Sunday, May 19, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

ኪንና ባህልዘመን ተሻጋሪው ሙዚቀኛ ጌታቸው ካሳ

ዘመን ተሻጋሪው ሙዚቀኛ ጌታቸው ካሳ

ቀን:

‹‹ወርቃማው ዘመን›› ተብሎ በሚጠራው አገራዊው የሙዚቃ ዓለም ከተነሱት ድምፃውያንና የሙዚቃ መሣሪያ ተጫዋቾች አንዱ የነበረው ጌታቸው ካሳ ነው፡፡ ‹ኢትዮጵያ ናትና አገሬን አትንኳት›፣ ‹አዲስ አበባ› እና ‹ትዝታ› በተሰኙ ሥራዎቹ ከአድናቆት እስከ ተወዳጅነትን ለአምስት አሠርታት እንዲዘልቅ አድርጎታል፡፡ ድምፀ ቃናው፣ የመድረክ አያያዙ፣ አዘፋፈኑ የብዙዎችን ቀልብ እንዲይዝ ማድረጉ የእሱ መለያ መሆኑም ይወሳለታል፡፡

ዘመን ተሻጋሪው ሙዚቀኛ ጌታቸው ካሳ | Ethiopian Reporter | ሪፖርተር
ሙዚቀኛው ጌታቸው ካሳ ከታዋቂው የጃዝ ሙዚቀኛ ማኑ ዲባንጎ ጋር

ጌታቸውን ሙዚቀኛው ያሰኘውም ከብዙዎችም የተለየ የሚያደርገው ከድምፃዊነቱ ባሻገር የሙዚቃ መሣሪያ መጫወቱ ነው፡፡ ድራም እየተጫወተ ይዘፍናል። ከሃርሞኒካ እስከ ኪቦርድም ይሞዝቀዋል፡፡ ዜማዎች ይደርሳል፣ ግጥሞችም ይጽፋል፡፡

ሙዚቃዊ ሥራውን የጀመረው በምሽት ክለቦች ሲሆን፣ እነሱም ፓትሪስ ሊሙምባ፣ ሱምብሬሮና ዙላ የሚባሉ ናቸው፡፡ ከምሽት ክለብ በመቀጠልም በተለያዩ ባንዶች ሸበሌ ባንድ፣ ኢትዮ ስታር ባንድ፣ ዋልያስ ባንድ፣ ቬኑስ ባንድ፣  ወዘተ በመጫወት በርካታ ሙዚቃዎችን የውጭ አገር ታዋቂ ድምፃውያን የነሃሪ ቤላፎንቴ፣ ስቲቪ ወንደርና የሌሎች አፍሪካ አሜሪካውያን ዘፈኖችን መጫወቱ ገጸ ታሪኩ ያሳያል፡፡

- Advertisement -

ከቀዳሚዋ ተጠቃሽ ሥራው ‹‹እመኛለሁ›› በመለጠቅም ትዝ ባለኝ ጊዜ፣ የከረመ ፍቅር፣ አዲስ አበባ፣ እወድሻለሁ፣ ትዝ ባለኝ ጊዜ፣ ብርቱካን ነሽ ሎሚና ሌሎችም ተከታታይ ሥራዎቹ ናቸው፡፡

ዘመን ተሻጋሪው ሙዚቀኛ ጌታቸው ካሳ | Ethiopian Reporter | ሪፖርተር

ሥራዎቹ በአምሃ ሪከርድስ ከመታተማቸውም ባለፈ በዓለም አቀፍ ደረጃ እንዲደመጡ ያደረጋቸውም በፈረንሣዊው ፕሮዲዩሰር ፍራንሲስ ፋልሴቶ በኢትዮፒክስ 1 (የወርቃማ ዓመታት ዘመናዊ ሙዚቃ) ስብስብ ውስጥ መካተታቸው ነው፡፡ ቅድመ አብዮታዊቷ ኢትዮጵያ የነበሩትን ዘፈኖች ዳግም ነፍስ እንዲዘሩ አድርጓቸዋል፡፡

ትዝታ የተሰኘችው ዜማውም እስከ ባህር ማዶ ድረስ ከፍ ብላ መታየቷም ይወሳል፡፡ በምድሪቱ ስመ ጥር ከሆኑ ሞዛቂያን አንዱ የሆነው ቦብ ዲለን በልዩነት ምርጥ ብሎ ከጠራቸው  የሙዚቃ ትሩፋቶች ‹ትዝታ› መሆኑ ተነግሯል፡፡

ዜና ዕረፍቱን ተከትሎ ስለጌታቸው ካሳ ሙዚቃዊ ሕይወት ሙያዊ አስተያየታቸውን ለዲደብሊው የሰጡት፣ የኢትዮጵያ ሙዚቀኞች ማኅበር ፕሬዚዳንት ዳዊት ይፍሩ ስለትዝታ እንዲህ ብለዋል፡፡

ዘመን ተሻጋሪው ሙዚቀኛ ጌታቸው ካሳ | Ethiopian Reporter | ሪፖርተር

‹‹የትዝታ ዜማ ከሚዜምበት የተለመደ መንገድ ወጥቶ አዲስ ሥልት ይዞ መቅረቡ የሙዚቃ ሥራዎቹን ዘመን ተሻጋሪ እንዲሆኑ አድርጓቸዋል። መጀመሪያ ጊዜ እሱ የታወቀበት ትዝታ ድሮ በቫልት ብቻ የሚሠራና በዚያ ላይ ያተኮረ ነበር። ጌታቸው ግን ትዝታን በቫልትና ፈጠን ባለ ሙዚቃ አሬንጅ በማድረግ፣ በዚያ ላይ በጊታር ታጅቦ የሠራበት ነገር ጌታቸውን በአገር አቀፍ ደረጃ ሊያሳውቀው በቅቷል።››

ዜና ሕይወቱ እንደሚገልጸው፣ በዘመነ ደርግ ለአሥር ዓመታት ያህል በተለያዩ ክለቦች ሙዚቃዊ ሥራውን ያቀርብ የነበረው ጌታቸው፣ በ1974 ዓ.ም. ወደ አሜሪካ በመሻገር ለስድስት ዓመታት ያህል በተለያዩ መድረኮች ተጫውቷል፡፡ ወደ አገር ቤት ከተመለሰ በኋላም እነዚህ ለተወዳጅነት የበቁትን ሥራዎቹን አበርክቷል፡፡

ዳግም ወደ አሜሪካ ከዘለቀ በኋላ ለሁለት አሠርታት በመኖር በኢትዮጵያውያን ሬስቶራንቶች አዲስ አበባ፣ ብሉ ናይል፣ ዱከም፣ እቴቴ፣ ኩዊን ሼባ ይጫወት እንደነበር ተወስቷል።

ድምፃዊው ጌታቸው ዳግም ኢትዮጵያም የተመለሰው ከአሥር ዓመት ጥቂት ዕልፍ ባሉ ዓመታት ውስጥ ሲሆን፣ የሙዚቃ ሕይወቱን ቀጥሎበታል፡፡ በእቴጌ ሆቴል ውስጥ ይገኝ በነበረው የጃዝ አምባ ክለብ፣ በመቀጠልም ማማ ኩሽና፣ ከኤክስፕረስ ባንድ በሚጫወትበት ባር ተጫውቷል።

ጌታቸው ከዚህም ባለፈ በ2008 ዓ.ም. በጀርመን በርሊን ለዕውቁ ድምፃዊና የዜማ ደራሲ ዓለማየሁ እሸቴና ለትውልዱ ሙዚቀኞች በተዘጋጀ የሙዚቃ ፕሮጀክት/ኮንሰርት አንዱ ተሳታፊ ሆኖ ነበር፡፡

በኢትዮጵያ ኦብዘርቨር እንደተገለጸው፣ በበርሊኑ ፕሮጀክት የተቀረፁትና በኮንሰርቱ የቀረቡት የጌታቸው ስምንት ሥራዎች በብዙዎች ዘንድ አድናቆትን አትርፈዋል፡፡ ተወዳዳሪም የላቸውም ተብለዋል፡፡

ጌታቸው ‹ካሳ› ከአባቱ ከአቶ ፀጋዬ መኰንንና ከእናቱ ከወ/ሮ ሳንካምየለሽ ደጀኔ  በአዲስ አበባ ከተማ የካ ሚካኤል አካባቢ ጥር 3 ቀን 1939 ዓ.ም. ተወልዶ፣ ያደገው መርካቶ አውቶቡስ ተራ አካባቢ ነው፡፡ ጌታቸው የአባቱ ስም ፀጋዬ ነው፡፡ ሙዚቃን መጫወት ሲጀምር አባቱ ባለመፈለጋቸውና በስማቸውም እንዲጠራ ባለመፈለጋቸው ነው ጌታቸው የአባቱን ስም ለመለወጥ የተገደደው፣ እሱ በአንድ ወቅት እንደተናገረው፣ በአንድ ወቅት ፍቅረኛው የነበረችውን አሰገደች ካሳ የአባቷን ስም በመውሰድ መጠሪያውን ጌታቸው ካሳ በሚል ቀይሮታል። ጌታቸው የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቱን በልደታ ካቴድራል የወንዶች ትምህርት ቤት፣ ሁለተኛ ደረጃን በልዑል መኰንን ትምህርት ቤት (የአሁኑ አዲስ ከተማ) ተከታትሏል፡፡

ጌታቸው በሙዚቃ ዓውደ ሕይወቱ ላከናወናቸው ተግባራት ከአገር ውስጥም ሆነ ከውጭ ዕውቅና ማግኘቱ፣ መሸለሙም አልቀረም፡፡ የኢትዮጵያ ሙዚቃ ቀን በ2007 ዓ.ም. ሲከበር ለኢትዮጵያ ሙዚቃ ዕድገት ከፍተኛ አስተዋፅኦ ላበረከቱ ባለሙያዎች ሽልማት የተሰጠ ሲሆን አንዱ ተሸላሚ ጌታቸው ካሳ ነበር፡፡ ለሙዚቃው ባደረገውም አስተዋጽኦ በሚልም በአሜሪካ ውስጥ ያሉ ኢትዮጵያውያን የሕይወት ዘመን ሽልማት አበርክተውለታል።

ከቅርብ ዓመታት ወዲህ የጤና እክል ያጋጠመው ድምፃዊ ጌታቸው ካሳ፣ ሕክምናውን ይከታተልበት በነበረው የካቲት 12 ሆስፒታል፣ የካቲት 12 ቀን 2016 ዓ.ም. ሕይወቱ አልፏል፡፡

ሥርዓተ ቀብሩም የካቲት 15 ቀን በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል (በዓለ ወልድ) ከመፈጸሙ በፊት እኩለ ቀን ላይ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር አሸኛኘት ተደርጎለታል፡፡

ከ50 ዓመታት በላይ በኢትዮጵያ ሙዚቃ ውስጥ ጎልቶ የኖረው ሙዚቀኛው ጌታቸው ካሳ የሁለት ሴት ልጆች አባት ነበር።

‹‹ጥቁሯን አፍሪካዊት ሀገሬን አትንኳት››

ከዘመን ተሻጋሪ ሥራዎቹ አንዷ ‹‹ሀገሬን አትንኳት›› ናት፡፡ እነሆ፡- ግጥሟ

የብዙኃን እናት መጠጊያ የምንላት፤

እማማ ናትና ሀገሬን አትንኳት፤

በዓድዋ በማይጨው ጀግኖች የሞቱላት፤

ሕፃን ሽማግሌ የተሰየፈላት፤

ደመ መራራና ቁጡነት ያለባት፤

ጎጆዬ ናትና ሀገሬን አትንኳት፤

የብዙኃን እናት መጠጊያ የምንላት፤

እማማ ናትና ሀገሬን አትንኳት፡፡

ዘርዓይ ደረስ ወንዱ በሮም የቆመላት፤

ጀግኞች በጦር ሜዳ ወተው የቀሩላት፤

እኔም በተጠንቀቅ አለሁሽ የምላት፤

ጥቁሯን አፍሪካዊት ሀገሬን አትንኳት፡፡

‹‹ሀገሬን አትንኳት›› በምሳሌ

‹‹ምሳሌ›› በተሰኘው የእንዳለ ጌታ ከበደ መጽሐፍ ላይ ‹‹ሀገሬን አትንኳት›› እንዲህ ተመስጥራለች፡፡

 ‹‹…ከሰለሞን ጋር – ባዶ ሜዳ መግቢያ በር ላይ የጀበና ቡና አፍልታ እምትሸጥ ሴት አለች – እዚያ ነበር እንድንገናኝ ቀጠሮ የተጣጣልነው፡፡

ቀድሜው ደረስኩ፡፡

‹‹የአጋጣሚ ነገር ሆኖ፣ የጀበና ቡና ቤቱ፣ የጌታቸው ካሣን፣ ‹የብዙኃን እናት፣ መመኪያዬ የምንላት› የተሰኘውን ዘፈን ከፍቶ ጠበቀኝ፡፡

‹‹ይሄ ዘፈን ብቻቸውን አገር ከሚመስሉኝ ዘፈኖች አንዱ ነው፡፡ ዘፈኑን ስሰማ ወደ ዓድዋ ተራራ ሄጄና ተዋግቼ ድል የመታሁ፣ ማይጨው ዘምቼም የቆሰልኩና አርበኞቹን የሆንኩ ይመስለኛል፡፡ ሙዚቃው ዕድሜዬን ያስረሳኛል፡፡ እቴጌ ጣይቱ የጣሊያኑን የጦር አዛዥ ሲያመናጭቁትና የውጫሌ የስምምነት ፊርማ ውዝግብ ሲፈጥር፣ እዚያው እቤተ-መንግሥት ተገኝቼ፣ በነጮቹ ድንፋታ ቁጣዬ ነድዶ፣ ‹ዘራፍ የአባ ዳኘው አሽከር!› ብዬ የሸለልኩና የፎከርኩ ይመስለኛል፡፡

‹‹ድምፃዊው ይህን ዘፈን የዘፈነው ለእኔና ለቢጤዎቼ ይመስለኝ ከጀመረ ሰነበተ፡፡ ወይስ እኔ ነኝ፣ ድሮ፣ በሌላ ሰው ነፍስ ውስጥ አድሬ፣ ግጥሙንና ዜማውን ደርሼ ለድምፃዊው የሰጠሁት? ታዲያ እንዲህ ካልሆነ፣ ለምንድነው የድምፁ ቅላጼ ነፍሴን ውርር የሚያደርጋት? ለምንድነው፣ ሙዚቃውን የሠሩት የዋልያስ ባንድ አባላት፣ እንደ ጅረት በሚፈስ /መስዋዕት በተከፈለበት/ የሰው ልጅ ደም መሃል፣ እንደ ማገዶ በተበታተነ አጥንት መሃል፣ ሕይወት በተከፈለበት ደም መሃል መንፈሳቸው እየተመላለሰ ሙዚቃውን የተጫወቱት የሚመስለኝ?

‹‹ይገርመኛል፡፡

‹‹ከዓድዋ የድል ዘመን ሌላ እነ ራስ አበበ አረጋይ፣ እነ ገረሱ ዱኪ፣ እነ ዘርዓይ ደረስ፣ እነ በላይ ዘለቀ አብረውኝ በአርበኝነት የነበሩ፣ እነ ዮፍታሔ ንጉሤ፣ እነ ተመስገን ገብሬና ሌሎችም… በማይጨው ዘመቻ ጊዜ አብረውኝ ሱዳን፣ ሶማሌና ሮም የተሰደዱ፣ ግዞት የተላኩ… ይመስለኝና፣ አሁን ግን ብቻዬን በሕይወት ቀርቼ፣ በአርበኞች ስም ስለቀደምት ኢትዮጵያውያን ተጋድሎ ምስክርነት እንድሰጥ የተጋበዝኩ አረጋዊ የሆንኩ ያህል ይሰማኛል፡፡

‹‹በዚህ በአንድ ዘፈን አማካይነት፣ በድምፃዊው ሾፋሪነት አገር እዞራለሁ፤ በየተራራው አደባለሁ፤ በየሜዳው እፎልላለሁ፤ በየሸለቆው እወሸቃለሁ፡፡ ትናንትን አያለሁ፡፡ እናም ሆዴ ይባባል፤ ዕንባዬ ይመጣል፤ በዚህ ስሜት መሃል ስሆን ደግሞ ማንም እንዲያውከኝ አልፈልግም፡፡ የብዙኃን እናት፡፡

‹‹…ዘርዓይ ደረስ: ወንዱ በሮም የቆመላት፣

ጀግኖች በጦር ሜዳ ወድቀው የቀሩላት

እኔም በተጠንቀቅ አለሁሽ የምላት

ጥቁሯ አፍሪካዬን ሀገሬን አትንኳት፡፡…››

‹‹ብዙውን ጊዜ ስለእዚህ ዘፈን አስባለሁ፡፡ ሁልጊዜ ይህን ዘፈን ስሰማ፣ አንድ ቀን፣ ዘፈኑን እንዴት እንደምወደው ለመናገር መድረክ አግኝቼ በደሰኮርኩ፣ ታሪካዊ ፋይዳውንም በመረመርኩ እላለሁ፡፡ ሞክሬው ግን አላውቅም፡፡ እንኳንም አልሞከርኩት፡፡ ቃላት ከየት አመጣለሁ? ሐሳብ ከየት አመነጫለሁ? እኔ የወደድኩትን ያህል ሌላው ተደራሲ የተሰማኝን እንዲሰማው የማድረግ ብቃቴስ ምን ያህል አስተማማኝ ነው? ራሴን እጠይቃለሁ፡፡

‹‹በልጅነቴ፣ በሙዚቃ ክፍለ-ጊዜ ይህንን ዘፈን ዘፍኜው፣ ከመቶ 90 አግኝቼበታለሁ፡፡ በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ቆይታዬ በሕይወቴ ከተማሪዎች በልጬ የታየሁበት ነጥብም ይህ ነው፡፡ ውጤቱ በሌሎች የትምህርት ዓይነቶች አልተደገመም፡፡

‹‹የተቀዳልኝ ቡና አንድም አልተጎነጨሁለት፡፡ አቀርቅሬ ነበር፡፡ ዘፈኑ ባይከፈት ኖሮ፣ ተከፍቶም የዓድዋን ድልና በፋሺስት ጣሊያን ዘመን የተፈጸመውን ገድል ባያስታውሰኝ ኖሮ፣ አገባድጄው በነበረና አስተናጋጇን ሌላ ቡና በጥቅሻ አዘዝኳት፡፡ ግና ስሞት፣ በወዳጆቼና በዘመዶቼ ልቅሶ ከምታጀብ ይልቅ፣ አስክሬኔ አፈር እስኪገባ ምናለ በዚህ ዘፈን በተሸኘሁ ብዬ ስመኝ፣ ፈዝዤ ቀረሁ—››፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

በሥጋ ላይ አላግባብ እየተጨመረ ያለውን ዋጋ መንግሥት ሊቆጣጠረው ይገባል

በአገራችን የግብይት ሥርዓት ውስጥ ኢኮኖሚያዊ ያልሆኑ ወይም ያልተገቡ የዋጋ...

ኢትዮጵያን የተባበረ ክንድ እንጂ የተናጠል ጥረት አይታደጋትም!

ኢትዮጵያ በአሁኑ ጊዜ ከምትገኝበት ውጥንቅጥ ውስጥ የምትወጣበት ዕድል ማግኘት...

የፖለቲካ ቅኝቱ የሕዝባችንን ታሪካዊ ትስስር ለምን አያከብርም?

በንጉሥ ወዳጅነው የዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መራሹ የ2010 ዓ.ም. የለውጥ መንግሥት...

ዛሬም ኧረ በሕግ!

በገነት ዓለሙ በዚህ በያዝነው ሚያዝያ/ግንቦት ወይም ሜይ ወር ውስጥ የተከበረው፣...