Thursday, April 18, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
የሳምንቱ ገጠመኝየ ሳ ም ን ቱ ገ ጠ መ ኝ

የ ሳ ም ን ቱ ገ ጠ መ ኝ

ቀን:

በየደረስኩበት ቦታ የሕዝባችን እንጉርጉሮ የኑሮ ውድነት ነው፡፡ ባለፈው ሳምንት በአዲስ አበባ ከተማ በከፍተኛ የፓርቲና የመንግሥት ባለሥልጣናት የተመሩ ስብሰባዎች በየክፍለ ከተማው ተደርገው ነበር፡፡ የሕዝባችን የብሶት ጥያቄዎች ከውኃ መጠማትና ከኑሮ ውድነት እስከ ሰላምና ፀጥታ ድረስ ብዙ ነገሮች ተነስተውባቸዋል፡፡ በጉለሌ ክፍለ ከተማ በተደረገ ስብሰባ ላይ የተገኙ አንድ ተሳታፊ የተናገሩት ግን አዕምሮዬ ውስጥ ተሰንቅሮ ነበር የቀረው፡፡ እሳቸው የኑሮ ውድነቱን አስመልክተው፣ ‹‹ደመወዝ ሦስት ሺሕ ብር የቤት ኪራይ አሥር ሺሕ ብር ሆኖ እኔ የምለው ሰው በመንፈስ ነው የሚኖረው?›› በማለት ነበር በግራ መጋባት የጠየቁት፡፡ ሌላው ደግሞ ጤፍና ወርቅ በግራም እኩል የሚሸጡበት ደረጃ ላይ መድረሱን የገለጹበት ጉዳይ ብዙ የሚያነጋግር ነው፡፡

የኢኮኖሚ ሕግጋት የማይገዙት የአገራችን ምስቅልቅል ገበያ አሁንም የሸማቾች ራስ ምታት እንደሆነ ቀጥሏል ማለት ይቻላል፡፡ ከፍተኛ ገቢ ያለውን የኅብረተሰብ ክፍል የማይመለከተው የታችኛው ማኅበረሰብ አኗኗርን በትኩረት ለሚከታተል ዜጋ ገበያው ከማስገረም አልፎ ያሳዝናል፡፡ በስመ ነፃ ገበያ መረን የተለቀቀው የንግድ ሥርዓቱ አስከፊ ገጽታ ትዝብቴን ከገጠመኞቼ ጋር እንዳካፍላችሁ አስገድዶኛል፡፡

እንደ እኔ አስተውላችሁ እንደሆነ የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ሲደረግ ከተራ ሻይ ቤት እስከ እህል በረንዳ ድረስ የዋጋ ጭማሪ ይደረጋል፡፡ ትናንት በ100 ብር የሚቀርብ ቀይ ወጥ ወይም ቅልል ድንገት 250 ብር ይገባል፡፡ በ30 ብር ይሸጥ የነበረ ማኪያቶ ሃምሳ ብር ይጠየቅበታል፡፡ በኩንታል 8,000 ብር የነበረ ቀይ ጤፍ 12,000 ብር ይገባል፡፡ ኪሎው 120 ብር ይሸጥ የነበረ ምስር ክክ 180 ብር መግባቱ ይነገራችኋል፡፡ ልብ በሉ ነዳጅ በሊትር የጨመረው አምስት ብር ገደማ ቢሆን ነው፡፡ ሸማቹ ግን በእንዲህ ዓይነት ጭማሪ ይመታል፡፡ በሌላ ጊዜ የጨመረው የነዳጅ ዋጋ ባለበት ሲቀጥል የሸቀጦች ዋጋ በተቃራኒው ይጨምራል፡፡

- Advertisement -

Video from Enat Bank Youtube Channel.

የኢኮኖሚ ሕጉን በግርድፍ ስንረዳው የገበያ ዋጋን ከሚገዙት መካከል በሸቀጦችና በአገልግሎቶች አቅርቦትና ፍላጎት መካከል ያለው መስተጋብር ነው፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃም ሆነ በአገር ውስጥ በምርቶች ውስጥ የሚታየው የዋጋ ለውጥም አስተዋጽኦ አለው፡፡ ዋጋ ሲጨምርም ሆነ ሲቀንስ እነዚህ ክስተቶች እንደ መለኪያ ይታያሉ፡፡ ይህ እንግዲህ ጤናማ የግብይት ሥርዓት ባለበት ሁኔታ ነው፡፡ የእኛ የገበያ ሁኔታ ሲታይ ግን ጤናው የታወከ ነው፡፡ ጥቂት ገበያውን የተቆጣጠሩ ግለሰቦች ወይም ቡድኖች ዋጋ እየወሰኑ ሸማቹን ለችግር ይዳርጋሉ፡፡

ነፃ ገበያ የሚባለው የግብይት ሥርዓት በዋጋና በጥራት ጤናማ ውድድር የሚደረግበት ሆኖ እያለ፣ እዚህ አገር ያለውን ምን ዓይነት ስያሜ መስጠት ያስፈልጋል? በጣም አናዳጅ ነው፡፡ በአንድ ወቅት የአገሪቱን የቢራ ገበያ የተቆጣጠሩት ኩባንያዎች በአድማ ዋጋ ከመወሰን ወጥተው በምርት ጥራትና በዋጋ መወዳደር ሲጀምሩ ማየት ደስ የሚያሰኝ ጅማሬ ነበር፡፡ የሆላንዱ ሄኒከንና የእንግሊዙ ዲያጆ የአገራችን ቢራ ገበያ ውስጥ በገቡ በአጭር ጊዜ ውስጥ ነፃ ገበያ ማለት ውድድር መሆኑን ማሳየት በመጀመራቸው እኔ በበኩሌ በጣም ተደስቼ ነበር፡፡ ይህ ዓይነቱ ውድድር ወደ ሌሎች መስኮችም ተዛምቶ አጋዥና መከታ ያጣውን ሸማች ከብዝበዛ ማውጣት ቢቻል በጣም ጥሩ ነው ብዬ አስብ ነበር፡፡ አለበለዚያ በአየር ባየር ንግድ ጥርሳቸውን የነቀሉት የአገራችን ነጋዴዎችማ ተስፋ አስቆርጠውናል፡፡

በአንድ ወቅት በሥራዬ ምክንያት ኬንያ፣ ታንዛኒያ፣ ቦትስዋና፣ ደቡብ አፍሪካና ናይጄሪያ እመላለስ ነበር፡፡ በእነዚህ ለኢትዮጵያ ትልቅ ምሳሌ ሊሆኑ በሚችሉ አገሮች ውስጥ ሥጋ፣ ዓሳና ዶሮ እንደ ድንች በየቦታው በርካሽ ዋጋ ሲሸጡ ስመለከት ያሳፍረኝ ነበር፡፡ እኛ እዚህ የበግ፣ የበሬና የዶሮ ሥጋ ለበዓል ብቻ የክት የሆኑብን ብርቅ ምግቦች ናቸው፡፡ እዚያ በብዛትና በጥራት በአነስተኛ ዋጋ ይቀርባሉ፡፡ እዚህ ዓሳ ብርቅ በሆነበት አገር እንኖራለን፡፡ እዚያ ከተለያዩ ምግቦች ጋር መሳ ለመሳ ሆኖ ይቀርባል፡፡

ኢትዮጵያ የአፍሪካ የውኃ ማማ እየተባለች፣ የተለያዩ ዓይነት የምግብ ፍጆታዎችን ለማቅረብ የሚያስችል ሰፊ የመሬት ሀብት እያላት፣ ምግብ አሁንም ለሕዝቡ በበቂ ሁኔታ አለመቅረቡ ያናድዳል፡፡ ዕንቁላል፣ ወተት፣ ዓይብ፣ ቅቤና መሰል የእንስሳት ተዋጽኦዎች ብርቅ የሆኑብን መሥራት ባለመቻላችን ብቻ ነው፡፡ በዚህ ምክንያት ደግሞ እንራባለን፡፡ ወይም ሆዳችንን መሙላት አቅቶናል፣ ይህም አሳዛኝ ነው፡፡

ወርኃዊ የነዳጅ ዋጋ ባለበት ይቀጥላል በተባለ ማግሥት ምሳዬን የምመገብበት ሬስቶራንት እሄዳለሁ፡፡ የተለመደውን ምግቤን ካጣጣምኩ በኋላ ማኪያቶ ጠጥቼ ቢል እንዲመጣልኝ አዛለሁ፡፡ አስተናጋጁ በቢል ማቅረቢያ ውስጥ ያመጣውን ከፍቼ ሳየው ደነገጥኩ፡፡ ዝርዝሩን ትቼ የሃምሳ ሁለት ብር የዋጋ ጭማሪ ነው የቀረበልኝ፡፡ ምግቡ ላይ የመጠንም ሆነ የጥራት ለውጥ የለም፡፡ ማኪያቶውም በፊት የማውቀው ነው፡፡ ምክንያቱን ስጠይቅ ‹‹የዋጋ ማስተካከያ በማድረጋችን ነው›› የሚል መልስ ተሰጠኝ፡፡ በጣም ተናድጄ ስለነበር ባለቤቱን ጥሩት ስል የለም ተባለ፡፡ ሥራ አስኪያጅ ተብዬው እየተቅለሰለሰ፣ ‹‹በተለያዩ አቅርቦቶች ላይ ጭማሪዎች ስለገጠሙን ነው…›› ብሎ የእኔን ምላሽ ሳይሰማ ጥሎኝ ሄደ፡፡ መልዕክቱ ገባኝ፡፡ ‹‹ብትፈልግ ተቀበል ካልፈለክ አትምጣ›› ነው፡፡

ለነገሩ ምንጩ የማይታወቅ ገንዘብ የሚሰበስቡ ሰዎች ለዋጋ ግሽበት ምክንያት እየሆኑ መምጣታቸውን ለማወቅ ዓይንን ገለጥ አድርጎ ማየት ይበቃል፡፡ መንግሥት ገበያው ውስጥ ይህን አድርጉ ወይም አታድርጉ እያለ ገብቶ ዋጋ ይወስን የሚል ጥያቄ የለኝም፡፡ ነገር ግን የተመሰቃቀለው የግብይት ሥርዓት ፈር እንዲይዝ የተቀጣጣሪነት ሚና አለው፡፡ አንደኛው ዋጋ የሚወስኑ አድመኞችን መበተን፣ የአቅርቦት ሰንሰለቱ ጤናማ እንዲሆን ማድረግ፣ የፓርቲና የመንግሥት ባለሥልጣናት ንግድ ውስጥ እንዳይገቡ ማድረግና ቤተሰቦቻቸውንና ወዳጆቻቸውን ጭምር መቆጣጠር፣ የፖለቲካ ድርጅት ያቋቋማቸው የንግድ ተቋማት የመንግሥት ወይም የሕዝብ እንዲሆኑ ማድረግ ወይም ወደ ግል ይዞታ ማስተላለፍ፣ ሙሰኛ ባለሥልጣናትንና ጀሌዎቻቸውን በሕግ መጠየቅ፣ ወዘተ ጠቃሚ ሐሳቦች ይመስሉኛል፡፡ ሕዝቡ ከመጠን በላይ የሆነ ችግር ውስጥ በመሆኑ ይታሰብበት፡፡

በቀደም ዕለት አንድ ዕቃ ለመግዛት ፒያሳ እሄዳለሁ፡፡ የተለያዩ መደብሮች ውስጥ ገብቼ ስጠይቅ ሦስት ሺሕ ብር ለሚሸጥ ዕቃ በመሀላቸው የአንድ ሺሕ ብር ልዩነት አለ፡፡ ዕቃው የሚሸጥበት አካባቢ መደብሮቹ የሚገኙት 50 ሜትር በማይሞላ ርቀት ውስጥ ነው፡፡ ዕቃው የሚመጣው ከአንድ ከታወቀ አገር ነው፡፡ ነጋዴዎቹ ምክንያቱን ሲጠየቁ ቀረጥና ታክስን ሰበብ ያደርጋሉ፡፡ ምንም በማያሳምን ምክንያት ገበያውን እንዲህ ያምሱታል፡፡ ለነገሩ እስኪ መድኃኒት መደብሮች ሂዱና በሐኪም የታዘዘ ውድ የሚባል መድኃኒት ጠይቁ፡፡ የምትሰሟቸው ዋጋዎች ሌላ በሽታ ይፈጥራሉ፡፡ ይህንን የነገርኳችሁን ወግ የነገርኩት አንድ የውጭ ዜጋ የሥራ ባልደረባዬ፣ ‹‹ሥነ ምግባር በሚጠፋበት ቦታ ሁሉ ዘረፋ ወንጀል መሆኑ ቀርቶ ፅድቅ ይሆናል…›› ሲለኝ መልስ አልነበረኝም፡፡

(ዮሐንስ ቤተ ማርያም፣ ከላፍቶ)

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ሰላማዊ የፖለቲካ ትግልና ፈተናው

የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) የፖለቲካ ኦፊሰር የአቶ በቴ ኡርጌሳን...

አበጀህ ማንዴላ! አበጀሽ ደቡብ አፍሪካ!

በአየለ ት. የፍልስጤም ጉዳይ የዓለም አቀፍ ፖለቲካንም ሆነ የተባበሩት መንግሥታትን...

የውጭ ባለሀብቶች ለኢትዮጵያውያን ብቻ በተፈቀዱ የንግድ ዘርፎች እንዲገቡ የመወሰኑ ፋይዳና ሥጋቶች

ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አዓመድ (ዶ/ር) የውጭ ኩባንያዎች በጅምላና ችርቻሮ...