Saturday, April 20, 2024
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

ዳሩ መሀል ሲሆን!

ሰላም! ሰላም! አንዱ መጣና ‹‹መተሳሰብ የሚባለው ቁምነገር በቃ ቀረ እንዴ?›› አለኝ። እኔ የዘመን እንቆቅልሽ ፈቺ የሆንኩ ይመስል። ‹‹ለመሆኑ ምን አጋጥሞህ ነው ወዳጄ?›› ስለው፣ ‹‹እኔማ በግሌ ምንም የደረሰብኝ ነገር የለም፣ ብቻ የአገሬ አኳኋን አላምር ብሎኝ ነው…›› ብሎኝ የእኔን ምላሽ ሳይጠብቅ እየተጣደፈ በቆምኩበት ጥሎኝ ሄደ። ሁላችንም እንደ ሰውዬው የአገራችንም ሆነ የራሳችን መስተጋብር ሊያሳስበን የሚገባ መሰለኝ። በዚህች ሳታጣ ምንም እንደሌላት በምትቆጠር አገራችን ላይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የሚመጣ ችግር ሊያሳስበን ይገባል፡፡ የአንዱ ቤት ሲቃጠል አያገባኝም ብሎ ዳር መያዝ አያዋጣም፡፡ በቆምኩበት ይህንን እያብሰለሰልኩ ከራሴ ጋር ስነጋገር ሳለ የሠፈሬ አንድ ቀና ወጣት ደርሶ፣ ‹‹ጋሼ አንበርብር ምን ሆነህ ነው ብቻህን የምታወራው…›› ብሎ ባያባንነኝ ኖሮ ቀኑ ላዬ ላይ ይመሽ ነበር፡፡ ዘመን በተቀያየረ ቁጥር መና ጠባቂው፣ መንግሥት በተለወጠ ቁጥር ተዓምር ናፋቂው፣ ሐሳብ በተለዋወጠ ቁጥር መፍትሔ ናፋቂው ቢበዛ አይግረማችሁ፡፡ ቢቸግረንና ቢጨንቀን እንጂ ስንትና ስንት ሥራ ከፊታችን ተደቅኖ ነበር እኮ። ግና ምን ያደርጋል ወይ አይሠሩ ወይ አያሠሩ በነገር ያጨናንቁናል፡፡ የሚያጨናንቅ ያጨናንቃቸውና!

‹‹ዳሩ እኛ ነገሮችን በመሰለን መንገድ እንደመድማለን እንጂ በጀት አናፀድቅ?›› የሚለኝ ነገረኛው ጓዴ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ነው። እሱ እንኳን እንዲህ ‘ፈረሱም ያው ሜዳውም ያው’ ብዬ መንገድ ሰጥቼው ቀርቶ ሰርስሮ መግባት ይችልበታል። ያለመታደል ነገር ሆኖብኝ በነገር ሰንጣቂ ተከብቤ ማንጠግቦሽም እንዲሁ ድምዳሜዬን ሳካፍላት፣ ‹‹ዕብዱስ አንተ ነህ፡፡ እንደሚያወሩት አውርተህ፣ እንደሚያስቡት አስበህ፣ እንደሚስቁት ስቀህ የማትኖረው…›› አትለኝ መሰላችሁ? ኧረ መሄጃ አጣሁ፡፡ እንዲህ ተያይዘን እየተደነባበርን ስንጓዝ እኮ ዓለምን የሚዞራት የለውጥ ባቡር ጥሎን ከነፈ፡፡ እውነቴን ነው የምላችሁ፡፡ ቆም ብሎ ማሰብ፣ መተራረም፣ በሐሳብ መነቃቀፍና መተማመን መቻል እንደ እንግዴ ልጅ አልወጣልን ብሎ 2015 ዓ.ም. ላያችን ላይ ተጋመሰብን አይደል? አዛውንቱ ባሻዬን ጠጋ ብዬ፣ ‹‹ምነው ይኼን ያህል እያደር ባሰብን?›› ስላቸው፣ ‹‹ይታደሉታል እንጂ አይታገሉትም…›› ብለው ወሽመጤን ቆረጡት። አወይ ቢጤ ማጣት!

ነገሩን ከላይ ከላይ እንደ ስልባቦት አንስቼ ጨዋታ መጀመሬ ጥንስሱ የት መሰላችሁ? ያው የፈረደበት ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ሥርዓት ነዋ። ጥንት የጋርዮሽ ሥርዓት ሲጀምር እርስ በርስ መጠቃቃት ቆሞ ሰላም ብቻ ይፈልግ የነበረው የሰው ልጅ አሁን የደረሰበት ክፉ ዘመን በዴሞክራሲ ዕጦት፣ በፍትሕ ማጣት፣ በመልካም አስተዳደር መነፈግ፣ በምግብ ጠኔ፣ በመብራትና በውኃ ችግር እርስ በርሱ አጠማመደው የሚሉ አሉ፡፡ ሰፋ አድርገው ቢያዩት ደግሞ ዓለም በብጥብጥ እየታመሰች ነው፡፡ እንዴት ያለ ነገር ነው? አሁን እዚህ ጋ፣ ‹‹አይ የተነሱበትን አለማወቅ?›› አትሉም። ምክንያቱስ ካላችሁ ለተከበረው የሰው ልጅ ሌላ ሌላው ቀርቶ ፍትሕና መልካም አስተዳደር ተፈጥሮውን የሚመጥኑ ስለሆኑ ነው መልሴ። ዳር ላይ ቆመህ ጠብቀኝ በዛና ተቸገርን። እነዚያ ጥጉን ይዘው እነዚህን መቦጨቅ። እነዚህም እነዚያን በሐሜት መዘንጠል፡፡ ይኼ መገዳደር ተራራውን ሜዳ፣ ሜዳውን ሸለቆ ያደርገዋል ብሎ ማሰብ ገደለን። በአንድ ጽንፍ እያየን እንዳላየን ሆነን የምናልፈው ከንቃት ጉድለት ለሚመጣው የአስተሳሰብና የአመለካከት ወለምታ፣ ጥቂቶች በሌላ ጽንፍ በቻሉት አቅም ከራሳቸው ነጥቀው ለሌሎች የሚቀምሙት መድኃኒት አልሠራ ብሏል። ልፋት ብቻ!

ይህ እንግዲህ በአጭሩ ‘ዲማንድ ኤንድ ሰፕላይ’ አልተመጣጠነም ማለት ነው። (እንግሊዝኛዬ እንዴት ነው? ምንም ደላላ ብሆን ፀሐይ የሞቃቸውን ቃላት እንኳን እኔ አዕዋፋት እያወቋቸው መጥተዋል) ‹‹ለዚህ እኮ ነው ዳር ቆሞ ማሽሟጠጥና ጠጋ ብሎ ለጥቅም ማጨብጨብ የበዛው…›› የሚሉኝ በዚያ ማራኪ አንደበታቸው አዛውንቱ ባሻዬ ናቸው። አፈር ልብላላቸውና፡፡ መቼም ትልቅ ሰው ትልቅ ነው። ግን የሚያሳዝናችሁ ትልቅ ሰው ለመሆን ከሚመኘው ይልቅ፣ በአቋራጭ ባለሀብት ሆኖ ትልቅ ሕንፃ ለመገንባትና ዘመናዊ መኪና ለመንዳት የሚጓጓው እየበዛ የኩረጃ ትምህርት ቤቶች ተጨናንቀዋል። ወረቀት ይዞ በአቋራጭ ለመክበር፡፡ ታዲያ በዚህ ዓይነት በረከታችን እንደ ዳቦ በአጭር ጊዜ ተጋግሮ ቢበስል ስንካፈል እንዴት ሊሆን ነው? ሁላችንም አንድ ላይ ሆነን እንዳየነው የሁለተኛ ደረጃ መልቀቂያ ፈተናው ልካችንን ነግሮናል፡፡ የስርቆትና የኩረጃ አጉል ልምዳችን ትምህርት ቤት ድረስ ሰተት ብሎ ገብቶ፣ እኛ ማን እንደሆንን በሚገባ አጋልጦናል፡፡ የአቋራጭ ሀብት ፍለጋ ትንቅንቃችን ልጆቻችን ትምህርት ቤት ደርሶ ከማንጋፈጠው ፈተና ጋር አፋጦ ልክ አሳይቶናል፡፡ አይደለም እንዴ!

‹‹ፀብ ያለሽ በዳቦ›› የሆነው የዘመኑ ትዕግሥት የለሽ ሰው የማይሆነው ነገር የለም። አሁን ደግሞ ‹‹ነገር በደላላ›› እያስባለ በየምክንያቱ ያናቁረናል፡፡ ወጣት ባልና ሚስት ተጣልተው ኖሮ የገዛ መኖሪያቸውን ሸጠው ሊካፈሉ (ሲገኝ መከራ ሲታጣ መከራ) ደልል ተባልኩ። በፍቅር ጊዜ በትዕግሥትና በጥናት የተሠራውን ባለሦስት ፎቅ መኖሪያ አጣድፌ እንዳሻሽጠው መልዕክት ደረሰኝና ሄድኩ። ከተማውን አካልዬ በመጨረሻ ለቤቱ ገዥ አግኝቼ ይዤያቸው ቤቱን ለማሳየት ወደ ሥፍራው አቀናሁ። ገዥው ደንበኛዬ ቤቱን ተዘዋውረው ዓይተው ከጨረሱ በኋላ፣ ‹‹ለመሆኑ በምን ምክንያት ነው ይህንን የመሰለ ቦታ ላይ ያለ ቤት የሚሸጠው?›› ብለው ስለሻጮቹ ጠየቁኝ። እሳቸው ይህንን እየጠየቁኝ ያሉት ለካ ቤቱን በቅርቡ ለሚዳረው ልጃቸው መኖሪያ እንዲሆን አስበው ስለሚገዙት ነው፡፡ ወጣት ባልና ሚስት ምን ሆነው ነው ተጣልተው ንብረታቸውን የሚያሸጣቸው ደረጃ የደረሱት ነው ጥያቄያቸው፡፡ አባት አይደሉ የቆረቆራቸው ይመስላሉ፡፡ እኔም የሰማሁትን ‘አሉ’ እያልኩ አጫወትኳቸው። ውስጥ አዋቂ አይደለሁማ!

እሳቸውም፣ ‹‹እንደ ራሱ የሚወዳት ሚስት የነበረችው ገበሬ ታሪክ ትዝ አለኝ…›› ብለው ጨዋታ ያዙኝ። ልማዴ ነውና ከሥራ ጎን ለጎን በተረት የታሸ ወሬ ለመለቃቀም ‘እህ’ ብዬ መስማቴን ቀጠልኩ። ‹‹ሚስቱ ድንገት ሳትታመም ሞተችና አረፈች። ባል መኖር ጨርሶ አስጠላው። አንድ ቀን መንገድ ሲሄድ፣ ‘ኧረ ምን አባቱ ባይኬድ ምን ሊኮን?’ ይልና ድንጋይ ላይ አረፍ እንዳለ ዋለ። አመሻሽ ላይ የሚያውቀው የመንደሩ ሰው በዚያ መንገድ ወደ ቀዬው ሲያዘግም አገኘው። ‘ምነው ወዳጄ ደክሞህ ነው?’ አለው። ‘የለም ከእግዜር ተጣልቼ ነው’ አለው። ወዳጁ ተገርሞ ‘እና ብትጣላ ተቀምጠህ ምን ትፈይዳለህ?’ ብሎ ጠየቀው። ‘ሄጄስ ምን አደርጋለሁ? መጨረሻዬ የምወዳት ሚስቴ የሌለችበት ቤት መግባት አይደለም ወይ?’ ሲለው ወዳጁ መልሶ፣ ‘ተቀምጠህስ ምን ትሠራለህ? እግዜር ጨክኖ ቢጨክን ለጅብ አይድርህ?’ ብሎ አሸንፎት እያፅናናው አብረው ሲሄዱ፣ መንገድ ላይ የገበሬውን ቀልብ ያዝ የምታደርግ ቆንጆ ሴት አገኙ። እየቆዩም መላመድ ተጀመረና ሕይወት በሌላ አቅጣጫ ወስዳው ከአዲሷ ውኃ አጣጭ ጋር አገናኘችውና ፈጣሪውን እያመሠገነ አዲስ ትዳር መሠረተ፡፡ የዘመኑ ሰው ትዕግሥት እያጣ የነገን የተሻለ መሆን ማየት ተስኖት፣ ለሌላ ትልቅ ጥፋት ሲፈጥን በጣም አስፈሪ ነው…›› ብለውኝ ቤቱን እንደሚያስቀሩት መወሰናቸውን አሳወቁኝ። የማትሰሙት የለም እኮ ጆሮ ከሰጣችሁ!

ያን የመሰለ ቤት መቻቻል በመጥፋቱ ፈርሶ ሲሸጥ በእውነት ያገኘሁት ‘ኮሚሽን’ ‘ምን አገባኝ?’ ቢያስብልም አንጀቴ ተላወሰ። የራሴን ጎጆ ዘወር ብሎ መቃኘት ግድ ሆነብኝ። ፍርኃት ተጋብቶኝ ሥጋት ሲገባኝ ማንጠግቦሽን ጠጋ ብዬ ይኼ ነው፣ ይኼ ነው ሳልል አጋጣሚውን እንደ ቀልድ ነገርኳት። ‹‹ይኼውልህ እንዲህ ነው ይህችን የመሰለችም አገር ቀስ በቀስ የምትፈርሰው…›› ብትለኝ ድንጋጤዬ እንደ ማዞር አድርጎ ስላንገዳገደኝ ደሜን ለመለካት አቅራቢያዬ የሚገኝ ‘ክሊኒክ’ ጎራ አልኩ። የደም ግፊቴን ለመለካት ነበር፡፡ ወገኖቼ ደማችን ከፍ ሲል ብንለካውና አስፈላጊውን እንክብካቤ ለራሳችን ማድረግ ስንጀምር፣ አገራችንን መበጥበጥና ሕዝባችንንም ማመስ ውስጥ በስፋት የምንሰማራ አይመስለኝም ብላችሁ ‹‹እውነት›› እና ‹‹ሐሰት›› የሚል ምርጫ አቅርብልን እንደማትሉኝ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ ደማችን እየፈላ አገራችንን በየአቅጣጫው ስንጎትታት የባሰ መከራ እንዳናመጣ ጥንቃቄ ብናደርግ ይሻለናል ብዬ ነው፡፡ ሐሳብ ማዋጣቴ ነው!

መቼም አንዳንዴ አረፍ ብዬ ከገሃዱ ዓለም ወጣ እልና ፌስቡክ ወይም ዩቲዩብ ቻናሎችን መልከት አደርጋለሁ፡፡ በተለይ ፌስቡክ ላይ ከጥራዝ ነጠቁ ይልቅ ቀለም ዘልቆ የገባቸው፣ በልምድ የዳበሩና አንቱ የተባሉ ሰዎች የሚጽፉትን ሳይ ልቤ በደስታ ይረሰርሳል፡፡ ከእነሱ ምልከታ የሚገኘው ዕውቀት ለአገር ይጠቅማል ብዬ ስለማስብም፣ በትኩረት እያነበብኩ ለራሴ የሐሳብ መዋቅር ይበጃል በማለት እከታተላቸዋለሁ፡፡ ከእነዚህ ሐሳበ ጥልቅ ሰዎች ውስጥ አንድ የተከበሩ ጸሐፊ ይህንን ሐሳብ ከትበው አገኘሁ፡፡ እስቲ በአጭሩ እንዝለቀው፡፡ ‹የት ይደርሳል የተባለው ጥጃ ሉካንዳ ቤት ተገኘ› ይልሃል ሐበሻ ከግምቱ ውጪ የሆነ ነገር ሲያጋጥመው። ብረት ያወጣሉ፣ ነዳጅ ያወጣሉ፣ የከበሩ ድንጋዮችን ፖሊሽ አድርገው ኤክስፖርት ያደርጋሉ፣ ታንታለምን በቤኒፊኬሽን አጣርተውና ከአፈር ለይተው ወደ ውጭ በመላክ የውጭ ምንዛሪ ያመጣሉ ብለን የምንጠብቃቸው “ግዙፍ” ድርጅቶች የእነ እቴነሽና አበበች ሥራ ውስጥ ገብተው የድንች ቺፕስ ይጠብሳሉ ብለን መቼ አሰብን? ቱ… ቱ… ቱ… አሁን በእናንተ ቢታፈር ምን ይደንቃል? ገንዘብ ስላለህና ገንዘብ ስለሚያስገኝ ብቻ ሁሉ ሥራ ውስጥ ዘው ተብሎ ይገባል እንዴ? ይኼ እኔን ይመጥናል ወይ? ማለት አዋቂነት ነው። “ላንቺ ቁምነገርሽ፣ በሶብላ ወጥሽ”” አለ ሰውዬው። ይኼኔ እኮ የሥራ ዕድል ፈጥረናል ትሉ ይሆናል። ደግሞ አለማፈራችሁ በቲቪ ማስተዋወቃችሁ…›› ጉድ እኮ ነው ጎበዝ፡፡ እኔም እኮ የአገሪቱ ትልቅ ኩባንያ በ750 ሚሊዮን ብር ካፒታል የ‹‹ቺፕስ›› ፋብሪካ ከፈተ ሲባል ስሰማ፣ ለኤሌክትሮኒክስ የሚያገለግሉ ‹‹ቺፕሶች›› የሚያመርት እንጂ ድንች የሚጠብስ አልመሰለኝም ነበር፡፡ ጉድ በል አገር!

በሉ እስኪ እንሰነባበት ደግሞ። ባሻዬ አዘውትረው ‹‹ሁሉም በአገር ያምራል…›› ይላሉ። ሁሉም ሲሉ ታዲያ ሁሉም ነው። ብስጭትንም ጨምሮ። ምሁሩ የባሻዬን ልጅ የተለመደችዋ ግሮሰሪያችን ሳገኘው ብስጭቴ ደስታ ወልዷል። ‹‹ምነው ዛሬ ተፍነከነክ?›› ብሎ ሲጠይቀኝ መልሴ፣ ‹‹ስለተበሳጨሁ ነዋ…›› የሚል ነበር። ግር ብሎታል። ‹‹ሰው ተበሳጭቶ እንዴት በእኩል ሰዓት ይደሰታል?›› አለኝ መልሶ። ‹‹በአገር ነዋ፣ የተበሳጨሁት በአገሬ ላይ ሆኜ ነዋ፣ ይኼኔ ሰው አገር ቢሆን ኖሮ ገመድ አልገዛም ነበር?›› አልኩት። አንድ ሁለት እያልን ጨዋታችንን አደራነው። ውሎዬን ሰማ፡፡ ውሎውን አዳመጥኩ። የሁለታችንም ገጠመኝ በአጉል ነገር ተረግዞ ብስጭት ሲወልድ የዋለ ነበር። እኛ ብቻ ሳንሆን ብዙኃኑ ጠጪ ማለት ይቻላል በእሮሮ ተቃኝቶ ነው የመጣ የሚመስለው። ስንትና ስንት ዓመት ለፍቶ ተምሮ ፕሮፌሰር ደረጃ ደርሶ የራሱ ቤት፣ መኪና ወይም ሌላ ንብረት ሳይኖረው በድህነት በሚኖርባት አገር ውስጥ ጥፋተኛው ማን ነው ብዬ ስጠይቅ ከራሳችን አናት ላይ አልወርድም፡፡ ፈጣሪ የሰጠንን አዕምሮ ተጠቅመን ትውልድ መቅረፅ ከአቃተን፣ በላያችን ላይ የሚቀልዱ ሹሞችን በሕግ ልክ ማስገባት ካዳገተን፣ ያለ አግባብ እየበለፀጉ የሚያደኸዩንን ሥርዓት ካላስያዝን እኛ ማን ልንባል ይሆን እላለሁ፡፡ እንጃ እንዳትሉኝ!

አንዱ ኑሮ ያንዘላዘለው ራሱ ተንዘላዝሎ ስለባከነበት ዕድሜ ይቆጫል። ሌላው ተበልቶ ስለቀረበት ብድር ያማርራል። ሌላው ደግሞ ‹‹ኧረ የመንግሥት ያለህ? አገራችን እንዲህ ጉስቁል እያለች እየባሰባት ነውና የት አባታችን እንድረስ?›› ይላል። ናፈቀኝ ክርክር፣ ናፈቀኝ በተለያዩ ሐሳቦች ተማምኖ መከባበር የሚለው ደጋግሞ ጂኑን ይጋታል። ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ዘወር ብሎ ወደ እኔ ሲያፈጥ፣ ‹‹ማንን ታያለህ እስኪ ስለሌላ አገር የሚጮህ?›› አልኩት። ማንንም ለማለት ራሱን ነቅንቆ ሲያበቃ፣ ‹‹ሁሉም በአገር ያምራል እባክህ፣ ብስጭትም ቢሆን…›› አለኝ። ይኼን ሲለኝ የሰማ አንድ ሞቅ ያለው ‹‹ታዲያስ፣ አገር የሞተ እንደሆን…›› ብሎ ሳይጨርሰው ሌላው ቀበል አድርጎ፣ ‹‹ወዴት ይደረሳል?›› ብሎ ጮኸ። ‹‹ጩኸት ብቻውን ምንም አይፈይድም፡፡ የፖለቲካውን ወሬ ከማኪያቶና ከመለኪያ ተራ አውጥቶ አደባባይ ማውጣት የግድ ነው፡፡ ‹‹ፖለቲካና ኮረንቲ›› እያሉ ከመሸሽ ዕውቀት ያላቸው ብልሆች መሀሉ ገብተው ይዘውሩት፡፡ ዳር ሆኖ መታዘብ ፋይዳ ቢስ ነው…›› የሚለኝ ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ነው፡፡ ዳሩን መሀል እናድርገው እየተባላችሁ ነው፡፡ ቸር ሰንብቱልኝ እስኪ! መልካም ሰንበት!    

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት