Sunday, March 3, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -
ማኅበራዊእንሰት ከቆጮ እስከ ጣፋጭ ምግቦች

እንሰት ከቆጮ እስከ ጣፋጭ ምግቦች

ቀን:

እንሰትን ከ20 ሚሊዮን ሕዝብ በላይ በዋና ምግብነት ይጠቀመዋል፡፡ ነገር ግን 20 ሚሊዮን ሕዝብ የሚመገበው ምግብ አሁንም ድረስ የሚዘጋጀው በእንጨት፣ በአጥንትና በቀርከሃ እየተፋቀ፣ እስከ ሦስት ወራት ለሚደርስ ጊዜ ጉድጓድ ውስጥ እየተቀረበ ነው፡፡ እንሰት ያላቸው ሰዎች ቆጮ ቢፈልጉ ሁለትና ሦስት ወራት ቀብረውና ጠብቀው ማግኘትም ግዴታቸው ነው፡፡ ይህ ለእናቶች ከፍተኛ ድካም ከማስከተሉ በተጨማሪ፣ ኢትዮጵያ ከእንሰት ማግኘት ያለባትን ጥቅም እንዳታገኝ አድርጓል፡፡

ከእንሰት የሚገኘውን ምግብ ለማዘመን፣ የእናቶችን ድካም ለመቀነስና የእንሰትን የምግብ ይዘት ለማሻሸል እየሠራ የሚገኘው የአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ፣ እንሰትን ከቆጮ ባለፈ ዳቦና ጣፋጭ ምግቦች እንዲሆን አንድ ዕርምጃ ተራምዷል፡፡

እንሰት ከቆጮ እስከ ጣፋጭ ምግቦች | Ethiopian Reporter | ሪፖርተር

- Advertisement -

Video from Enat Bank Youtube Channel.

ዩኒቨርሲቲው በባህላዊ መንገድ የሚሠራውን የእንሰት አመራረትና አዘገጃጀት ሒደትም ሙሉ በሙሉ የቀየረ ፕሮጀክት ወደ መሬት አውርዷል፡፡

አዲሱ ፍቃዱ (ዶ/ር)፣ በዩኒቨርሲቲው የእንሰት ፕሮጀክት አስተባባሪና ተመራማሪ ናቸው፡፡ እንሰትን ከባህላዊ አሠራር ዘዴ ለማውጣት ምርምር ያደረገው ፕሮጀክቱ በባህላዊ መንገድ ከእንሰት ለሚሠሩ ምግቦች ሳይንሳዊ መፍትሔ አምጥቷል ይላሉ፡፡

ከመፍትሔዎቹ አንዱ እንሰት የሚፋቅበትን መንገድ ወደ ዘመናዊ መቀየር ሲሆን፣ ዩኒቨርሲቲው ለአርሶ አደሩ ምቹ፣ ቀላልና ዘመናዊ የእንሰት ማዘጋጃ ማሽኖችን (ወፍጮ) በማምረት የማስተዋወቅና የማዳረስ ሥራ እያከናወነ ነው፡፡

እንሰት ጉድጓድ ውስጥ ተቀብሮ ረዥም ጊዜ የሚቆይበትን ዘዴ በመቀየርም፣ በማብላያ  እንስራ ወይም ሮቶ በመጠቀም እንሰት ጉድጓድ ውስጥ የሚቀበርበትን አሠራር ለማስቀረት ተችሏል፡፡

እንሰት ጉድጓድ ውስጥ ተቀብሮ ለመብላላት እስከ ሦስት ወራት እንደሚቆይ፣ ነገር ግን በምርምር ከሰባት እስከ አሥር ቀናት ውስጥ ለምግብነት ማድረስ መቻሉን አዲስ (ዶ/ር) ገልጸዋል፡፡

በርካታ ሰዎች ‹‹ከእንሰት ምን ይዘጋጃ?›› ቢባሉ የቆጮ ቂጣ ወይም ቡላ የሚለውን ቢጠሩ ነው የሚሉት አዲሱ (ዶ/ር)፣ በፕሮጀክቱ በኢትዮጵያ ለመጀመርያ ጊዜ ከእንሰት ዱቄት መመረቱን፣ ዱቄቱ ለቆጮ፣ ለኬክ፣ ለኩኪስና ለዳቦ መሆን እንደሚችልና እያስተዋወቁ እንደሚገኙ ገልጸዋል፡፡

ዩኒቨርሲቲው ‹‹እንሰት ከኢትዮጵያ አልፎ ለምሥራቅ አፍሪካ ብሎም ለዓለም ምግብ ይሆናል››፣ የሚል ዓላማ ይዘው የእንሰት ዱቄት በሰፊው ተመርቶ ወደ ገበያ የሚገባበትን አካሄድ ተዘጋጅቶና ወጣቶች ተደራጅተው የሥራ ዕድል መፈጠሩን አክለዋል፡፡

እንሰትን ከሌሎች ሰብሎች የሚለየው ኢትዮጵያ አንድም ዶላር የማታወጣበት፣ ማዳበሪያም ሆነ ኬሚካል ከውጭ የማይገባለት፣ ‹‹ዜሮ ዶላር ፕሮጀክት›› መሆኑን በመግለጽም፣ ኢትዮጵያ በደቡብ ምዕራብ፣ በሲዳማ ክልል፣ በደቡብ ኢትዮጵያና በመካከለኛው ኢትዮጵያ አካባቢዎች ያላትን ከፍተኛ የእንሰት ክምችት ለምግብ ዋስትና እንድትጠቀምበት ለማስቻል ፕሮጀክታቸው እየሠራ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡

እንደ አዲሱ (ዶ/ር)፣ በጋሞና ወላይታ ዞኖች እንዲሁም ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ክልል ውስጥ ማኅበረሰብ አቀፍ የእንሰት የሙከራ ወፍጮ ቤት ማሽኖች ተተክለዋል፡፡ ይህም እንሰትን ለመፋቅ ሁለትና ሦስት ቀናት ይፈጅ የነበረውን አንድ ሰዓት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ እንዲፈጭ፣ ከአፈር ያልተነካካ፣ በእንጨትና በአጥንት ያልተፋቀና ጉድጓድ ያልተቀበረ ንፁህ ምግብ ለማዘጋጀት አስችሏል፡፡ ፕሮጀክቱም የእናቶችን ድካም አስቀርቷል፡፡

ወፍጮው ለአርሶ አደሮች ቃጫውን፣ ቆጮውንና ቡላውን ለየብቻ ጨምቀው እንዲወስዱ የሚያስችል ነው፡፡ የተፈጨውን ከሰባት እስከ አሥር ቀናት በእንስራ አብላልተው ለምግብ የሚያደርሱት ሲሆን፣ በዚህም እንሰት በባህላዊ ዘዴ ሲዘጋጅ ይባክን የነበረውን 45 በመቶ ምርት ማስቀረት ተችሏል፡፡

ከክርስቲያን ኤይድና ከአውሮፓ ኅብረት በተገኘ ድጋፍም በወላይታ ሁለት ወረዳዎች ወፍጮ ቤቶች ተተክለው፣ ወጣቶች ሠልጥነው አሁን ላይ ምርቱን ወደ ገበያ ማውጣት ጀምረዋል፡፡

እንሰት ተለያይነት ያለውና ብዙ ያልተነገረለት የምግብ ይዘት እንዳለው፣ አንድ ሰብል ላይ በሚፈለገው መጠን የሚገኙ በርካታ ንጥረ ነገሮችን መያዙን፣ ነገር ግን በሥነ ምግብ ራስን ለመቻል ብዙም ጥቅም ላይ ያልዋለ ሀብት እንደሆነም ይገልጻሉ፡፡

እንሰት በባህሪው ብዙ ንጥረ ነገሮች ቢኖሩትም በቂ ፕሮቲን ስለሌለው፣ ቆጮ የሚበላው በክትፎና በእርጎ መሆኑን፣ የጥንት አባቶች ፕሮቲን እንደሚያንሰው በመገንዘባቸው አበላሉን እንዲህ እንዳደረጉት በማስታወስም፣ ሆኖም አሁን ላይ ሥጋም ሆነ ወተት እየተወደደ በመምጣቱ ዩኒቨርሲቲው ለዚህ መፍትሔ ማምጣቱን ተናግረዋል፡፡

እሳቸው እንደሚሉት፣ ሞሪንጋ (ሽፈራው)፣አማራንተስ (ገገምሳ) በፕሮቲን የበለፀጉ ተክሎች ስለሆኑ እንሰትን ከሞሪንጋ፣ ከአማራንተስና ከማሽላ ጋር የመቀላቀልና ምሉዕ ንጥረ ነገር የያዘ ምግብ የማድረግ ሥራው በላቦራቶሪ ተከናውኖ ወጣቶችም ሠልጥነው ወደ ገበያ ለማውጣት ሒደት ላይ ናቸው፡፡

ከእንሰት የሚሠሩ ጣፋጭ ምግቦች ባህላዊውን ቃና ያልለቀቁ፣ ነገር ግን ዘመናዊ የምግብ ሥርዓትን ተከትለው የሚመረቱ፣ ጤናማ ከማንኛውም ኬሚካል የፀዱና ግሉቲን የሌላቸው ናቸው፡፡

ከአሜሪካ ካንሳስ ስቴት ዩኒቨርሲቲ ጋር በተሠራ የጋራ ጥናትም ከእንሰት ለዓለም አቀፍ ገበያ የሚሆን ኦርጋኒክና ከግሉቲን ነፃ ብስኩት ተዘጋጅቶ ተጠቃሚዎች ቃናውን እንዴት ያዩታል የሚለው አስተያየት ተሰብስቧል፡፡ በቅርቡም ለዓለም አቀፍ ገበያ ኦርጋኒክ፣ ከግሉቲን ነፃ ምርት ይዘው የሚወጡ ይሆናል፡፡ ዓለም አቀፍ የምግብ ኩባንያዎችም ፍላጎት አሳይተው ከዩኒቨርሲቲው ጋር ለመሥራት ውል መፈራረማቸውን አክለዋል፡፡

እንሰትን በስፋት ለምግብነት ለመጠቀም፣ ምርቶችን ወደ ውጭ ለመላክ፣ የተለያዩ ዓይነት ምግቦችን ከእንሰት በዘመናዊ መንገድ ለማዘጋጀት ሲታሰብ እንሰትን በሰፊው ማምረት ያስፈልጋል፡፡ ዩኒቨርሲቲው ምን እየሠራ ነው? ያልናቸው አዲስ (ዶ/ር)፣ ዩኒቨርሲቲው ታሪክ የሚቀይር አዲስ አሠራር ይዞ መምጣቱን፣ አብዛኛው ሰው እንሰት ከየት መጥቶ ነው የሚዘጋጀው የሚል ጥያቄ እንደነበረው አስታውሰዋል፡፡

እንደ አዲስ (ዶ/ር)፣ የእንሰት ምርት እየቀነሰ የመጣበት ዋነኛ ምክንያት የእንሰት ምግብ አሠራር ባህላዊ ከመሆኑ አንፃር፣ አርሶ አደሩ እየደከመው መትከል ማቆሙ ነበር፡፡ አንዳንድ ቦታ ላይ ቶሎ ገንዘብ በሚያስገኙ ተክሎች እየተቀየረም ነበር፡፡ ነገር ግን ከእንሰት ለዓለም አቀፍ ገበያ የሚውል ምግብ በዘመናዊ መንገድ እንደሚሠራ ሲያዩ እንሰትን ዳግም ማብቀልና መሸጥ ጀምረዋል፡፡

አርሶ አደሩ ከቤቱ ፍጆታ ባለፈ እንሰት የሚተከልበት ምክንያት ያልነበረው ቢሆንም፣ አሁን ይህ እየተቀየረ፣ እንሰትን የሚገዛ አካል እየመጣ መሆኑ አርሶ አደሩን አነቃቅቷል፡፡

በሌላ በኩል በሽታ በጣም የሚጠቃቸው ዝርያዎች ስለነበሩ፣ ዝርያዎቹን በመለየት የበሽታው ምንጭ ምንድነው? የሚለው ተጠንቷል፡፡ በጥናቱ መሠረት አርሶ አደሮች ከበሽታ ንፁህ የሆኑ ችግኞች ገበያ ላይ ስለማያገኙ፣ ዩኒቨርሲቲው ከበሽታና ከተባይ ነፃ የሆኑ ችግኞች በሰፊው አምርቶ ካለፉት ሁለት ዓመታት ወዲህ ለአርሶ አደሩ በነፃ እያደለ ይገኛል፡፡

ይህ ተሞክሮ ሌላ ቦታ እንዲስፋፋ ዩኒቨርሲቲው ከእንሰት የተሠራ ምግብ እያስተዋወቀና እንዲቀመስ እያደረገ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ነዋሪዎች እንሰትን ያለ ምንም ማንገራገር እንዲበሉና እንዲተክሉ ዕድል እየሰጠ ነው፡፡

እንሰት በስፋት ከተዋወቀ ችግኝ ላይ የሚፈጠረው እጥረትና በሽታ ከመወገዱም ባለፈ፣ ሰዎች ተለያይነት ያላቸውን ምግቦች በመመገብ የተመጣጠነ ምግብ እንዲያገኙ እንደሚያስችል ተናግረዋል፡፡

አርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ከእንሰት የሚዘጋጁ ምግቦች የምግብ ዋስትና ለማረጋገጥ እንደሚያግዙ በጥናትና በተግባር ካረጋገጠ በኋላ፣ ከግብርና ሚኒስቴር ጋር መክሮበታል፡፡ ሚኒስቴሩ እንሰትን ስትራቴጂክ ሰብል መሆን አለበት ብሎ ናሽናል ፍላግሽፕ ፕሮግራም ቀርፆ፣ ኮሚቴ አቋቁሞ ዶክመንት በማዘጋጀት እስኪፀድቅ እየተጠበቀ ነው፡፡ ሲፀድቅ እንሰት እንደ ጤፍና ስንዴ ታይቶ ትኩረት ያገኛል፣ የመንግሥት ዕገዛ ይኖረዋል፡፡

ዩኒቪርሲቲው በኢትዮጵያ የመጀመሪያውን የእንሰት ፓርክ ሠርቶ፣ ሳይንሳዊ ግኝቶችንም እያወጣ ነው፡፡ አቻ ዩኒቨርሲቲዎችን ተጠቃሚ ለማድረግም አዋሳ፣ ወልቂጤ፣ ወላይታ፣ ወሎ፣ ሐዋሳ፣ ቦንጋ ዩኒርሲቲዎች በመሄድ ልምድ አካፍሏል፡፡

በቅርቡ ከባህር ዳር፣ ከወልቂጤና ከደብረ ማርቆ ዩኒቨሲቲዎች ጋር በጋራ ለመሥራት የመግባቢያ ሰነድ ተፈራርሟል፡፡ በስምምነቱም የወጡ ቴክኖሎጂዎችን በየአካባቢው ለማላመድ፣ ቀጣይ ምርምሮችን በጋራ ለመሥራት፣ እሴት የተጨመረባቸውን አሠራሮች ማስተዋወቅና አሠራሩን ማሳየት ይገኙበታል፡፡

ከቦንጋ ዩኒቨርሲቲ ጋር በእንሰት በጣም በሚታወቀው በደቡበ ምዕራብ ኢትዮጵያ ቴክኖሎጂውን ሙሉ ለሙሉ ለማስተዋወቅም እየተሠራ ነው፡፡

እንሰት ከግለሰብ  ፍጆታ አልፎ የአገር ሰብል ሊሆን ይችላል የሚለውን ለማስተዋወቅ፣ ዩኒቨርሲቲው በጣም ለፍቶበታል፣ ገንበዝ መወጥቶበታል ያሉት አዲስ (ዶ/ር)፣ ሌለው ሳይለፋና ከዜሮ ሳይጀምር አንዱ የጀመረውን ለማስቀጠል ከዩኒቨርሲቲዎች ጋር ስምምነት መድረሱንም ጠቁመዋል፡፡

ዩኒቨርሲቲው ዝርያውን ጠብቆ ለማቆየት የመስክ ጅን ባንክ ያለው ሲሆን፣ በእንሰት አምስት ፈጠራ ሥራ ባለቤትነት ማረጋገጫ መብትም አግኝቷል፡፡ በእንሰት ላይ በሠሩት ሥራም በአገር አቀፍና በዓለም አቀፍ ደረጃ ተሸልመዋል፡፡      

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ቁጥር ሲጨምር የሚኒባስ ታክሲዎች ቁጥር እየቀነሰ መምጣቱ ሊታሰብበት ይገባል

በአዲስ አበባ ከተማ የትራንስፖርት አገልግሎት በመስጠት ከፍተኛ የሚባለውን ድርሻ...

ሃምሳ ዓመታት ያስቆጠረው አብዮትና የኢትዮጵያ ፖለቲካ ውጣ ውረድ

የኢትዮጵያ ሕዝቦች የዴሞክራሲ ለውጥ ጥያቄ የሚነሳው ከፋሺስት ኢጣሊያ ወረራ...

በአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት የተፈጸመው ሕገወጥ ተግባር ምንድነው?

የአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት የዳይሬክተሮች ቦርድ፣...

በአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት ላይ ምርመራ እንዲደረግ ውሳኔ ተላለፈ

ፕሬዚዳንቷና ዋና ጸሐፊው ተጠያቂ ሊሆኑ ይችላሉ ተብሏል ከአዲስ አበባ ንግድና...