Friday, March 1, 2024
- ማስታወቂያ -
- ማስታወቂያ -

ከድህነት ወለል በታች ከሆኑት አፍሪካዊያን ውስጥ 36 በመቶው በኢትዮጵያ ናይጄሪያና ኮንጎ እንደሚገኙ ተጠቆመ

ተዛማጅ ፅሁፎች

‹‹ለሺሕ ዓመት በድህነት ውስጥ የነበረች አገርን በአሥር ዓመት ልንቀይር አንችልም››

ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (/)

ከድህነት ወለል በታች ከሚኖሩት 391 ሚሊዮን አፋሪካዊያን ውስጥ 36 በመቶ የሚሆኑት በኢትዮጵያ፣ ናይጄሪያና ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ እንደሚገኙ የዓለም ባንክ በቅርቡ ይፋ ካደረገው ሪፖርት ለመረዳት ተችሏል።

የዓለም ባንክ Africa’s Pulse – An Analysis of Issues Shaping Africa’s Economic Future በሚል ርዕስ ሰሞኑን ያወጣው ሪፖርት ከሰሃራ በታች የሚገኙ የአፍሪካ አገሮች 60 በመቶ የሚሆኑት የዓለም ደሃ ሕዝቦች የሚገኙባቸው መሆኑን የሚያመለክት ሲሆን፣ እነዚህ ሕዝቦች የዓለም የድህነት መመዘኛ ከሆነው 2.1 ዶላር በታች ገቢ በቀን እንደሚያገኙ አስረድቷል። በእነዚህ አገሮች ከሚኖሩ ደሃ ሕዝቦች ውስጥ 35 በመቶ ያህሉ ደግሞ ከድህነት ወለል በታች የሆነ ኑሮን እንደሚገፉ ገልጿል። 

ከድህነት ወለል በታች ከሆኑት አፍሪካዊያን ውስጥ 36 በመቶው በኢትዮጵያ ናይጄሪያና ኮንጎ እንደሚገኙ ተጠቆመ | Ethiopian Reporter | ሪፖርተር

ከድህነት ወለል በታች ናቸው የተባሉት 35 በመቶ የቀጣናው ሕዝቦች አጠቃላይ ብዛት 391 ሚሊዮን መሆኑን ሪፖርቱ ገልጾ፣ ከእነዚህ ውስጥ ደግሞ 36 በመቶ የሚሆኑት ሕዝቦች የሚገኙት በኢትዮጵያ፣ ናይጄሪያና ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ እንደሆነ አመላክቷል። በዚህም መሠረት በሦስቱ አገሮች ብቻ 140.8 ሚሊዮን ሕዝብ ከድህነት ወላል በታች በሆነ የኑሮ ሁኔታ ውስጥ ይገኛል ማለት ነው።

ከሰሃራ በታች ባሉ የአፍሪካ አገሮች ውስጥ ለሚታየው የከፋ ድህንት ከተጠቀሱት ዓበይት ምክንያቶች መካከል አንዱና ዋነኛው በአነስተኛ የመሬት ይዞታ ላይ የተመሠረተ የግብርና ሥራ አለመላቀቃቸው እንዲሁም ከግብርና ውጪ የሚገኙ የኢኮኖሚ ዘርፎች ለነዋሪዎች የሥራ ዕድል የሚፈጥሩ አለመሆናቸው ይገኙበታል። 

ድህነትን መቀነስ የማይችል ደካማ የግብርና እንቅስቃሴ በእነዚህ አገሮች ለሚስተዋለው ድህንት አንዱ መገለጫ መሆኑን የሚጠቅሰው ሪፖርቱ፣ ከግብርና ውጪ ያሉ የኢኮኖሚ ዘርፎች ደካማ በመሆናቸው በአገራቱ የሚገኙት አብዛኞቹ ነዋሪዎች በራስ ሥራ የሚተዳደሩ አልያም ቤተሰብ ሥራ ውስጥ ተቀጥረው የሚሠሩ መሆናቸውን ያመለክታል።

የድህነትና ግብርና ትስስር ደካማ የሆነባቸው አገሮች መሠረታዊ መገለጫ ደግሞ በኢኮኖሚው ውስጥ ከፍተኛ ድርሻ ሊይዙ የሚችሉ አርሶ አደሮች በአነስተኛ የእርሻ ይዞታዎችና በቤተሰብ ውስጥ በሚተዳደር መሬት ላይ የእርሻ ሥራን የሚያከናውኑ መሆኑ ነው። 

በሌላ በኩል ከግብርና ውጪ በግል ሥራ መተዳደር ወይም በቤተሰብ ሥራ ውስጥ መቀጠር ከድህነት ጋር በእጅጉ የተያያዘ መሆኑንም ያስረዳል። አያይዞም፣ በእነዚህ አገሮች በተቋማት ውስጥ ተቀጥረው የሚሠሩ ወይም የሚተዳደሩበት ሥራ ያላቸው ድሆች መጠን ከፍተኛ መሆኑን በቅርቡ በተደረገ ጥናት መረጋገጡን ጠቁሟል። ይህም ማለት ጥሩ የደመወዝ ክፍያ ለማግኘት የሚያስችል ምርታማነት በእነዚህ አገሮች አለመኖሩን እንዲሁም መቀጠር ወይም ሥራ ማግኘት በራሱ ከድህነት ማምለጥን እንደማያረጋግጥ ማሳያ እንደሆነ ሪፖርቱ አስረድቷል።

በአጠቃላይ በእነዚህ አገሮች በስፋት የሚታየው በራስ ሥራ የመተዳደርና በቤተሰብ ሥራ ውስጥ ተቀጣሪ የመሆን ልማድ በአገራቱ የኢንዱስትሪ ዘርፍ አለመስፋፋቱንና በቂ ደመወዝ የሚያስገኝ ሥራ አለመኖሩን ጠቋሚ እንደሆነ አስረድቷል።

በቀጣናው የሚገኙ በርካታ አገሮች የፖለቲካ አለመረጋጋትና ግጭቶች በተደጋጋሚ እያጋጠማቸው መሆኑን፣ ከቅርብ ዓመታት ወዲህም በርካታ የፖለቲካ አመፆችና ተቃውሞዎች መንሰራፋታቸው ሌላው በሪፖርቱ የተገለጸ የድህነት ምክንያት ነው። ለማሳያ ያህልም እ.ኤ.አ. በ2015 በእነዚህ አገሮች የነበረው የግጭትና አመጽ መጠን በእጥፍ አድጎ በ2022 ላይ 20,320 ግጭትና አመጾች መከሰቱን ሪፖርቱ ጠቁሟል።

እየጨመረ የሚሄድ ግጭትና የፖለቲካ አለመረጋጋት ውስጥ የሚቆዩ ወይም ወደኋላ ተመልሰው ወደዚህ ሁኔታ ውስጥ የሚገቡ አገሮች በቂ ዕድገት ማስቀጠል እንዳልቻሉና በብዙ አጋጣሚዎች የኢኮኖሚ መንሸራተት እንዳጋጠማቸው በጥናቶች መረጋገጡን ያስረዳል።

እንደ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎና ሶማሊያ ያሉ አገሮች በሚከሰቱ ግጭቶች፣ የፖለቲካ ምርጫዎችና በኢኮኖሚያዊ ችግሮች ምክንያት የተባባሰ ብጥብጥና አለመረጋጋት እንዳጋጠማቸው ይጠቁማል።

በሱዳን የተቀሰቀሰው የእርስ በርስ ግጭት የአገሪቱን የኢኮኖሚ መሠረት እየሸረሸረ እንደሚገኝ የጠቀሰው ሪፖርቱ በዚህ በ2023 ዓመት መጨረሻ ላይ የሱዳን አጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት ዕድገት ወይም ጂዲፒ በ12 በመቶ እንደሚቀንስ መተንበዩን ገልጿል።

በኢትዮጵያ የትጥቅ ግጭቶች፣ ድርቅና የምግብ ዋጋ ንረት ባለፉት ዓመታት የተገኘውን የድህነት ቅነሳ ወደ ኋላ እንዲመለስ ማድረጉን ይጠቅሳል።

ግጭትና አለመረጋጋት የአገሮችን ኢኮኖሚ ወደ ኋላ የሚመልስና ዕድገትን በከፍተኛ ደረጃ የሚያዳክሙ ስለመሆናቸው ሁነኛ ማሳያዎች መሆናቸውንም አስረድቷል።

ሰሞኑን በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ተገኝተው በአገራዊ ጉዳዮች ላይ ማብራሪያ የሰጡት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ (ዶ/ር) በኢትዮጵያ ባለፉት አምስት ዓመታት ሰው ሠራሽና ተፈጥሯዊ ችግሮች የተከሰቱ ቢሆንም መንግሥት ዘርፈ ብዙ የኢኮኖሚ አቅጣጫዎች በመከተል ጂዲፕው በአምስት ዓመት ውስጥ በእጥፍ እንዲጨምር አድርጓል ብለዋል።

ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ ደረጃ ፈጣን ዕድገት እያስመዘገቡ ከሚገኙ አገሮች አንዷ መሆኗን የጠቀሱት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ፣ እርሳቸው የዛሬ አምስት ዓመት ወደ ሥልጣን ሲመጡ የኢትዮጵያ ጂዲፒ 84 ቢሊዮን ዶላር እንደነበር፣ አሁን ላይ ግን ጂዲፒው ለመጀመሪያ ጊዜ በእጥፍ ጨምሮ 164 ቢሊዮን ዶላር መድረሱን ገልጸዋል። በዚህም ምክንያት የዛሬ አምስት ዓመት 882 ዶላር የነበረው የነፍሰ ወከፍ ገቢ በተመሳሳይ በእጥፍ ጨምሮ 1,549 ዶላር መድረሱን ተናግረዋል። ይህ መረጃ የመንግሥት ሳይሆን ከዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (IMF) የተገኘ መሆኑንም ጠቅሰዋል። ይሁን እንጂ ሪፖርተር የተመለከተው የአይኤምኤፍ መረጃ የኢትዮጵያ ጂዲፒ በጥቅምት ወር 2016 ላይ 155.8 ቢሊዮን ዶላር መሆኑን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደ ሥልጣን በመጡበት ዓመት እ.ኤ.እ. በ2018 ደግሞ 80.21 እንደነበር ይገልጻል። በተጨማሪም እ.ኤ.አ. በ2010 የኢትዮጵያ ጂዲፒ 26.89 ቢሊዮን ዶላር የነበረ ሲሆን፣ ይህ መጠን ከአምስት ዓመት በኋላ ከእጥፍ በላይ በመጨመር እ.ኤ.አ. በ2015 ወደ 63.08 ቢሊዮን ዶላር መድረሱን ከአይኤምኤፍ መረጃ ለመረዳት ተችሏል። ይህ የሚያሳየውም የኢትዮጵያ ጂዲፒ በአምስት ዓመት ጊዜ ዓውድ ውስጥ ከእጥፍ በላይ የጨመረባቸው ወቅቶች እንደነበሩ ነው።

ይህ ቢሆንም በርካታ የኢኮኖሚ ባለሙያዎች፣ ‹‹የኢትዮጵያ ጂዲፒ የዛሬ አምስት ዓመት ከነበረበት በእጥፍ አድጓል›› የሚለውን የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ ገለጻ ከትርጓሜ አንፃር እየተቹት ይገኛሉ።

የአንድ አገር ጂዲፒ በአኃዝ የሚገለጸው አጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርትን በወቅታዊ ዋጋ በማስላት እንደሆነ የሚያስረዱት እነዚህ ባለሙያዎች፣ የአገር ውስጥ አጠቀላይ ምርት በኢኮኖሚው ውስጥ ያለውን ከፍተኛ የዋጋ ግሽበት በትክክል አገናዝቦ ካልተሰላ የጂዲፒ መጠን ዕድገት ሊያሳይ እንደሚችል ገልጸዋል።

በዚህ ሁኔታ ውስጥ የሚገኝ የጂዲፒ ዕድገት አሳሳች እንደሆነ ይገልጻሉ። ምክንያቱን ሲያስረዱም፣ የተባለው የጂዲፒ ዕድገት አጠቃላይ የአገር ውስጥ የምርት መጠን በመጨመሩ ሳይሆን በኢኮኖሚው ውስጥ ያለውን ከፍተኛ የዋጋ ንረት በማይገልጽ ዋጋ ተሰልቶ የተገኘ በመሆኑ ነው ይላሉ።

ባለፉት አምስት ዓመታት ውስጥ የዋጋ ንረት በአራት እጥፍ ጨምሮ የጂዲፒ ዕድገቱ በእጥፍ ቢያድግ የሚያስደንቅ ወይም እንደ ስኬት የሚቆጠር ሳይሆን በዋጋ ንረቱ ምክንያት የመጣ የቁጥር ዕድገት ብቻ ነው ሲሉም ይከራከራሉ።

በአጠቃላይ ጤናማ የጂዲፒ ዕድገት የሚባለው በተረጋጋ የዋጋ ሁኔታ ውስጥ አጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት በከፍተኛ ደረጃ የጨመረ እንደሆነ ነው የሚሉት የዘርፉ ባለሙያዎች፣ ይህም ቢሆን ግን ጂዲፒ አድጓል ማለት በአንድ አገር ውስጥ ጤናማ የኢኮኖሚ ልማት፣ ፍትሐዊ የሀብት ክፍፍልና የሕዝብ ተጠቃሚነት መኖሩን የሚያሳይ አይደለም ሲሉ ያስረዳሉ።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ በእርሳቸው የሥልጣን ቆይታ ዘመን በእጥፍ ጨምሯል ቢሉም፣ ይህ የኢኮኖሚ ዕድገት እያንዳንዱ ቤት ውስጥ ያለውን ችግር እንዳልፈታ ተናግረዋል። ከዚያም አልፈው ይህ ጥልቅ ድህነት በእርሻቸው የሥልጣን ዘመንም ሊፈታ እንደማይችል እንቅጩን ተናግረዋል።

‹‹የኢኮኖሚ ዕድገቱ እያንዳንዱ ቤት ውስጥ ያለውን ችግር ፈትቷል ወይ ከተባለ በእኔ እምነት የእኔና የእናንተ ዘመን ሥራ ያንን ችግር መፍታት ሳይሆን ለብልፅግና መሠረት መጣል ነው። ለሺሕ ዓመት በድህነት ውስጥ የነበረች አገርን በአሥር ዓመት ልንቀይራት አንችልም። መሠረት ነው የምንጠለው፤›› ብለዋል። 

ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን ድህነት እንዲህ በቀላልና በአጭሩ መፋቅ እንደማይቻል የተናገሩት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ፣ ‹‹ያለንበትን የድህነት ጥልቀት በወጉ መገንዘብ ያስፈልጋል፣ ያለንበት ድህነትና ችግር ጥልቀት ያለው መሆኑንና ረዘም ያለ አታካች ሥራ እንደሚጠይቅ መገንዘብ ያስፈልጋል፤›› ብለዋል

የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ቀደም ካሉት ዓመታት ከነበረው ፈጣን ዕድገት ወደ ኋላ የተመለሰ ቢሆንም፣ ኢኮኖሚው አሁንም በመለስተኛ ዕድገት ውስጥ እንደሚገኝ የዓለም ባንክ ሪፖርት ይጠቁማል። 

በተለይም ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በግብርናው ዘርፍ ጠንካራ አፈጻጸም እየታየ መሆኑን፣ በዋናነትም በዶሮ ዕርባታና በፍራፍሬ ምርት ላይ የሚታየው ከፍተኛ ምርታማነት የኢትዮጵያን ኢኮኖሚ እያነቃቃ እንደሆነ ሪፖርቱ ይገልጻል።

የአገሪቱ የኤክስፖርት ዘርፍ በተረጋጋ ሁኔታ ላይ ቢሆንም፣ ወደ ውጭ የሚላኩ ምርቶች አፈጻጸም ላይ የሚታየው መዋዠቅ ከአገልግሎት ዘርፍ ኤክስፖርት የተለየ መሆኑንም አመልክቷል። ወደ ውጭ የሚላኩ ምርቶች በተረጋጋ ሁኔታ ቀጥለዋል። ለምሳሌ፣ እ.ኤ.አ. በ2023 ዓመት የመጀመሪያዎቹ 11 ወራት የሸቀጦች ኤክስፖርት በዓመት 12 በመቶ የቀነሰ ሲሆን፣ ለዚህም በምክንያትነት የሚያነሳቸው በኤክስፖርት ዘርፍ ላይ የሚታየው ከፍተኛ ወጪና ላኪዎች (ኤክስፖርተሮች) የሚያገኙትን የውጭ ምንዛሪ ገቢ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ አሳልፈው እንዲሰጡ የሚያስገድድ አሠራር ተግባራዊ መደረጉን ነው። 

በአንፃሩ የአገልግሎት ኤክስፖርት ዕድገት እያሳየ የመጣ ሲሆን እ.ኤ.አ. በ2023 የአራት በመቶ ዕድገት ማስመዝገቡን የጠቀሰው ይኸው ሪፖርት፣ ለዚህ ዕድገትም የኢትዮጵያ አየር መንገድ የኮቪድ ወረርሽኝ ከፈጠረበት ጫና በማገገም የጀመረው ሰፊ አገልግሎት አስተዋጽኦ ማድረጉን አስረድቷል።

ይኸው የዓለም ባንክ ሪፖርት፣ በኢትዮጵያ ተስፋ ሰጪ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎች መኖራቸውን የገለጸ ቢሆንም የአገሪቱ አስቸጋሪ የፖለቲካ ምኅዳር በኢኮኖሚው ላይ ጫና ማሳደሩን ሊቀጥል እንደሚችልም ጠቁሟል። ለዚህም በምክንያትነት የሚጠቅሳቸው፣ በአማራና በኦሮሚያ ክልሎች የተቀሰቀሱ ሕዝባዊ አመፆች እንዲሁም ከትግራይ ክልል አስተዳደር ጋር የተደረገው ደካማ የሰላም ስምምነት ናቸው። ይህ ደካማ የፖለቲካ ምኅዳር ከከፍተኛ የዋጋ ንረትና የውጭ ምንዛሪ እጥረት ጋር ተያይዞ የአገሪቱ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ላይ የአጭር ጊዜ ጫኛ መፍጠሩ እንደማይቀር ጠቁሟል።

በኢትዮጵያ እውነተኛ የአገር ውስጥ ምርት ዕድገት (ጂዲፒ) እ.ኤ.አ. በ2023 ከነበረበት 5.8 በመቶ ዕድገት እ.ኤ.አ. በ2024 ወደ 6.4 በመቶ፣ በ2025 ደግሞ የሰባት በመቶ ዕድገት እንደሚኖረው አመላክቷል። 

በቀጣዩቹ ዓመታት በኢትዮጵያ ለሚጠበቀው ዕደገት ስኬታማነት ከትግራይ ክልል አስተዳደር ጋር የተደረሰው የሰላም ስምምነት በአዎንታዊ መልኩ መተግበር ዓይነተኛ አስተዋጽኦ እንደሚኖረው በሪፖርቱ የተገለጸ ሲሆን፣ የሰላም ስምምነቱ አዎንታዊ አፈጻጸም አገሪቱን ወደ ኢኮኖሚ ማገገሚያ ፕሮግራም እንደሚወስዳት ጠቁሟል። በኢኮኖሚ ማገገሚያ ፕሮግራም የሚመራው እንቅስቃሴም በጠንካራ የካፒታል ኢንቨስትመንት ላይ መሠረት ያደረገ የኢኮኖሚ ዕደገት በመፍጠር የአገሪቱ ኢኮኖሚ እ.ኤ.አ. ከ2024 እስከ 2025 ድረስ በአማካይ የ7.2 በመቶ ዕድገት ሊያስመዘግብ እንደሚችል ጠቁሟል። በዚህም እ.ኤ.አ. በ2023 የ13.5 በመቶ ቅናሽ የታየበት የመንግሥት ወጪ ከነበረበት ሁኔታ ወጥቶ የ12.7 በመቶ ዕድገት እንደሚኖረው፣ በቀጣዮቹ ዓመታት የሚጠበቀው አጠቃላይ ኢኮኖሚያዊ ዕድገት የሚደገፈውም በአገልግሎትና በኢንዱስትሪ ዘርፎች ጠንካራ እንቅስቃሴ መሆኑን አመልክቷል።

spot_img
- Advertisement -spot_img

የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች

- ማስታወቂያ -

በብዛት ከተነበቡ ፅሁፎች