተሟገትአገራዊ ምክክር ለአገርና ለሕዝብ ደኅንነት ምን ይፈይዳል?

አገራዊ ምክክር ለአገርና ለሕዝብ ደኅንነት ምን ይፈይዳል?

ቀን:

በዓባይነህ ግርማ

ስለኢትዮጵያ አሁናዊ ሁኔታ ሲታሰብ ‹‹አኗኗራችን የውሸት አሟሟታችን የእውነት›› እንደተባለው እንዳይሆን ያሰጋል፡፡ ባለፉት ሦሰትና አራት አሥርት ዓመታት ያለፍንባቸው ወይም ያሳለፍናቸው ርዕዮተ ዓለማዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ክስተቶችና ሒደቶች በማንነት አስተሳሰብ፣ በምግባርና ተግባር ተሞክሮዎች ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖዎች የፈጠሩብን መሆኑ ገሃድ ነው፡፡ ተፈጥረውብናል የምንላቸው ተፅዕኖዎች እንደ ሰዎች የግልና የቡድን ሥነ ልቦናዊና የአስተሳሰብ ዝንባሌ፣ እንዲሁም ፍላጎትና ምኞት በተለያየ ሁኔታ የምንገነዘባቸው ሊሆኑ ይችላሉ፡፡

በበጎ ጎኑ ሲታይ የለውጥ አስተሳሰብንና ተሞክሮዎችን፣ የመልካም ሕልመኝነትን፣ የመብት የእኩልነትና የፍትሕ ጠያቂነትን ወይም ተጠያቂነትን፣ የሕዝብ የለውጥ ፈላጊነትን፣ ሕዝባዊ እውነታነትን፣ የዴሞክራሲ ጎህን፣ ወዘተ. የፈጠሩልን ወይም ለእነዚህ እውነታዎች ያበቁን ነበሩ፡፡ በሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት ረገድ ከአሃዳዊ ዘውዳሚ አገዛዝ ወደ ሶሻሊስታዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ፣ ከዚያም ወደ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥታዊ አገዛዝ ለመሸጋገር በቅተናል፡፡ በኢኮኖሚውም ረገድ እየጨመረ ለመጣ ከፍተኛ የውጭ ብድር የተዳረግንም ቢሆን ከእነ ውስንነቱ (ለምሳሌ ውስን የሥራ ፈጣሪነት) ከፍተኛ ዕድገት ያየንባቸው ወቅቶች ነበሩ፡፡ በማኅበራዊም መስክ ቢሆን የጤና፣ የትምህርት፣ የኮርፖሬት ኃላፊነት፣ የማኅበራዊ በጎ አድራጎት አገልግሎቶች ተደራሽነት በእጅጉ የተስፋፋበትን ሁኔታ ማየት ተችሏል፡፡ የመሠረተ ልማትና የመኖሪያ ቤት ግንባታዎች የተስፋፉባቸው ወቅቶችም ነበሩ፡፡ ስለፆታ እኩልነት በተደረጉ ቅስቀሳዎች፣ ሙግቶችና በተወሰዱ ዕርምጃዎች ሴቶች በልዩ ልዩ ሁኔታዎች እንዲበቁ ተደርጓል፡፡ የዓለም አቀፍ ደረጃ ግንኙነትን በሚመለከትም የተለያዩ የዲፕሎማሲና የአገር ገጽታ ግንባታ ፖሊሲዎች ተቀይሰው ነበር፡፡      

- Advertisement -

በሌላ በኩል ለውጦችን ባስተናገድንባቸው መንገዶች ሰንካላነትና የአቅም ውስንነት  ምክንያቶች ጭምር ያላሳከናቸው የለውጥ ጉዳዮች በርካታ ከመሆናቸውም በላይ፣ ያልታሰቡ ችግሮችም ሊፈጠሩብን በቅቷል፡፡ ችግር ችግርን ሲወልድና ችግር ያልሆነ ነገር የለም እስከ ማለት ለሚያደርሱ ሁኔታዎች ተዳርገናል ማለት ይቻላል፡፡ ስለአገሪቱ ችግሮችና መፍትሔዎች ሲታሰብ የልብ ስብራት፣ የሰብዕና ውድቀት፣ የአቅመ ቢስነት፣ የጭንቀት፣ የሥጋትና የቁጭት ስሜቶች ሊፈራረቁብን በቅቷል፡፡

አገሪቱና ሕዝቧ በብዙ ችግሮችና ሰበቦች ከመታመም አልፈው የህልውና አደጋ እያሠጋቸው ነው፡፡ ከኑሮ ውድነት እስከ ከፍተኛ ዕርዛት፣ ከአስተዳደራዊ በደል እስከ ሕገወጥነት፣ ከጥላቻ እስከ መገዳደልና ሞት፣ ከሰላም ዕጦት እስከ የህልውና ሥጋትና ጭንቀት፣ በአጠቃላይ አቅም በፈቀደ መጠን ማሰብ፣ መናገር፣ እየደገፉ መንቀፍ፣ መሥራትና መኖር እያቃተ ነው፡፡ ችግሮቻችን እንደ ምክንያቶቹ የተለያዩ ዕይታዎች እንዲኖረን ያደርጋሉ፡፡ አንዳንዶቹ ችግሮች ከሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት የሚቀዱ፣ አንዳንዶቹ ከአስተሳሰብ የሚመነጩ፣ እንዲሁም ሌሎቹ ከልዩ ልዩ የአቅም ውስንነትና ድህነት፣ ከምግባርና ተግባር ስንኩልነት የሚከሰቱ ናቸው ማለት ይቻላል፡፡ እነዚህን በፈርጅ በፈርጁ መለየትና መረዳት ለመፍትሔ ፍለጋ ይረዳል፡፡

የኢትዮጵያ አገራዊ ብሔርተኝነት አስተሳሰብ ተገቢ ሆኖ ሳለ፣ የዘር የብሔርተኝነት ማንነትና ፖለቲካ ሁላችንንም አዝቅጦናል፣ ከሰብዓዊነትና ከሰዋዊ ማንነት ውጭ አድርጎናል፣ ሕገወጥ አድርጎናል፣ ነፃነትና ፍትሕ አሳጥቶናል፣ አፈናቅሎ ስደተኛ አድርጎናል፣ የማንነት ጠላትን በመፍጠር የሥልጣን መታገያና ነፃ አውጭዎች ነን ባዮችን እንድንፈጥር አድርጎናል፣ ስሜታዊ አድርጎናል፣ ሐሰተኞች አድርጎናል፣ ሴረኞች አድርጎናል፣ የፖለቲካ ትርክተኞች አድርጎናል፣ አባልጎናል፣ ሙሰኞች አድርጎናል፣ አክስሮናል፣ በሕይወት የመኖርንና የንብረትን መብት አሳጥቶናል፣ የንብረትና የኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን የመልካም ምግባርና ተግባር ድሆች አድርጎናል፣ እየተገዳደልን ሰላም ፈላጊ አስመስሎናል፣ የሌሎች መሳለቂያ አድርጎናል፣ የዴሞክራሲን፣ የእኩልነትንና የፍትሕን ትርጉም አሳጥቶናል፡፡

የፌዴራል አገራዊ መንግሥታዊ አወቃቀር ተቀባይነት ያለው ቢሆንም፣ አስተዳደራዊና ጂኦግራፊያዊ አግባብነት በሌለው ቋንቋንና የብሔር ማንነትን በተከተለ መንገድ የተዋቀረው ክልላዊና መንግሥታዊ ክፍፍል ሕዝብ ሳይወድ የእኛ፣ የእናንተ ክልል እንድንባባል አድርጎናል፣ ሕዝብ ለሕዝብ እንድንገፋፋ አድርጎናል፣ የሕዝብ መፈናቀልን አስከትሎብናል፣ አንዱን ሕዝብ በሌላው ክልል ባይተዋርና ተገላይ አድርጎብናል፣ የዜግነት መብታችንን በክልል ገድበነዋል፣ የክልል መገንጠልን በመብትነት ስንፈቅድ በዜግነት የትም ክልል የመኖርና የመሥራት ዕድልንና መብትን ጥያቄ ውስጥ የሚያስገባ ምግባርና ተግባር ልናሳይ በቅተናል፡፡ ይህ ሁሉ ሲጠቃለል እንደ ማኅበረሰብ ከፍተኛ ቀውስ ውስጥ ነን ማለት ነው፡፡  

በሌላ በኩል ችግሮች አገራዊ ሆነዋል ወይ ብለን እንድንጠይቅ የሚጋብዙ ሁኔታዎች አይታዩም ማለት አይደለም፡፡ በአንዱ ውድቀትና ህልውና ማጣት ሌላው የሚነግሥበት፣ በአንዱ ሥልጣን ሌላው የሚበደልበት፣ አንዳንዱ አካባቢና የኅብረተሰብ አካል በሰላም ዕጦትና ጦርነት፣ እንዲሁም በእርዛት ሲሰቃይ ሌላው አይመለከተኝም፣ ወዘተ. የሚባሉበት ሁኔታዎች መኖራቸውን እንታዘባለን፡፡ በአንድ በኩል ሥጋት ሥጋትን እየወለደ ባለበት ሁኔታ ሥጋት እንደሌለ፣ ሁሉ ነገር በቁጥጥር ሥር እንዳለ፣ ወዘተ. በመገመት የእውነታ ክህደትን፣ እውነታን ያለ መቀበል ወይም የሸፍጥን ምግባርና ተግባር እንታዘባለን፡፡

እነዚህንና ሌሎች ዝርዝር ጉዳዮችን በማጤን የአገሪቱንና የሕዝቧን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ድህነት ይፈጠር ዘንድ አገራዊ ምክክር አስፈላጊ ሆኖ በመታሰቡ ከፍተኛ የምክክር መርሐ ግብር ተቀይሷል፡፡ የምክከሩ ዓላማና ሒደቱ የተሳካ ይሆን ዘንድ ረጅም መንገድ የተሄደበት መሆኑ የሚታወቅ ቢሆንም፣ አንዳንድ ነጥቦችን በቀጣይ ሒደትም አጠናክሮ ማጤን አስፈላጊ ነው እላለሁ፡፡ ይኸውም አገራዊ ምክክሩ፣

  • በምን መንፈስ ነው መቃኘት ያለበት?
  • ምን ዓይነት ሥነ ልቦነና እውነታ እንዲፈጠር ነው የሚፈለገው?
  • አገራዊና ሕዝባዊ እውነታ ምንድነው?
  • አገራዊና ብሔራዊ መግባባት ተፈጥሯል ሊባል የሚችለው ምን ሲሆን ነው?
  • ምክከር በሚደረግባቸው ጉዳዮች ሕዝባዊ መግባባት/ተቀባይነት የሚረጋገጠው/ማረጋገጫው ምን ይሆናል?
  • የማን ድምፅ ነው መሰማትና ግምት ውስጥ መግባት ያለበት?
  • ምክክሩ ሐሳብንና አቋምን እየደገፉ መንቀፍንም የሚበረታታ ይሆናል ወይ?
  • የምክከሩን ዓውድ አመቺ ለማድረግ ምን ቢደረግ ይረዳል?
  • ምክክሩ መንግሥታዊ ሥልትን የተከተለ እንዳይሆን/እንዳይመስል ምን መደረግ አለበት?

 ለአገርና ለሕዝበ ደኅንነት የሚደረግ ምክክርና መፍትሔ ፍለጋ መነሻውና ሒደቱ አውነትን/እውነታን በመፈለግ መሆን አለበት፡፡ አገራዊ ምክክሩንም ሆነ የሽግግር ፍትሕንም ከሃይማኖታዊ አስተምህሮት አኳያ መመርመርንም የሚሻ ሊሆን ይገባል፡፡ በመጽሐፍ ቅዱስ እንደተጻፈው እግዚአብሔር አይሁዳውያንን በንስሐ እንዲመለሱና በእሱ መንገድ እንዲመሩ ጥሪ እንዳደረገላቸው፣ ነገር ግን እነሱ ትክክል ሊሆኑ እንዳልቻሉ፣ በሌላ በኩል ግን እግዚአብሔር ጨርሶ እንዳልጠላቸው፣ እያንዳንዱ ትውልድ ግን ጥረቱን እንዲያደርግ ያስተምራል፡፡ እኛም ኢትዮጵያውያን ትክክል ልንሆን እንዳልቻልንና ትውልድ ሁሉ ጥረት ማድረግ እንዳለበት ነው ከመጽሐፍ ቅዱስ ታሪኮች ልንማር የሚገባን፡፡

የመጽሐፍ ቅዱስ ሌላው ታላቅ አስተምህሮ ታሪክን ወይም ታሪካችንን እንዳንፈራ ነው፡፡ እየሱስ ክርስቶስ ሴትዮዋን ሂጂ ከኃጢያትሽ ድነሻል፣ ዳግመኛ ኃጢያት እንዳትሠሪ እንዳላት ሁሉ ማለት ነው፡፡ የሃይማኖት ተቋማት፣ መሪዎችና መምህራን ስለሰላም፣ ስለሕዝብ አንድነትና ስለፍቅር ብዙ እንዲሉ የሚጠበቀውን ያህል ማለታቸው አልቀረም፡፡ ስለእነዚህ ጉዳዮች በፀሎትም ሆነ በዝማሬ የሚያቀርቧቸው በርካታ አስተምህሮዎች አሏቸው፡፡ ይሁን እንጂ ብዝኃን መገናኛ መንግሥታዊ የሆኑትን ጨምሮ፣ በሁሉም የሃይማኖት ተቋማት ዘንድ የሚገኙትን ጣዕም ያላቸውንና የማይሰለቹ አስተምህሮዎችን ሊያቀርቡልን በተገባ ነበር፡፡ አሁንም ጊዜው አልረፈደምንና የምክክር ኮሚሽኑ ሊያሳስብ ይገባል፡፡ 

ስለታሪክ ሲወሳ አገርና ሕዝብ ያሳኳቸውን ታላላቅ ክንዋኔዎችን የሚያስተምር ከመሆኑ ባለፈ፣ ሲወርድ ሲዋረድ በየተራው የመጣውን የነገሥታትን፣ የመሪዎችን፣ የአስተዳዳሪዎችን፣ የፍትሕ አካላትን፣ የደኅንነት አካላትን፣ አምባገነንነት፣ ሙሰኝነት፣ ግዴለሽነትና ደንታ ቢስነት፣ እንዲሁም ሕዝብን ወደ ተሳሳተ ምግባርና ተግባር የሚመሩና ለጥፋት የሚዳርጉ ትንቢቶችንና ያልተሳኩላቸውን ውድቀቶች ባለመሸፈን ሊሆን ይገባል፡፡ ያልተሳኩ ውድቀቶችን ማስገንዘብ ለተመሳሳይ ውድቀት የሚዳርግ ምግባርና ተግባር እንዳንፈጽምና ከስህተት አለመማር  ክስረት እንዳይሆንብን ለመገንዘብ ነው፡፡ በምንም ምክንያት ግን የአገርና የሕዝብ ታሪክ በብሔርተኝነት ትርክትና በተሰበረ ፖለቲካ መበላሸት የለበትም፡፡

ስለሆነም፣ ለአገራዊና ለሕዝብ ደኅንነት የሚያበቃ የእውነት/እውነታ ፍለጋ አራት ዕርምጃዎችን እንድናስብ ያስገድደናል፡፡

  • ማንኛውም ዓይነት ግጭትና ጦርነት፣ እንዲሁም ለግጭት የሚጋብዝና የምክክር ዓውዱን የሚያበላሽ ፖለቲካዊ ዲስኩር በጠቅላላው የሚቆምበትን ማወጅን (Declaration of a Moratorium)::
  • በማንኛውም ባለፉትም ሆነ ባለው ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት እያወቅንም ወይም ሳናውቅ የፈጸምነውን የልማትም ሆነ የጥፋት ታሪካዊ እውነታን አምኖ መቀበልን (Admission)፣
  • ማንኛውንም አልባሌ ትርክትን አስመልክቶ ንስሐ መግባትን (Confession)፣
  • በማንኛው የምክክር ጉዳይ ፍትሐዊ ብይን መስጠትን፣ ይቅር መባባልና መግባባትን (Reconciliation with Justice and Forgiveness)፣

   እያንዳንዱ ጉዳይ ሊዘረዘር የሚችል መሆኑ እንዳለ ሆኖ፣ አራቱም ዕርምጃዎች የሚከተሉትን ሥነ ልቦናና ቁርጠኝነት የሚጠይቁ ናቸው፡፡

  • በመንግሥት ባለሥልጣንነትም፣ በተራ ሠራተኝነትም፣ በግልና በማኅበረሰብ አባልነትም፣ ወዘተ. ይነሳም ይብዛ ሁሉም የተጠያቂነት ስሜት (Sense of Guilt) ተሸካሚዎች መሆናችንን መቀበል (ይኸውም አንድም ሕዝብ የጠየቀውን/የሚጠይቀውን ባለመፈጸም፣ ወይም ሕዝብን በመበደል ወይም በመዋሸት፣ አለያም መደረግ ያልነበረበትን በማድረግ ያስከተለው ውጤት ሊሆን ይችላል)፡፡
  • ከነበረ አስተሳሰብና አሠራር ባለመውጣት “በእናውቅልሃለን” ፈሊጥ ሕዝብን ባለማዳመጥ፣ እውነትን በመዘንጋት እንዲያም ሲል በማናለብኝነት የተፈጸሙ ድርጊቶችን አምኖ መቀበል (ያስከተለውን ውጤት ጨምሮ ማለት ነው)፡፡
  • የጋራ ኃላፊነትንና ተጠያቂነትን ለመቀበል ዝግጁ መሆንን በማረጋገጥ ሊሆን ይችላል፡፡
  • ዛሬን እንዴት እንጋፈጠውና ነገን እንዴት ልናልመው እንደሚገባን ያለንን ዝግጁነት (Goodwill) እና ብቃት በማረጋገጥ ሊሆን ይችላል፡፡
  • አገራዊና ብሔራዌ መግባባት ሲባል በመቻቻል መንፈስ “አትንኩን፣ አንነካችሁም” ከሚል ባለፈ የመስተጋብራዊ ሥነ ልቦናና የተግባቦት ምግባርና ተግባር እንዲፈጥር ማድረግን በሚጠይቅ መልክ ሊሆን ይችላል፡፡
  • መስተጋብራዊ ሥነ ልቦናና የተግባቦት ምግባርና ተግባር የይቅርታ ጉዳይን የሚያካትት፣ የይቅርታ ጉዳይ ደግሞ ያለ እውነት ሊሆን እንደማይችል በመገንዘብና በማመን ይሆናል፡፡

በአጠቃላይ አገራዊ ምክክር በኢትዮጵያዊነትና በአገረ-ብሔረተኝነት መንፈስ የተመሠረተ ፖለቲካዊና ማኅበረሰባዊ መስተጋብራዊ ሥነ ልቦናና የተግባቦት ምግባርና ተግባር እንዲፈጠር የሚያበቃ፣ ላለፈ ልማትም ሆነ ጥፋት የጋራ ኃላፊነትን ለመውሰድና ለመቀበል ዝግጁ የሚያደርገንና ነገንና የወደፊት ዕጣ ፋንታን የተሻለና የተረጋገጠ ለማድረግ የሚያበቃን ሊሆን ይገባል፡፡ የምክክር አጀንዳዎች የተቃርኖ ምንጭና ዕሳቦት በሚታይባቸው አገራዊ/ብሔራዊ ጉዳዮች ለምሳሌ የታሪክ አረዳድን፣ የኅብረ ብሔራዊ ሥርዓት አወቃቀርን፣ ሕገ መንግሥትን፣ ሰንደቅ ዓላማን፣ ፍትሕንና እኩልነትን ጨምሮ የዴሞክራሲ ሥርዓት አተገባበርን፣ የሰላምና ዕርቅ ፍለጋን፣ ድህነትንና የኑሮ ጫናን፣ የመልካም አስተዳደርን፣ ወዘተ. ሊሆን እንደሚችል ይታሰባል፡፡ ችግር ያልሆነና መፍትሔ የማይሻ ነገር የለምና የምክክር ጉዳዮችን በአሥርና በሃያ ቁጥር መዘርዘር ይቻላል፡፡

ከምክክር ዓላማና ሒደት ጋር በተዛመደ መንፈስ የሽግግር ፍትሕ ዓላማና አፈጻጸም ከጦርነትና ከብሔር ተኮር ጥቃት ማብቂያ፣ በእነዚህ ምክንያቶች የደረሱ ጉዳቶች የሚበየኑበትና የዕርቅ ምክክርና ውሳኔ የሚደረግበት እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡ በአጠቃላይ አገራዊ ምክክሩም ሆነ የሽግግር ፍትሕ ሥነ መንግሥታዊ አጀንዳና ሥልት ወይም መንግሥት መር ውሳኔ ሆኖ እንዳይታይ መደረግ ይኖርበታል፡፡ ለዚህም ሥነ ሕዝባዊ ሥልትን የተከተለ ለማድረግ የሕዝብ ለሕዝብ የፍትሕና የዕርቅ ምክክርና ውሳኔ እንዲያገኝ ማድረግ አስፈላጊ ነው፡፡ በእውነት/እውነታ ፍለጋ አገራዊና ሕዝባዊ ደኅንነት ዕውን ይሆን ዘንድ አገራዊ ምክክሩ ከዓላማው ወዲህና ወዲያ ሊባል ይገባል፡፡

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን፣ በኢሜይል አድራሻቸው abgirma323@gmail.com ማግኘት ይቻላል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

በሥጋ ላይ አላግባብ እየተጨመረ ያለውን ዋጋ መንግሥት ሊቆጣጠረው ይገባል

በአገራችን የግብይት ሥርዓት ውስጥ ኢኮኖሚያዊ ያልሆኑ ወይም ያልተገቡ የዋጋ...

ኢትዮጵያን የተባበረ ክንድ እንጂ የተናጠል ጥረት አይታደጋትም!

ኢትዮጵያ በአሁኑ ጊዜ ከምትገኝበት ውጥንቅጥ ውስጥ የምትወጣበት ዕድል ማግኘት...

የፖለቲካ ቅኝቱ የሕዝባችንን ታሪካዊ ትስስር ለምን አያከብርም?

በንጉሥ ወዳጅነው የዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መራሹ የ2010 ዓ.ም. የለውጥ መንግሥት...

ዛሬም ኧረ በሕግ!

በገነት ዓለሙ በዚህ በያዝነው ሚያዝያ/ግንቦት ወይም ሜይ ወር ውስጥ የተከበረው፣...