Tuesday, February 7, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -

የተመረጡ ፅሑፎች

መጠበቅ ሰለቸን!

ሰላም! ሰላም! እንዴት ሰነበታችሁ? ቀኑን እየገፋነው ይሁን ወይ እየገፋን ባይታወቅም ይኼው በሰንበት አንተጣጣም። በዚያም ተባለ በዚህ ዘመኑ የገፊና የተገፊ ነዋ! ምን ይደረግ? ‘እንደገና ፍቅር እንደገና እንደገና አይገኝምና’ ይሉት ዘፈን እንደ እውነቱ ለፍቅር ቢሠራም፣ ለእኔና ለእናንተ ግን አልሠራም። ምሁሩ የባሻዬ ልጅ፣ ‹‹ጋሽ መሐሙድ አህመድ ይህችን የእንደገና ዜማ ርዕሰ ጉዳይ እየለዋወጠ ደጋግሞ ቢጫወታት እንዴት ሸጋ ነበር? አንበርብር ሁሉንም ነገር እንደ ትናንቱ እንዳስቀመጥነው መቼ እናገኘውና?›› ሲለኝ ነበር። ‹‹እንዴት?›› ብዬ ማብራሪያ መጠየቅ በእውነቱ ድካም ሆነብኝ። እኔም እያወቅኩት? እናንተም እያወቃችሁት? ከፖለቲካ አቋም እስከ ኢኮኖሚ አቅም በትናንትና ዋጋው አልገኝ ማለቱን እያየሁ ለምን ብዬ ላድክመው? እናንተዬ ዘመኑና ሰው ትናንት እንደምናውቀው አልገኝ ብሎ አሻፈረኝ እንዳለ ምን አስረጂ ያስፈልገዋል ትላላችሁ? ሰው ብትሉት እንደ ቃሉ፣ እንደ እምነቱ፣ እንደ ተቀመጠበት ወንበር (ሹመት) ክብደት የመገኘቱ ነገር በተጠያቂነትና በግልጽነት አሠራር ብቻ የሚመለስ እንቆቅልሽ አልሆነም። ታማኝነት፣ ቀናነት፣ ሰው አክባሪነት የሚባሉ እሴቶች ምን እንደዋጣቸው የታወቀ ነገር የለም። እኔስ አፋልጉን ብለን አደባባይ እንውጣ ይሆን እላለሁ የምለው ሳጣ። ‘የጨነቀው እርጉዝ ያገባል’ ሲሆንብኝ። አሁን አሁን ሆን ብሎ አስረግዞ የሚያገባው በዛ እንጂ። ተመልከቱ ተረትና አባባሉም ለትናንት እንጂ ለዛሬ አልሠራም እያለ መጥቷል። ‹‹ወይ ጊዜ!›› አሉ አዛውንቱ ባሻዬ፡፡ በስንት ልመናና ምልጃ የቀጠሉት ዕድሜ ጉድ እያሳየ ቢያስቸግራቸው!

ስለዘመን ካነሳን አይቀር ማለቂያ ባይኖረውም አንዳንድ እንበል እስኪ። እንግዲህ ዘንድሮ ከጥቅምት እስከ ጥር የንጋቱና የምሽቱ ቅዝቃዜ አይደል የሚያንቀጠቅጠን? ታዲያ እንጫወታ። በረባ ባረባው በሚያልቀው ዘመናችን እርስ በርስ መተማማት እንደሆነ ሲወርድ ሲዋረድ የተቀበልነው ወጋችን ነው። በተለይ የአሁኑ ትውልድ ባይኖረውም ይትብሃሉን ለመጠበቅ ደፋ ቀና ሲል እታዘበዋለሁ። ታዲያ ሰሞኑን ነው አየሩም ጠዋት እንዳረፈደው በማያመሽበት ወርኃ ጥር መጀመሪያ ሰሞን ደግሞ፣ አንድ ጎልማሳ ወዳጄ መጣና ‹‹አንበርብር?›› አለኝ። ‹‹በዚያን ሰሞን ካስተዋወቅኩህ የከንፈር ወዳጄ ጋር ልንጋባ ቆርጠናል…›› ሲለኝ ‹‹ማለፊያ፣ እንኳን ደስ አለህ…›› ብዬ አቀፍኩና የወዳጅነት ደስታዬን ገለጽኩለት። ‹‹እና ምን ልርዳህ?›› ስለው፣ ‹‹ቤተሰቦቿ ዘንድ ሽማግሌ አድርጌ ልልክህ ነው…›› አለኝ። ‹‹በቃ እንጋባ ብላችሁ ራሳችሁ ቆርጣችሁ ስታበቁ የምን ድራማ ነው?›› ልለው አሰብኩና ከአፌ መለስኩት። በወግና በልማዱ ውስጥ ጣልቃ ገብቼ ባልፈተፍትስ? ‹‹አሁን እኔ ትልቅ ሰው ነኝ። ምን ብዬ ነው ባለቀ ጉዳይ ሄጄ ‘ልጃችሁን ለልጃችን’ የምለው?›› ስል ስጨነቅ ብዙ ቆየሁ። እንዲህ ያለውን ድፍረትና ወኔ ስለማላውቀው በጣም ተጨነቅኩ። በኋላ ውዴ ማንጠግቦሽን፣ ‹‹እንዲያው ምን ይሻለኛል?›› ብላት፣ ‹‹ነገር ማጥበቅ ስትወድ? ደረስ ብለህ ብትመጣ ምን እንዳይቀርብህ ነው? እንዲያው ያንተስ ነገር…›› ብላ አታማርርብኝ መሰላችሁ? እኔ እሷን ሳገባ በሽማግሌ መላክ ምክንያት ያየሁትን አሳር ትናንት ዋጋ ሰጥታ ስታሞጋግሰኝ እንዳልነበር፣ አሁን ለይስሙላ የሚሠራው ሥራና ዕቅድ ሁላ ደጋፊ ሆናልኝ ቁጭ። እንዲህ እውነትን በአደባባይ ‘አይንሽን ላፈር’ ብሎ ሕይወትን ቴአትር ያደረገበት ዘመን ይሁን ግን!

እንደምታውቁት እዚህ አገር ሥራ ላይ ብቻ አተኩሮ መኖር ከባድ ነው። ማኅበራዊ ሕይወቱ ራሱ ራሱን የቻለ ሥራ በሉት። መቼስ ምን ይደረግ በዚህ ቀውጢ የኑሮ ማዕበል በራስ ላይ ድራማ ለመሥራት ሰላሜን ልጣ እያልኩ እየተነጫነጭኩ ወደ ሙሽሪት ቤተሰቦች። በሩቅ የማውቃቸው ሦስት ጎልማሶችም አሉበት። ‹‹ሲጋቡ ሸምግለን ሲጣሉ ሸምግለን…›› እያለ ከመካከላችን አንዱ አንዲት ቀልድ አወጋን። ‹‹ሚስት ‘እንዲህ በጠጅ የምትጨርሰውን ገንዘብ ብትቆጥበው ዓለምን ትዞርበት ነበር’ ትለዋለች ባልን። ባል ሲመልስ ምን ቢል ጥሩ ነው? ‘አምስት ብርሌ ጠጅ ስጠጣ ራሷ ትዞር የለም ወይ? እኔ ምን አደከመኝ?’ አላት…›› ሲለን ሳቅ በሳቅ። ነገ ፍቅር እንደ ጫጉላና የእጮኝነት ጊዜ አልሆን ሲል ሥራ ፈተን ‘ተው!’ ‘ተይ!’ ስንል የምንለው ራሱ መከራ በሉት፡፡ ብቻ ተውት ማሟረት ይሆንብናል። ብቻ በተቀመጠበትና በተተከለበት ሥፍራ የሚገኝ ነገር እየጠፋ ነው። እንደተዋችሁት የምታገኙት ሰው አለ ከተባለ ግን ምናልባት ታክሲ ጥበቃ የተሠለፈ ሰው ብቻ መሆን ይገባዋል። እውነቴን አይደል? ‘ካልተሳፈሩበት ቶሎ ተሽቀዳድሞ፣ ጊዜ ታክሲ አይደለም አይጠብቅም ቆሞ’ እንዳልተባለ ዛሬ ተለውጦ ታክሲ ቆሞ እንዳልጠበቀን ቆመን ጠባቂዎቹ እኛ ሆንን። ‹‹ዘ ይገርም ሻሸመኔ›› ያለው ማን ይሆን? እንጃ!

‹‹የዘንድሮው ቀንና ምሸት በቅዝቃዜ ታጅቦ በሙስና የተዘፈቁ የመንግሥትና የግል ሴክተሩን ተዋናዮች ማደን ጀመረ ተብሎ ተወርቶ ምነው ወሬው ቀዘቀዘ…›› ሲለኝ የሰነበተው ምሁሩ የባሻዬ ልጅ ነው። አይ እኛ፣ ጥሎብን ነገርን በቀንና ወራት አስታከን መተንተን ልማዳችን ነው። ያኔ ታዲያ ጊዜ የጣላቸው አንጀት ሲበሉ አይጣል ነው። ለሁሉም ጊዜ አለው ሆኖ ነው እንጂ ገና ምኑን አየነው? ‹‹መቼም ያለ ጊዜው ማንም ማንንም አይነካውምና ጊዜው ሲደርስ የሚያግበሰብሰውን እናይ ይሆናል…›› ያለኝም ሰው አለ። የሰውን ነገር መቼም እንዲህ በቀላሉ አውርተን አንጨርሰውም። ሰውን እንኳን ፍጡር ፈጣሪም ታዝቦት የሚጨርሰው አይመስልም እኮ። የሆኖ ሆኖ ግን ጨዋታ ነውና አንዳንዱን ማንሳቴ አይቀርም። ባለፈው ሰሞን የሙስና ወንጀል ምርመራው ተጠናክሮ የመቀጠሉን ዜና ስንሰማ ሰንብተናል። የዜናውን ምንጭ መጥቀስ መቼም አይጠበቅብኝም። እናማ ነገሩ አልጥም ያላቸውን ሰዎች ድምፅ የምንሰማው በተባራሪ በየሠፈሩ ብቻ ነው። ኋላማ ሁለት ዓይነት ትችቶችን ሳልወድ በግድ ሳዳምጥ ሰነበትኩላችሁ። ‹‹አሁን ማን ያልተነካካ አለና ነው ይኼ ሁሉ ጉሮ ወሸባ?›› ሲሉ በተደጋጋሚ ያደመጥኳቸው ሲኖሩ፣ ‹‹ሙስና በዘመቻ ሳይሆን ፅድት ባለ ጥናትና ቁርጠኝነት ነው የሚከናውነው…›› ያሉም አሉ። ሁለቱንም ሰምቼ ሳጠቃልላቸው አጠቃላይ ነገሩ ‘ቴአትር’ ሆኖባቸዋል ማለት ይቻላል። ‘ኮሜዲ’ አገሩን በተቆጣጠረበት ዘመን ቆንጆ ‘ትራጄዲ ቴአትር!’   

እንግዲህ የእኛን ነገር አስረግጦ ለሚያውቀው ከኑሮ ውድነት በላይ አላፈናፍን ያለን ሙስና እንደሆነ አይስተውም። እና፣ ‹‹ለምን እኩል ደስ አላለንም?›› ብዬ ያገኘሁትን ሰው ሁሉ ስጠይቅ፣ ‹‹ኧረ እባክህ ተወኝ። ዝም ብለህ ስታስበው ከመቼ ወዲህ ነው እንዲያ ያለ ነገር በእውነተኛና በሀቀኛ የአገር ባለአደራነት ሠርተን የምናውቀው? ኧረ ተወኝ ሆድ ይፍጀው ነው የሚባል…›› እያለ አንዱ ነገሩን ሲያወሳስብብኝ ሰነበተ። ከልጅነት እስከ ዕውቀት እኔን የማይገባኝ ይኼ ውስብስብ ባህሪያችን ነው። ደስታችንና ሐዘናችን በየትና እንዴት እንደሆነ የማይታወቅ ማለት እኮ በቃ ምን አለፋችሁ እኛ ነን። ‹‹የእኛ ሰው ያለ አንድ ነገርማ እንዲህ ነገር አያላምጥም። ሞኝ አትሁን እባክህ…›› ስትለኝ ማንጠግቦሽ፣ ‹‹እንዴት?›› አልኳት። ‹‹ምን እንዴት አለው? እዚህ አገር ሁሉም ሥራና ጀብዱ ሰሞነኛ ነው። ዘመቻ! ዘመቻ! ዘመቻ! የአንድ ሰሞን የዘመቻ ጥሪ! ነገ ካልቀጠለ ምን ዋጋ አለው አርባ ጊዜ ቢያነበንቡ?›› አለችኝ። ታዲያ ነገሩ ሲበዛብኝ አቋሜ ሁሉ ላላ። በዚህ ቀውጢ ኑሮ ላይ ደግሞ አገር በነገር ተለውሳ ይታያችሁ። ለማንኛውም “የወሬ የለውም ፍሬ” ስለሆነ ከአሉባልታው ፈቀቅ እንበል። በአሉባልታ ልማትና ብልፅግና የሚመጣ ቢሆን ኖሮ፣ ኢትዮጵያ አገራችን የኃያላን አውራ መባሏን የሚጠራጠር አይኖርም። አሁንም ‘ያልጠረጠረ ተመነጠረ’ ካላላችሁ በቀር!

‹‹እኔን የገረመኝ…›› አሉኝ ወደ ሥራዬ ለመሄድ ስጣደፍ ከመንገድ ያገኙኝ ባሻዬ። ሳልነግራችሁ ረስቼው ነው እንጂ የበቀደሙን የገና በዓል እንደ ባሻዬ እጅግ ተበሳጭቶ ያሳለፈ ሰው አልነበረም። ለምን? ያው ደጋግመን የተጨዋወትነው የዓውደ ዓመት ገበያ ነዋ። እዚህ አገር የብዙውን ሰው ዕድሜና ጤና እየበላ ያለው እኮ በወደቀ ብር የሚደረገው ሸመታ ነው። እና ልክ ሳገኛቸው፣ ‹‹ባሻዬ! ተሻለዎ?›› አልኳቸው። ‹‹ኧረ እኔስ ተሽሎኛል እንዲያው ሌላ ሌላው ባሰበት እንጂ፣ እኔስ ምን እሆናለሁ ልጄ?› አሉኝ። እኔም በእሳቸው ጤና መመለስ ተመሥገን ብዬ የሌሎቹን ማንነት ማወቅ ስለጓጓሁ፣ ‹‹እነማን ናቸው የባሰባቸው? የዘንድሮ ሰው ብቻውን በልቶ፣ ብቻውን ታሞ፣ ብቻውን መሞቱን ስለመረጠ ሲታመሙ የሚነግረን የለም…›› ስላቸው፣ ‹‹አይ አንበርብር! የዋህ በግ እኮ ነህ…›› አሉኝ  ሳላቸው ሳቃቸውን እንደ ነጠብጣብ መስመር እያቆራረጠባቸው። ‹‹በግ? በምን ዕድሌ ባሻዬ? ከዘንድሮ ሰው የዘንድሮ በግ ሳይሻል ቀረ ብለው ነው?›› ስላቸው ከት ብለው ከአንጀታቸው ሳቁ። እውነት አይደል? እንደ ዘመኑ ሰው ማን ተበደለ? ገንዘብ የምንም ነገር ትንሽ አድርጎ እያንከራተተው፡፡ አይ እኩልነት!

በኋላ መለስ ብለው ሳቃቸው ተግ ሲል፣ ‹‹እኔስ ልነግርህ የነበረው ስለሰሞኑ የፀረ ሙስና ዘመቻ ነው። ይገርምሃል ባለፈው ሬዲዮ ሳዳምጥ ብዙ ሰዎች ተጠርጥረው የሚታሰሩ መስሎኝ ነበር፣ በኋላ ግን ሙስናው ያን ያህል የከፋ አይደለም ሲባል ሰማሁ…›› አሉኝና ጠጋ ብለው ዙሪያ ገባውን ገልመጥ እያሉ እያስተዋሉ፣ ‹‹ህም ይገርምሃል እኮ፣ ‘የእነዚህ ሰዎች ነገር ከጀርባው የፖለቲካ ነገር ሳይኖረው አይቀርም የሚባለውን እንዴት ያዩታል?’ ቢላቸው ጋዜጠኛው አንዱን አዛውንት፣ ‘ይኼ በእኛ አገር ብቻ ሳይሆን በየትኛውም አገር የሚባልና ያለ ነገር ነው። ከፍተኛ ባለሥልጣናት በሙስና ወንጀል ተጠርጥረው ሲያዙ ከፖለቲካ ጋር ግንኙነት አለው ሳይባል ቀርቶ አያውቅም’ ነበር መልሳቸው። ይህን ስሰማ ታዲያ ለሚጠየቀው ጥያቄ ሁሉ እኛ አገር ብቻም ሳይሆን፣ ውጭም እንዲህ ነው የሚባል ከሆነ እንግዲህ ምኑን ኖርነው? አንደኛችን ጓዛችንን ይዘን ለምን ውጮቹ ዘንድ አንተምም? ከሚወጣው ሕግ ተሰጠ እስከሚባለው አስተያየት ከባህር ማዶ ጋር እየተዛመደ እንዴትስ ተደርጎ ነው ስደትን መቀነስ የሚቻለው? ምን ዋጋ አለው በቴሌቪዥንና በሬዲዮ ቢደሰኩሩት…›› አሉኝና ተንፈስ አሉ፡፡ ከዚያም፣ ‹‹እንዲያው ብቻ መንግሥት ራሱን እንደሚጠላው ማንንም አይጠላም ብዬ ደመደምኩ…›› ብለውኝ ዝም አሉ። ‹‹እንዴት?›› አልኳቸው ስላልገባኝ። ‹‹ራሱን ቢወድማ አንደኛውን እኔ የውጭ አገር መንግሥታት እንደራሴ ነኝ ብሎን ተገላግሎ ነበራ። ያኔ ጥያቄ የለ፣ ተቃውሞ የለ፣ አስተያየት የለ፣ ሁሉን እንደ መሰለን እየፈታን እንቀመጥ ነበር። በአጭሩ መልሱ ሁሉ ‘በዓለም የመጣ ነው፣ በዓለም የሚደረግ ነው’ ከሆነ አገር ብሎ ነገር ምን ያስፈልጋል?›› ብለው ትከሻዬን ቸብ አድርገውኝ መንገዳቸውን ቀጠሉ። ባሻዬ በዚያም በዚህም ብለው ሊነግሩኝ የፈለጉት ነገር ገባኝ። ምን ዋጋ አለው ግሎባላይዜሽን ጥፋቱንም ልማቱንም በጅምላ እንዳደረገው ባሻዬን የማስረዳበት ሰዓት አጣሁ እንጂ!

ባሻዬን ተሰናብቼ መቶ ሚሊዮን ብር የተገመተ መጋዘን ላስማማ እገሰግስ ጀመር። ይገርማችኋል ገበያው በሚሊዮን ብቻ ሆኗል። ለነገሩ በገና በዓል ገበያ አጥንቱ ያገጠጠ ከሲታ በግ “አሥራ ሁለት ሺሕ ብር” መባሉን ከሰማሁ ወዲህ ነገር ዓለሙ በቅቶኛል፡፡ ታዲያ እንደ እኔ ያኔ ትምህርት ቤት ሒሳብ ሲማር ‘ሚሊዮን አጠገብ እንኳን መቼም ስለማትደርሱ ባትማሩ ግድ የለም’ የተባለው ጉዱ ይፈላል። በጥራት የማይታማው የእኛ ጊዜ ትምህርት በቁጥር ሲታማ የዘንድሮው ግን ትውልዱን ሰብስቦ በአንድ ሙቀጫ የሚወቅጠው በቁጥር ብቻ ሆኗል። ወደ ሄድኩበት ልመለስና በጣም ሀብታም ሻጭና ገዥ ሲገናኙ ጉራና ቀረርቶ መስማት የተለመደ ስለሆነ ቶሎ እንደማያልቅ ልቦናዬ ያውቅ ነበር። እንዲያውም መጋዘኑን መግዛት የፈለጉት ባለሀብት እንዲህ እያሉ ሲደሰኩሩ ነበር የደረስኩት። ‹‹ይገርምሃል የመግዛት ሐሳቡ አልነበረኝም። ባለቤቴ ከትናንት ወዲያ ‘በህልሜ አንድ ጥቁር ሰው እያሳደደኝ ትልቅ መጋዘን ያለን ይመስለኛል እዚያ ገብቼ ስደበቅ እልም ብሎ ጠፋ’ ስላለችኝ ነው…›› እያሉ በአጭሩ ‘ብሩን የት ላድርገው ነገ የእኔስ ቤት ቢበረበር’ ማለት ከብዷቸው ይዘበዝባሉ (ሀብታም ሁሉ ሙሰኛ ነው እያልኩ አይደለም አደራ)፡፡ ታዲያ በዚህ የተነሳ የሁለቱ ባላሀብቶች ጭውውት ማሳረጊያ ባለማግኘቱና የምሳ ሰዓት በመድረሱ፣ እኛን ከቀትር በኋላ ቀጥረው እነሱ ምሳ ሊገባበዙ ተያይዘው ሄዱ። እኔም ተጠባባቂ ነበረኝና አንድ የኮንዶሚኒየም ቤት መከራየት የሚፈልግ ደንበኛ ዘንድ ደወልኩ። ስልኩን አላነሳ ሲለኝ እየተንጎራደድኩ ነገር ማላመጥ ያዝኩ፡፡ ‹‹ለነገሩ እስኪበቃቸው ተጠዛጥዘው ሲያበቁ አይደለም እንዴ ሲለመኑበትን የነበረው “የሰላም ካርድ” መዘው፣ በብዙ መቶ ሺዎች ሙታን መቃብር ላይ “የሰላም አምባሳደር” የሆኑብን…›› እያለ በንዴት የሚበግነውን ደላላ ወዳጄን እያስታወስኩ ሀብታሞቹ ከምሳቸው እስኪመለሱ መጠበቅ ጀመርኩ፡፡ መጠበቅ ሲሰለች አይጣል ነው፡፡ በጣም ይሰለቻል፡፡ መልካም ሰንበት!

Latest Posts

- Advertisement -

ወቅታዊ ፅሑፎች

ትኩስ ዜናዎች ለማግኘት