Friday, May 24, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

እኔ የምለዉየኢትዮጵያ ተማሪዎች እንቅስቃሴና የ1966 ዓ.ም. ሕዝባዊ አብዮት

የኢትዮጵያ ተማሪዎች እንቅስቃሴና የ1966 ዓ.ም. ሕዝባዊ አብዮት

ቀን:

(ክፍል ሁለት)

በተረፈ ወርቁ (ዲ/ን)

የኢትዮጵያ ተማሪዎች እንቅስቃሴ እ.ኤ.አ. ከ1916 እስከ 1960  

- Advertisement -

‹‹ፋኖ ተሠማራ፣

ፋኖ ተሠማራ፣

እንደ ሆቺሚኒ እንደ ቼጉቬራ፣

ትግሉን እንድትመራ…››

(የለውጥ አራማጅ ተማሪዎች ይዘመሩ ከነበሩ አብዮታዊ/ሕዝባዊ መዝሙሮች አንዱ)::

የዩኔስኮው የአፍሪካ ተማሪዎችን እንቅስቃሴ የፖለቲካ ታሪክ በሚያትተው የዳጎሰ ጥራዝ ውስጥ የኢትዮጵያን ተማሪዎችንና ምሁራንን እንቅስቃሴ በተመለከተ፣ ‹‹Class Struggle or Jockeying for Position? A Review of Ethiopian Student Movement From 1900 to 1975›› ጥናታቸውን ያቀረቡት ብፅአት ክፍለ ሥላሴ፣ እ.ኤ.አ. ከ1916 እስከ 1960 ያለውን ጊዜ በሚሸፍነው የኢትዮጵያን ተማሪዎችንና ምሁራንን የለውጥ እንቅስቃሴ ወደፊት እንዲራመድና እንዲያድግ ያደረገው የአልጋ ወራሽ፣ በኋላም ቀዳማዊ አፄ ኃይለ ሥላሴ በሚል ወደ ንግሥናው መንበር የመጡት የተፈሪ መኮንን ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ አንድምታ ያላቸው ዕርምጃዎቻቸው እንደሆነ ያስመሩበታል፡፡

ከእነዚህም ዕርምጃዎች መካከል ገና ንጉሠ ነገሥቱ አልጋ ወራሽ በነበሩበት ጊዜ ዘመናዊ ትምህርት ቤቶች እንዲስፋፉ በማድረግ የተጫወቱት ሚና የሚጠቀስ ነው፡፡ ትምህርት ቤቶች ከመክፈት ጀምሮ በየጠቅላይ ግዛቱ ለተለያዩ ጉዳዮች በሚጓዙበት ጊዜ፣ ልጆችን ወደ መናገሻ ከተማቸው በማምጣት ዘመናዊ ትምህርት እንዲማሩ ያደርጉ ነበር፡፡ ይህም ብቻ ሳይሆን ንጉሡ በርካታ ተማሪዎችን ወደ ውጭ አገር በተለይም ደግሞ ወደ ግብፅ፣ ፈረንሣይ፣ እንግሊዝና አሜሪካ በመላክ ዕውቀት ቀስመው እንዲመለሱ አድርገዋል፡፡

ኢትዮጵያ ካላት የረጅም/የሺሕ ዘመናት ታሪክ፣ ገናና ሥልጣኔና ባህል አንፃር በአፍሪካና በዓለም አቀፍ ደረጃ ተሰሚነትና ሥፍራ እንዲኖራት በማድረግ ረገድ ‹የሊግ ኦፍ ኔሽን› አባል አገር እንድትሆን በማድረግ፣ አገራችንን ወደ ዓለም አቀፉ የዲፕሎማሲ መድረክ አስገብተዋታል፡፡ በተጨማሪም ንጉሡ ነገሥቱ የዚያን ጊዜዋ ኢትዮጵያ የዘመናዊነትና የዕድገት መሰላል ላይ መወጣጣት እንድትጀምር በማድረግ የተሳካና ውጤታማ ሊባል የሚችል መሻሻሎችን አድርገዋል፡፡

ከዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ጋር መቀላቀል የጀመረችው ኢትዮጵያ ወጣት ልጆቿም ወደ ምዕራቡ ዓለምና አሜሪካ በመጓዝ ዘመናዊ ትምህርትን ብቻ ሳይሆን ያሉበትን አገር ዘመናዊ አኗኗር፣ የፖለቲካ ሒደት፣ ሥልጣኔና ዕድገት በአገራቸውም ዕውን እንዲሆን በብርቱ መመኘት ብቻ ሳይሆን ይበጃል በሚሉት መንገድ መሰባሰብና መደራጀት ጀምረው ነበር፡፡

ከዓለም ሁሉ ቀድማ የነቃችውና ከግሪክ፣ ከሮማ፣ ከፋርስና ከቻይና ጥንታዊ፣ ኃያልና ገናና ሥልጣኔዎች ጋር ስሟ በክብር ሲጠቀስ የነበረች አገራቸው የገባችበት የድኅነትና የጉስቁልና እንቅልፍ፣ የኋላቀርነት ድብታ እንቆቅልሽ የሆነባቸው የዚያን ጊዜዋ ኢትዮጵያውያን የውጭ አገር ተማሪዎችና ምሁራን ማኅበር በማቋቋም ለእናት አገራቸው የበኩላቸውንና የሚችሉትን ያህል ድጋፍ ለማድረግ እንቅስቃሴ ማድረግ ጀመሩ፡፡

የብፅአት የዩኔስኮ የጥናት ጥራዝ እንደሚያትተው፣ እ.ኤ.አ. በ1920ዎቹ መጀመሪያ አካባቢ በፈረንሣይ ባሉ ዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ የሚማሩ ኢትዮጵያውያን ተማሪዎች በወቅቱ በቅዱስ ሲሪል ወታደራዊ ተቋም ይማር በነበረው በአየለ ስብሐት አማካይነት፣ ‹‹የኢትዮጵያ ተማሪዎች የመረዳጃ ማኅበር በፈረንሣይ›› የሚል ማኅበር አቋቋሙ፡፡ ይህ ማኅበር የተቋቋመው በአብዛኛው የቆየውን የኢትዮጵያውያንን የመረዳዳትና የመተጋገዝ ባህል በባዕድ አገርም ፀንቶ እንዲቆይ በማለም ላይ ነበር፡፡

‹‹ይህ እምብዛም ፖለቲካዊ መሠረት ያልነበረው በፈረንሣይ የኢትዮጵያውያን ተማሪዎች ማኅበር በወቅቱ በኢትዮጵያ ውስጥ ከነበሩት አካባቢ ዕድሮች ተርታ የሚመደብ፣ በይበልጥ ማኅበራዊ እንጂ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ መሠረት ያልነበረው ነበር፤›› ሲሉ ነው ብፅአት በጥናታቸው የገለጹት፡፡

ስለሆነም ይላሉ እኚሁ ምሁር፣ ‹‹ይህ ማኅበር አገሪቱ በፋሽስት ኢጣሊያ በተወረረች ጊዜ ለፈረንሣይ መንግሥትም ሆነ ሕዝብ ስለግፍ ወረራው በሚገባ በመግለጽ ፈረንሣይ ከኢትዮጵያ ጎን እንድትቆም ማድረግ አለመቻላቸውን፤›› ይገልጻሉ፡፡ ለዚህ እንደ ምክንያትነት ሊጠቀስ የሚችለው ደግሞ በወቅቱ ለዚህ የተማሪዎቹ ኅብረት ፖለቲካዊ ምሪትና ኃይል የሚሰጠው የተደራጀና የነቃ ግለሰብም ሆነ ድርጅት አለመኖሩ ነው፡፡

ይሁን እንጂ በፋሽስት ወረራ ወቅት በማኅበር በተደራጀ መልኩም ባይሆን ስለኢትዮጵያ ነፃነት፣ አንድነት፣ ዘመናዊ ፖለቲካዊ አስተዳደርና ኢኮኖሚያዊ ዕድገት በግላቸው ድምፃቸውን ከፍ አድርገው ያሰሙና በብርቱ ይታገሉ የነበሩ በውጭ አገር የሚማሩ ኢትዮጵያውያን ተማሪዎች ምሁራን እንደነበሩ የታሪክ ድርሳናት ይጠቁማሉ፡፡

ከእነዚህም መካከል ስማቸው ጎልቶ የሚጠቀሱት፣ የውጭ አገር ትምህርታቸውን ግብፅ አሌክሳንደሪያ በሚገኘው የፈረንሣይ ትምህርት ቤት አሀዱ ያሉትና ከፍተኛ የሕግ ትምህርታቸውን በአውሮፓዊቷ አገር በፈረንሣይ/ፓሪስ የተማሩት በሳሉ ኢትዮጵያዊ ዲፕሎማትና ምሁር አቶ አክሊሉ ሀብተ ወልድ ናቸው፡፡

ኢትዮጵያ በፋሽስት ወረራ ሥር በቆየችባቸው ጊዜያት ውስጥ ወጣቱ ምሁርና ዲፕሎማት አክሊሉ ሀብተ ወልድ በፈረንሣይ አገር ‹‹ኑቪል ዲ ኢትዮጵያ/የኢትዮጵያ ዜና›› በሚል በሚያሳትሙት ጋዜጣ፣ የፋሽስቱን ኢሰብዓዊ ግፍና ጭፍጨፋ ለፈረንሣይና ለመላው ዓለም በማሳወቅ ታላቅ የሆነ የአርበኝነት ሥራ ፈጽመዋል፡፡

በተመሳሳይም በአገር ቤትም የሥነ ጥበብ ትምህርታቸውን በፈረንሣይ አገር የተከታተሉት ሠዓሊ አገኘሁ እንግዳ ከዕውቁ ገጣሚና ጸሐፊ ተውኔት ዮፍታሔ ንጉሤ ጋር በመሆን ስለኢትዮጵያ ነፃነት፣ አንድነትና ሉዓላዊነት በጥበብ ሥራዎቻቸው አብዝተው የሰበኩና የተጋደሉ አርበኞች ነበሩ፡፡ እነዚህ ሁለት ኢትዮጵያውያን ምሁራንና አርበኞች በጠላት ፋሽስት ወረራ ጊዜም በዚሁ ፀረ ፋሽስት እንቅስቃሴያቸው የተነሳ ለስደትና ለመከራ ተዳርገው ነበር፡፡

በአገሪቱ እያበበ የመጣውን የዘመናዊ ትምህርት ዕድገት፣ ሥልጣኔና የመሻሻል ዕርምጃዎች ያደናቀፈው 1928 ዓ.ም. የፋሽስት ኢጣሊያ ወረራ፣ ተማሪዎች እስከ አራተኛ ክፍል ብቻ እንዲማሩ የሚያስገድደው የፋሽስቱ ሕግ በአገሪቱ እየጎመራ የነበረውን የዘመናዊ ትምህርት ቡቃያ በአጭሩ እንዲቀጭና ወደኋላ እንዲመለስ አደረገው፡፡ በዘመኑ የተማሩ የነበሩት አንዳንድ ኢትዮጵያውያንም፣ ‹‹አንድም አገራችን ካለችበት የዘመናት የማይምነትና የኋላቀርነት ሲኦላዊ ቅርቃር ውስጥ ለመውጣት ከኢጣሊያኖቹ ጋር ተባብረን ብንሠራ ይሻላል›› በሚል ሠልፋቸውን ከፋሽስቱ ወራሪ ኃይል ጋር አድርገው ነበር፡፡

የተቀሩት ምሁራን ደግሞ፣ ‹‹በምዕራባውያን ዘመናዊነትና ሥልጣኔ ስም በነፃነታችንና በልዑላዊነታችን ላይ ፈጽሞ ድርድር አይኖርም›› በማለት ለነፃነት ትግሉ ክንዳቸውን በማንሳት ወደ አርበኞች ጎራ ተቀላቀሉ፡፡ በዚህ ሒደት ውስጥም የታሪክ መዛግብትን ስንፈትሽ የተደራጀ አቋም ያለው የተቃዋሚ ኃይል ለመጀመሪያ ጊዜ በኢትዮጵያ ያቆጠቆጠው በጣሊያን ወረራ ጊዜ ነበር ማለት ይቻላል፡፡ እናም አገር ወዳድና ነፃነታቸውን አፍቃሪ የሆኑ ኢትዮጵያውያን ተማሪዎችና ምሁራን ተሰባስበው የአርበኞችን እንቅስቃሴ መሠረቱ፡፡ እነዚሁ ምሁራን አርበኞች ‹‹ዱር ቤቴ›› ብለው በዱር በገደል ለሚዋደቁት ኢትዮጵያውያን አርበኞች ከፍተኛ የሆነ ድጋፍና ዕገዛ አድርገዋል፡፡

የኢትዮጵያ ሕዝብና አርበኞች በውስጥና በውጭ ለነፃነታቸው የጀመሩትን እንቅስቃሴና ተጋድሎ ሞራል በመስጠት፣ ተጋግሎ እንዲቀጥል ለማድረግና የፋሽስቱ ሞሶሊንን ወረራና ኢሰብዓዊ የሆነ አሰቃቂ ግፍና ጭፍጨፋ ዓለም እንዲያውቀው በማሰብ፣ በ1920ዎቹ በቱርክ መንግሥት የዘር ማጥፋት ጭፍጨፋ/ዕልቂት ምክንያት ተሰደው ወደ ኢትዮጵያ ከገቡት አርመናውያን መካከል አንዱ በነበሩት በአቶ ዮሐንስ ስማርጂባሽን አዘጋጅነት ይታተም የነበረው ‹‹የኢትዮጵያ ዓውደ ልሳን›› ጋዜጣ ይጠቀሳል፡፡

በተጨማሪም በብላታ ኪዳነ ማርያም ይመራ የነበረው ‹የኢትዮጵያ ወጣቶች ንቅናቄ› በአሜሪካ አገር በነበረው በዶ/ር መላኩ በያን፣ በሆለታ ገነት ጦር ትምህርት ቤት ኢትዮጵያውያን መኮንኖች፣ ምሁራንና ተማሪዎች የተቋቋመው ‹የጥቁር አንበሳ› ድርጅትም የነፃነቱን እንቅስቃሴ ወደ ሌላ ምዕራፍ ያሻገሩ እንቅስቃሴዎች ነበሩ፡፡

እነዚህ የፖለቲካ ቡድኖች የኢትዮጵያ ሕዝብ የፋሽስት ኢጣሊያንን ወረራ አጥብቆ እንዲታገል ላደረጋቸው እንቅስቃሴዎችና ተጋድሎዎች በርካታ በአገር ውስጥና በውጭ አገር ያሉ ኢትዮጵያውያን ምሁራንን፣ አርበኞችንና ወታደሮችን ሊያነሳሱ ችለው ነበር፡፡

እነዚህ የተቃውሞ ትግሎች ካፈራቸው ተወዳጅና ስመ ጥር ገጣሚዎች መካከልም፣ የጥቁር አንበሳው ዮፍታሔ ንጉሤን ማንሳት ይቻላል፡፡ በተለይ በርካታ ኢትዮጵያውያን ምሁራንን፣ እንዲሁም አፍቃሪ ኢትዮጵያውያን የሆኑ ጥቂት የውጭ አገር ምሁራንን፣ የሆለታ ገነት ጦር ትምህርት ቤት ምሩቃንና ተማሪዎችን ያቀፈው ጥቁር አንበሳ ቡድን፣ ‹‹ከነፃነት በኋላ በሕዝቡ የተመረጠ መንግሥት ይቋቋም!›› የሚል ጥሪ እስከ ማሰማት ደርሰው እንደነበር የታሪክ ምሁሩ ባህሩ ዘውዴ (ፕሮፌሰር) ጽፈዋል፡፡

በዚህ የፀረ ፋሽስት ትግል የምሁራን እንቅስቃሴ አካል እንደሆነ በሚጠቀሰው በኤርትራውያኑ ወጣቶች አብርሃ ደቦጭና ሞገስ አስግዶም (አብርሃ የተፈሪ መኮንን፣ ሞገስ አስግዶም ደግሞ የዳግማዊ ምኒልከ ትምህርት ቤት ፍሬዎች እንደነበሩ ልብ ይሏል) በኢጣሊያዊው ጄኔራል በግራዚያኒ ላይ ባደረጉት የግድያ ሙከራ ተሳቦ፣ በርካታ ኢትዮጵያውያን ምሁራን እንዲገደሉና እንዲጓዙ ተደረገ፡፡ በዚህ ሰላሳ ሺሕ የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ባለቁበት ዘግናኝ ጭፍጨፋ አገሪቱን ምሁር አልባ አደረጋት፡፡

ከአምስት ዓመት የኢጣሊያን ወረራ በኋላ በኢትዮጵያውያን አርበኞች ታላቅ ጀግንነትና ተጋድሎ፣ በቀዳማዊ አፄ ኃይለ ሥላሴ ያላሰለሰ ዲፕሎማሲያዊ ጥረትና በእንግሊዛውያን ዕርዳታ ነፃነቷን የተጎናፀፈችው ኢትዮጵያ በአፍሪካና በዓለም መድረክ ዳግመኛ የነፃነት፣ የጀግንነትና የአይበገሬነት ፅናት ምልክት ሆና ብቅ አለች፡፡ ይህም ብቻ ሳይሆን ‹ከአምስቱ ዓመት የኢጣሊያ ወረራ› በኋላ በአርበኞቿ ተጋድሎ ዳግመኛ ነፃነቷን በእጇ ያስገባችው ኢትዮጵያ በቅኝ ግዛት ቀንበርና በባርነት ሥር ሲማቅቁ ለነበሩ የአፍሪካ፣ የላቲንና የእስያ አገሮች የነፃነት ተጋድሎ ምልክትና ተምሳሌት ሆና መጠቀስ ጀመረች፡፡

የቻይናው ዕውቁ ኮሙዩኒስት አብዮተኛና ‹‹የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ አባት›› ተብሎ የሚጠራው ማኦ ዜዱንግ/ሴቱንግ፣ ኢትዮጵያውያን ለነፃነታቸው ያደረጉትን እልህ አስጨራሽ ፍልሚያና ተጋድሎ በተመለከተ ሲናገር፣ ‹‹The Ethiopian resistance also became Mao Zedong points out, symbol of the struggle of the oppressed people of Asia.›› በማለት በጭቆና ሥር ሆነው ለሚማቅቁ የእስያ ሕዝቦች የኢትዮጵያውያን የፀረ ፋሽስት የነፃነት ተጋድሎ ልዩ ምልክትና መስህብ መሆኑን መስክሯል፡፡  

እንዲሁም በተመሳሳይም ፍሬይድ ሃሊዴይና ማክሲን የተባሉ ምዕራባውያን ምሁራን፣ ‹‹The Ethiopian Revolution›› በሚለው መጽሐፋቸው ውስጥ ተመሳሳይ የሆነ ሐሳባቸውን እንደሚከተለው በማለት አሥፍረዋል፡፡ ‹‹የኢትዮጵያ የረጅም ዘመናት ታሪክና አንፀባራቂ ሆነ የነፃነት ተጋድሎ እንቅስቃሴ በዓለም ሕዝቦች ነፃነት እንቅስቃሴና ንቅናቄ ላይ ከፍተኛ የሆነ መነቃቃትና መስህብነትን ፈጥሯል››፡፡ በዚህ የነፃነት መንፈስ ነበር በመላው አፍሪካ የተነሱ እንቅስቃሴዎችና የፀረ ቅኝ ግዛት ንቅናቄዎች ለፍሬ በቅተው የአፍሪካ አገሮች ነፃነታቸውን ለመቀዳጀት የበቁት፡፡

የአርነት ተጋድሎ ማዕበል ያጥለቀለቃት አኅጉረ አፍሪካ ከመቅፅበት ለአውሮፓውያን የቅኝ አገዛዝ ድንገተኛ መቅሰፍት ሆነች፡፡ አያሌ አፍሪካውያን አገሮች ነፃነታቸውን በመቀዳጀታቸው በፌሽታና በፈንጠዝያ ተዋጡ፡፡

ከዚሁ አኅጉራዊ ሁካታና ጫጫታ ተገልላና የፖለቲካ ዕርካታ ደሴት መስላ የተቀመጠችው ኢትዮጵያ፣ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ ከዚህ ለዘመናት ከተንሳፈፈችበት የረጋ ባህር ላይ የሚያናውጧት አኅጉራዊና ዓለም አቀፋዊ የሆኑ ንቅናቄዎች፣ የለውጥ ክስተቶችና ማዕበሎች በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ይፈታተኗት ጀመረ፡፡ በሒደትም ቀስ በቀስ አገሪቱ ውስጥ ውስጡን እየጋለና እየናረ በመጣ የለውጥና የነውጥ እንቅስቃሴ መናጥ ጀመረች፡፡

ይህ የለውጥና የነውጥ እንቅስቃሴም በሦስት ሺሕ ዘመናት የነፃነት ታሪክ ስም ተኮፍሳ ባለችው ኢትዮጵያ ከዚሁ የዘመናት ታሪኳና ዝናዋ ጋር ፈፅሞ ሊገጥም በማይችል ድህነት፣ ኋላቀርነትና ሕዝቦቿም በማይምነት ጨለማ ውስጥ ሆነው የሚማቅቁባት ምድራዊ ሲኦል መሆኗን የሚገልጹ ተማሪዎች ድምፃቸውን በተደራጀ መንገድ ማሰማት ጀመሩ፡፡

ከዚሁ አገራችን ካለችበት ድህነት፣ ኋላቀርነትና በታሪኳ ከምትተርከው የሺሕ ዘመናት የነፃነት ታሪክ ትርክት ጋር ፈፅሞ በማይጣጣም ሁኔታ ያለችበትን የፖለቲካ ነፃነት ዕጦት፣ ፊውዳላዊ፣ አምባገነናዊና ኢዴሞክራሲያዊ አገዛዝ በተመለከተ በ1954 ዓ.ም. ለፖለቲካዊና ወታደራዊ ሥልጠና ወደ ኢትዮጵያ መጥተው የነበሩት ደቡብ አፍሪካዊው የነፃነት ታጋይ ኔልሰን ሮሂላላ ማንዴላ፣ ‹‹Long Walk to Freedom›› በተባለው የራሳቸውንና የሕዝባቸውን የነፃነት ትግል ታሪክ በተረኩበት ዝነኛ መጽሐፋቸው፣ ‹‹የባለ ሦስት ሺሕ ዘመን ታሪክ ባለቤት በሆነችው ኢትዮጵያ አስከፊ የሆነ ድህነትና ኋላቀርነት የተንሰራፋባት፣ ምንም ዓይነት የፖለቲካ ፓርቲ፣ ነፃ ፕሬስም ሆነ የዴሞክራሲ ጭላንጭል የማይታይባት፣ ሁሉም ነገሯ ንጉሠ ነገሥቱ የሆኑባት አገር ናት፤›› ሲሉ ነው የዚያን ጊዜዋን ኢትዮጵያን በተመለከተ ትዝብታቸውን ያሠፈሩት፡፡

ይህ የአገሪቱ ያለችበት ጥልቅ የሆነ ድህነትና ፖለቲካዊ አፈና ዕረፍት የነሳቸው የከፍተኛ ተቋማት (የሁለተኛ ደረጃ፣ የኮሌጆችና የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች)፣ ላብ አደሩ፣ አርሶ አደሩ፣ ምሁሩ፣ ሴቶች፣ ወታደሩና ሁሉም የኅብረተሰብ ክፍል የለውጥ የእንቅስቀሴያቸው አካልና ደጋፊ እንዲሆን ማነሳሳት ጀመሩ፡፡ የተማሪዎቹ እንቅስቃሴም ከዩኒቨርሲቲያቸው የውስጥ አስተዳደር ጥያቄዎች በመውጣት እንደ ‹‹መሬት ላራሹ›› እና ‹‹ሕዝባዊ መንግሥት በአስቸኳይ ይቋቋም›› የሚሉ መፈክሮችን ይዞ ወደ አደባባይ ብቅ አለ፡፡

(በቀጣይ ጽሑፌ ከ1950ዎቹ እስከ አብዮቱ ፍንዳታ ድረስ የነበረውን የኢትዮጵያን ተማሪዎችንና ምሁራንን እንቅስቃሴ ለማየት እሞክራለሁ)፡፡ ይቀጥላል…

(ይህ ጽሑፍ ማስታወሻነቱ በቅርስ ጥበቃ ባለሥልጣን የማይዳሰሱ ቅርሶች (Intangible Heritage) ከፍተኛ ኤክስፐርት፣ የኢትዮጵያና አፍሪካ ታሪክ ተመራማሪና ተቆርቋሪ ለነበረው ለወዳጄ ለነፍሰ ኄር አቶ ኃይለ መለኮት አግዘውና በቅርቡ በሞት ለተለየን ‹ለታሪክ አዋቂውና ለታሪክ ነጋሪው› ለነፍሰ ኄር ገነነ መኩሪያ/ሊብሮ ይሁንልኝ)፡፡

ከአዘጋጁ፡- ጸሐፊው በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በደቡብና በምዕራብ አፍሪካ ሀገረ ስብከት ዋና ጸሐፊ ሆነው ያገለገሉ፣ በአሁኑ ጊዜ ደግሞ በጥናትና ምርምር ዘርፍ ከፍተኛ ተመራማሪ፣ የታሪክና የቅርስ አስተዳደር ባለሙያ፣ እንዲሁም የዩኒቨርሳል የሰላም ፋውንዴሽን (Universal Peace Federation – UPF) የሰላም አምባሳደር ሆነው እያገለገሉ ሲሆን፣ ጽሑፉ የእሳቸውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን በኢሜይል አድራሻቸው fikirbefikir@gmail.com ማግኘት ይቻላል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

የማዳበሪያ አቅርቦትና ውጣ ውረዱ

በቅፅል ስሙ “The Father of Chemical Warfare” እየተባለ የሚጠራው...

የኢትዮጵያ ልማት ባንክ የትርፍ ምጣኔውን ከ70 በመቶ በላይ አሳደገ

ከሁለቱ መንግሥታዊ ባንኮች መካከል አንዱ የሆነው የኢትዮጵያ ልማት ባንክ...