Sunday, March 3, 2024
- Advertisment -
- Advertisment -

የአስተሳሰብና የአስተዳደር ዘይቤ ለውጥ ያስፈልጋል!

ኢትዮጵያ ውስጥ ሕዝቡን በጋራ አስተሳስረው የሚያኖሩ በጣም በርካታ ማኅበራዊ እሴቶች አሉ፡፡ እነዚህ ለዘመናት ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲሸጋገሩ የኖሩ እሴቶች አገር ለማቆም ትልቅ አስተዋፅኦ ነበራቸው፣ ዛሬም ከሚታሰበው በላይ አላቸው፡፡ በአራቱም ማዕዘናት የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ከሚኮሩባቸውና ለመጪው ትውልድ ጭምር ከሚያስተላልፏቸው መልካም እሴቶቻቸው መካከል በሰላምና በፍቅር አብሮ መኖር፣ የብሔር ወይም የእምነት ገደብ ሳይኖር ተጋብቶ መዋለድ፣ ችግሮች ሲያጋጥሙ በጋራ መፍትሔ መፈለግ፣ ግጭቶች ሲኖሩ በፍጥነት በሽምግልና መፍታትና የመሳሰሉት ይጠቀሳሉ፡፡ እነዚህን ምርጥ እሴቶች ይዞ አገርን ማልማትና ሀብታም ማድረግ ይቻላል፡፡ እንደ ዘመኑ ተጨባጭ ሁኔታም መልካም እሴቶችን በመያዝ ማደግ እንደሚቻለው ሁሉ፣ ለድህነትና ለኋላቀርነት መንስዔ የሆኑ ጎጂ ልማዶችን ተባብሮ ማስወገድም አስፈላጊ ነው፡፡ በተለይ የኢትዮጵያን ሕዝብ አንድነትና አብሮነት የሚሸረሽሩ አላስፈላጊ አስተሳሰቦችንና ድርጊቶችን ከማስወገድ በተጨማሪ፣ ለልማትና ለዕድገት ምንም ጥቅም የሌላቸውን የአስተዳደር ዘይቤዎችን መለወጥም ተገቢ ነው፡፡ የኢትዮጵያን ሕዝብ እርስ በርስ የሚያጋጩ ስሜቶችንና ድርጊቶችን መክላት ብቻ ሳይሆን፣ ከድህነት ውስጥ እንዳይወጣ የሚታገሉትን ጎጂ ልማዶች ማስወገድ ይገባል፡፡

የኢትዮጵያውያንን መስተጋብር ጠብቀው የቆዩ የጋራ ማኅበራዊ እሴቶች እየተሸረሸሩ፣ በግጭቶች ምክንያት ሞት፣ መፈናቀል፣ የሰብዓዊ ክብር መዋረድ፣ ለአካላዊና ለሥነ ልቦናዊ ጥቃት መጋለጥ፣ ንብረትን ማጣትና የመሳሰሉት አገር አጥፊ ችግሮች በዝተዋል፡፡ ኢትዮጵያውያን ለዘመናት የገነቧቸው ታሪካዊ እሴቶቻቸው እየተጣሱ አገራቸው የጦርነትና የውድመት ምሳሌ እየሆነች ነው፡፡ የኢትዮጵያውያን የእርስ በርስ ፍቅርና መተሳሰብ መልካም መስተጋብር እየተናደ፣ በብሔርና በእምነት ልዩነት ስም በሚደረጉ ቅስቀሳዎች ብዙዎች ተጎድተዋል፡፡ ከአገር በላይ የራሳቸውንና የቡድናቸውን ጥቅምና ፍላጎት ብቻ ለማስከበር በሚቅበዘበዙ ራስ ወዳዶችና ይሉኝታ ቢሶች ምክንያት፣ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች አልቀው በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ተፈናቅለው ሜዳ ላይ ተጥለዋል፡፡ ከጦርነት ጥፋት እንጂ ምንም ዓይነት ጥቅም ወይም ትርፍ አይገኝም ተብለው ሲለመኑ የነበሩ ጀብደኞች፣ በሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት ያንን ሁሉ ፍጅትና ውድመት ካደረሱ በኋላ ሲፀፀቱና ይቅርታ ሲጠይቁ አልታዩም፡፡ የተጎዱት ግን የጀብደኞች ፍላጎትና ጥቅም የማይመለከታቸው ንፁኃን ዜጎች ናቸው፡፡ ከዚያ ጥፋት ግን ዛሬም ለመማር ፈቃደኝነት አይታይም፡፡

የኢትዮጵያ የፖለቲካ ምኅዳር ለዘመን ተሻጋሪዎቹና ለዕድሜ ጠገቦቹ መልካም ማኅበራዊ እሴቶች ዋጋ ከመስጠት ይልቅ፣ መያዣና መጨበጫ የሌላቸው የውጭ ልምዶችን በመቃረም ካደረሰው ጉዳት ለመታረም የተዘጋጀ አይመስልም፡፡ ለአገር በቀል ዕውቀቶችና የግጭት አፈታት ሥልቶች ትኩረት መስጠት ስለማይፈለግ፣ ፖለቲከኞችና አጃቢዎቻቸው ልዩነቶቻቸውን በሥርዓት ይዘው መነጋገር እንደ ኤቨረስት ተራራ ይከብዳቸዋል፡፡ ምንም ዓይነት ወጪ ሳይኖርባቸው በመላ አገሪቱ የሚገኙ አገር በቀል የግጭት አፈታት ሥልቶች ማግኘት ስለማይፈልጉ፣ ሕዝቡን ከአንድ ጦርነት ወደ ሌላ ጦርነት በፈረቃ እያሸጋገሩ ሕይወቱን ያሳጡታል፡፡ በሕይወት የተረፈውን ከመኖሪያ ቀዬው አፈናቅለው በረሃብ ይቆሉታል፡፡ የውጭ ታዛቢዎችና ለጋሾች ግራ እስኪገባቸው ድረስ የጥፋት አዙሪቱ ይቀጥላል፡፡ ይህንን እጅግ አስመራሪና አሰልቺ የመከራ ቀንበር ሰብሮ በኢትዮጵያ ምድር ዘለቄታዊ ሰላም ማስፈን የሚቻለው፣ የአስተሳሰብ ለውጥ ሲኖርና ከስህተቶች ለመማር ፈቃደኝነት ሲኖር ነው፡፡ የአስተሳሰብ ለውጥ የሚያስፈልገው ነባሮቹን መልካም እሴቶች ለመናድ ሳይሆን፣ በእነሱ ላይ ተመሥርቶ አገርን ከገባችበት ቀውስ ውስጥ መንጥቆ ለማውጣት ነው፡፡

ከግጭቱና ከውድመቱ ባሻገር አልላቀቅ ብሎ ያስቸገረው ሌላው ችግር ቅጥ ያጣው ድህነት ነው፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ‹‹ድህነትን ታሪክ እናደርጋለን›› የሚለው መፈክር በተደጋጋሚ ቢስተጋባም፣ ቃልና ተግባር አልጣጣም ብለው የኢትዮጵያ ሕዝብ ከችጋር ጋር መለያየት አልቻለም፡፡ ኢትዮጵያ በተፈጥሮ በረከቶች የታደለች ድንቅ አገር ብትሆንም፣ እነዚህን ፀጋዎች አልምቶ ከዘግናኙ ድህነት ዛሬም የማይወጡት አቀበት ሆኗል፡፡ ፅኑው ድህነት በመፈክር ብቻ የሚገላገሉት መሆኑ ስለሚታወቅ መንግሥታት በተቀያየሩ ቁጥር የተስፋ ቃላት ቢገቡም፣ ያለውን ችግር የሚመጥኑ ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎች በባለሙያዎች ዕገዛ አውጥቶ ሥራ ላይ ማዋል ባለመቻሉ በማያዋጡ አሠራሮች ተጠምዶ ጊዜ ማካባን ተለምዷል፡፡ ለዘመኑ የሚመጥን ዕውቀት፣ ክህሎት፣ ልምድና ሥነ ምግባር የተጎናፀፉ አመራሮችንና ባለሙያዎችን መጠቀም ባለመፈለጉ ብቃት አልባዎች አንዲት ጋት ማራመድ አልቻሉም፡፡ በሥራ ላይ ያሉትን ተቋማት በቀለም ከማሰማመር ውጪ በብቁ አመራር፣ ባለሙያ፣ ቴክኖሎጂ፣ የሥራ ዲሲፕሊንና የዘመናዊነት ባህሪ በማላበስ ማደራጀት ስላልተቻለ የበፊት ችግሮች አሁንም በስፋት አሉ፡፡ ከድህነት ዕሳቤ ሳይወጣ እንዴት ዕድገት እንደሚገኝ አይታወቅም፡፡

በቅርቡ ይፋ በተደረገ አንድ ጥናት መሠረት ኢትዮጵያ ውስጥ ስድስት ሚሊዮን ያህል ሕፃናት የቀነጨሩ ናቸው ተብሏል፡፡ የመቀንጨር ዋነኛ ምክንያት ደግሞ የተመጣጠነ ምግብ ዕጦት ነው፡፡ በግጭት፣ በድርቅና በሌሎች ችግሮች ምክንያት በርካታ ሚሊዮኖች አስቸኳይ የዕርዳታ እህል ይለመንላቸዋል፡፡ የገጠርም ሆነ የከተማ ነዋሪዎች በከፍተኛ የዋጋ ንረት ምክንያት የኑሮ ውድነትን መቋቋም ተስኗቸዋል፡፡ በትንሹ ከ60 ሚሊዮን ሔክታር በላይ መታረስ የሚችል መሬት ያላት፣ ክረምት ከበጋ ውኃ የማታጣ፣ ተስማሚ የአየር ጠባዮች የተጎናፀፈች፣ በእንስሳት ሀብት ከአፍሪካ አንደኛ፣ ከ120 ሚሊዮን ሕዝብ ውስጥ 70 በመቶ ያህሉ ወጣትና ታዳጊ የሆነባት፣ በበርካታ ማዕድናት የተሞላች፣ በጣም ብዙ የቱሪዝም መስህቦች የታደለች፣ ከግብርና ወደ ኢንዱስትሪ ለመሸጋገር ዕምቅ አቅም እንዳላት የሚነገርላት፣ በዘመን አፈራሽ ቴክኖሎጂዎች ዕገዛ ድህነትን ለመገላገል ተስፋ ያላት አገር ውስጥ በቀን አንዴ ምግብ ማግኘት እንደ ቋጥኝ እየከበደ ነው፡፡ ነገር ግን ዘመኑን የሚዋጅ አስተሳሰብና የአስተዳደር ዘይቤ ቢዳብር ኖሮ ሕዝብ የድህነት መጫወቻ አይሆንም ነበር፡፡

መንግሥት በተለያዩ መስኮች አንፀባራቂ የሆኑ ውጤቶች እያስመዘገበ እንደሆነ ሲገልጽ ይደመጣል፡፡ ከሕዝብ ጋር ተገናኝቶ ሲነጋገር ደግሞ ተገኙ የተባሉ ውጤቶችና መሬት ላይ ያለው ነገር አይገናኙም፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ መንግሥታት በተቀያየሩ ቁጥር የአሁኑ ከበፊቱ እንዴት የተሻለ መሆኑን ለማሳየት የሚያደርገውን ጥረት ያህል፣ ለእውነተኛ ለውጥና ዕድገት ቢተጋ ኖሮ በርካታ ውጤታማ ስኬቶችን ማየት ይቻል ነበር፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚና በማኅበራዊ ጉዳዮች ውስጥ ትልቅ ትኩረት የሚሹ ፅኑ ችግሮች አሉ፡፡ የመጀመሪያው የሰላምና የፀጥታ ጉዳይ ነው፡፡ ሰላም በሌለበት ተረጋግቶ መሥራት፣ መማር፣ መንቀሳቀስም ሆነ መኖር አይቻልም፡፡ የሰላም ጉዳይ በአገር በቀል የግጭት አፈታት ሥልቶች እንዲታይ ዕድል ካልተሰጠው በስተቀር፣ የአገር ህልውና ከድጡ ወደ ማጡ እየሆነ የከፋ ችግር መፈጠሩ አይቀሬ ነው፡፡ ሌላው ዋነኛ ጉዳይ ከድህነት አዘቅት ውስጥ እንዴት ይወጣል የሚለው ጭንቀት ነው፡፡ ሰላምን ከማስፈን ጎን ለጎን ዘመኑን የሚመጥን ኢኮኖሚያዊ መፍትሔ እንዲገኝ፣ የዕውቀትና የክህሎት ባለቤቶችን ደግፉን ማለት የመንግሥት ኃላፊነት ነው፡፡ ከዚህ መራር ድህነት ውስጥ መውጣት ካልተቻለ የመከራው ጦስ ለአገር ህልውና ይተርፋል፡፡ ለዚህም ሲባል የአስተሳሰብና የአስተዳደር ዘይቤ ለውጥ ይደረግ!

በብዛት የተነበቡ ፅሁፎች

- Advertisment -

ትኩስ ፅሁፎች

የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ቁጥር ሲጨምር የሚኒባስ ታክሲዎች ቁጥር እየቀነሰ መምጣቱ ሊታሰብበት ይገባል

በአዲስ አበባ ከተማ የትራንስፖርት አገልግሎት በመስጠት ከፍተኛ የሚባለውን ድርሻ...

ሃምሳ ዓመታት ያስቆጠረው አብዮትና የኢትዮጵያ ፖለቲካ ውጣ ውረድ

የኢትዮጵያ ሕዝቦች የዴሞክራሲ ለውጥ ጥያቄ የሚነሳው ከፋሺስት ኢጣሊያ ወረራ...

በአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት የተፈጸመው ሕገወጥ ተግባር ምንድነው?

የአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት የዳይሬክተሮች ቦርድ፣...

በአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት ላይ ምርመራ እንዲደረግ ውሳኔ ተላለፈ

ፕሬዚዳንቷና ዋና ጸሐፊው ተጠያቂ ሊሆኑ ይችላሉ ተብሏል ከአዲስ አበባ ንግድና...

ምርጫ ቦርድ ፓርላማው ያፀደቀለትን 304 ሚሊዮን ብር አለማግኘቱን አስታወቀ

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በመጪው ሰኔ 2016 ዓ.ም. በአራት...
spot_img

ተዛማጅ ፅሁፎች

በሰብዓዊ ቀውስና በውድመት የታጀቡ ግጭቶች በአስቸኳይ ይቁሙ!

በሰሜን ኢትዮጵያ በትግራይ ክልል ተጀምሮ አማራና አፋር ክልሎችን ያዳረሰው የሁለት ዓመቱ አውዳሚ ጦርነት በፕሪቶሪያ ስምምነት ቢገታም፣ ከነሐሴ ወር 2015 ዓ.ም ጀምሮ በአማራ ክልል የተጀመረው...

ታላቁ የዓድዋ ድል ሲዘከር የጀግኖቹ የሞራል ልዕልና አይዘንጋ!

የታላቁ ዓድዋ ድል 128ኛ ዓመት ክብረ በዓል ሲዘከር፣ ለአገርና ለሕዝብ ክብር የሚመጥኑ ተግባራት ላይ ማተኮር ይገባል፡፡ በዓድዋ ከወራሪው ኮሎኒያሊስት ኃይል ጋር ተፋልመው ከትውልድ ወደ...

ሰብዓዊ ቀውሶችን ማስቆም ተቀዳሚ ተግባር ይሁን!

በቅርቡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ከአማራ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች ተወክለው ከመጡ ሰዎች ጋር ያደረጉት ውይይት፣ በአማራ ክልልም ሆነ በሌሎች ሥፍራዎች የሚካሄዱ ግጭቶች ምን...