Tuesday, February 7, 2023
- Advertisement -
- Advertisement -
እኔ የምለዉየከተሞቻችን ሁኔታና የማስተዳደር ፈተናዎች

የከተሞቻችን ሁኔታና የማስተዳደር ፈተናዎች

ቀን:

በንጉሥ ወዳጅነው

በአገራችን ፈጣን ባይባልም የከተሜነት (Urbanization) መስፋፋት ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ መምጣቱን ነው መረጃዎች የሚያመለክቱት፡፡ ለዚህ ደግሞ ባለፉት 20 ዓመታት ገደማ ከነችግሩ በአገር ደረጃ የታየው የምጣኔ ሀብት ዕድገት፣ የአርሶ/አርብቶ አደሩ አመለካካት መሻሻልና የመሠረተ ልማት መስፋፋት አስተዋፅኦአቸው የጎላ ነው፡፡ ለዚህም ነው ከስድስት ዓመታት በፊት በቀረበ የስታትስቲክስ መረጃ እንደ አገር የከተሜነት ምጣኔው እስከ 20 በመቶ የደረሰ ሲሆን እ.ኤ.አ. እስከ 2030 እጥፍ ይሆናል እየተባለ ያለው፡፡

የዛሬው ጽሑፋችን ጭብጥ ግን በመላው አገሪቱ የገጠር ቀበሌዎች እየተፈጠሩ ያሉ የቀበሌ ማዕከላትንና አነስተኛ ከተሞችን ሳይሆን፣ በፍጥነት እያደጉ የመጡ የዞንና የክልል ከተሞችን በተለይ የጋራ መዲናችን የሆነችውን አዲስ አበባን የተመለከተ ነው፡፡ እነዚህ መካከለኝና ከፍተኛ ከተሞች ከዚህ ቀደም ሲከናወን በነበረው የኢትዮጵያ ከተሞች ፎረም መረጃ መሠረት ብዛታቸው ከ200 በላይ ይሆናል፡፡ ከ100 ሺሕ በላይ ነዋሪ ያለባቸውና ኅብረ ብሔራዊ ገጽታ የጎላባቸው ደግሞ 20 ይደርሳሉ፡፡

ለማንኛውም እነዚህ ሰፊ የሕዝብ ብዛት፣ ከፍተኛ የመሠረተ ልማት፣ ቀላል የማይባል የንግድና ኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ ያለባቸውና ወደፊትም የሚስፋፋባቸው ከተሞች የአንድ ክልል ወይም የዞን መቀመጫ ይሁኑ እንጂ አገራዊ መሰባሰቢያ ናቸው፡፡ ምክንያቱም ዩኒቨርሲቲዎች፣ የኃይል ማከፋፈያዎች፣ የትራንስፖርት መናኸሪያዎች፣ የፌዴራል የፀጥታ መዋቅር ካምፖች፣ የኢንዱስትሪ ፓርኮች፣ ደረቅ ወደቦች፣ የባቡርና የአውሮፕላን ማረፊያዎችና መተላለፊያዎች፣ ወዘተ ስለሚኖራቸው አገራዊ የጋራ ማዕድነታቸው የጎላ ነው፡፡

የአገራችን ዋና ዋና ከተሞች በታሪክ አጋጣሚ ከአመሠራረታቸው አንስቶ የብሔር ብሔረሰቦች የወል መቀመጫ፣ በሒደትም ነዋሪዎቻቸው ተዋልደውና ተዋህደው የሚኖሩባቸው እንደ መሆናቸው ለብሔር አስተዳዳር አመቺ አይደሉም፡፡ ለዚህም ነው ምርጫ በተካሄደ ቁጥር አብዛኛው ነዋሪ ከማንነት ይልቅ የዜግነት ፖለቲካ አራማጆችና የሐሳብ የበላይነት ያለቸው አገራዊ ፓርቲዎች ላይ የሚያተኩረው ማለት ይቻላል፡፡

አሁንም እንደሚሠራበት ከተሞች በሕግ የታወቀ የራሳቸው መልክዓ ምድራዊ ክልል (ድንበር) ያላቸው የሕግ ማውጣትና የግብርና የታክስ መሰብሰብ፣ ሥልጣንና ኃላፊነት የተሰጣቸው በአገሪቱ የበላይ ሕግ መሠረት የተቋቋሙ፣ የተመረጡ ወይም የተሾሙ አለቆች ያሏቸው ግዛቶች ናቸው፡፡ ከተሞች ሥልጣን አላቸው የሚባለውም ለዚሁ ነው፡፡ (ሰሞኑን እንኳን የፌዴሬሽንና የተወካዮች ምክር ቤቶች ሁለተኛ ዓመት የሥራ ዘመን አንደኛ የጋራ ልዩ ስብሰባ በንብረት ላይ የሚጣለውን ታክስ የባለቤትነት ጉዳይ ሲወስኑ በዋናነት በከተሞች ያለውን የጋራ ሀብት መሆኑን ልብ ይሏል)፡፡

በእኛ አገር ሁኔታ ብዙ ተፅዕኖዎች ቢያጋጥሙም ከላይ የገለጽነው የይዞታ (የወሰን ወይም የክልል) የመጀመሪያው ሥልጣን በከተሞችና በአስተዳደሮቻቸው የፌዴራሉን ጨምሮ የወደቀ ነው፡፡ ‹‹ቴሪቶሪያል ጁሪስዲክሽን›› ይሉታል ፈረንጆቹ፡፡ ይህም እያንዳንዱ ከተማ በስንት ሺሕ ሔክታር የመሬት ይዞታ ላይ እንዳረፈ፣ በአራቱ ማዕዘናት ከእነማን ጋር እንደሚዋሰን፣ የሚያስተዳድረው ሕዝብ፣ ቤት፣ ብዛት፣ ወዘተ በሕግ ይዞታ የተሰጣቸውን ሥልጣን የሚያመለክት ነው፡፡ እነዚህን ተግባራት ግን በተሳለጠና ዜጋውን በማይጎዳ፣ ብሎም በጋራ ለማደግ በሚያመች መንገድ ማቀናጀት ያስፈልጋል፡፡

ከተሞች ደግሞ ይህን ሥልጣን የሚያገኙት በሁለት መንገድ (አሠራር) ነው፡፡ አንደኛው አሠራር ከተሞቹ የማዘጋጃ ቤት የመሆን ሕጋዊ ሥልጣን ከመንግሥት ሲሰጣቸው (ኢንኮርፖሬሽን) የሚያገኙት ሲሆን፣ ሁለተኛው አሠራር ደግሞ የማዘጋጃ ቤት ሥልጣን ካገኙ በኋላ ለአገልግሎት አሰጣጥና ለአስተዳደር አመቺነት ሲባል ሌሎች የጎረቤት አካባቢዎችን የሚጠቀልሉበት ዘዴ (አኔክሴሽን) ነው፡፡ በዚህ ረገድ ሲታይ በቅርቡ የተመሠረተው የሸገር ከተማ አስተዳዳር ተስፋ ሊጣልበት ይችላል፡፡ ዋናው ጉዳይ ከተሞች ያላቸውን ስብጥር ተገንዝቦ ማስተዳዳሩ ላይ ነው፡፡

ከላይ የተጠቀሱት ሁለቱም አካሄዶች ሕጋዊ የከተማ አስተዳደር ዘዴዎች ናቸው፡፡ እነዚህ የተጠቀሱት ሥልጣኖች በመጀመሪያው የሥልጣን አደላደል ‹‹ቴሪቶሪያል ጁረስዲክሽን›› ውስጥ የሚገኙ ናቸው፡፡ ሁለተኛው የከተሞች ሥልጣን ማዕቀፍ (ደረጃ) መዋቅራዊ የአደረጃጀት ሥልጣናቸው (ስትራክቸራል ጁሪስዲክሽን) የሚባለው ነው፡፡ እያንዳንዱን አገልግሎት የሚሰጡባቸው በርካታ እርከኖች አሉት፡፡

ይህ ማለት በውጭ አገሮች፣ በዓለም አቀፍ ድርጅቶች (ለምሳሌ ጀርመን) አማካይነት የሚሰጡ የአገልግሎት መዋቅሮች ወይም በግል ድርጅቶች አማካይነት የሚሰጡ የአገልግሎት መዋቅሮች፣ ወይም ከተሞቹ በሚገኙበት ክልላዊ መንግሥት አማካይነት የሚቀርቡ የአገልግሎት መዋቅሮች ወይም በፌዴራል (ማዕከላዊ) መንግሥት አማካይነት የሚሠሩ የአገልግሎት መዋቅሮች፣ እና/ወይም በማዘጋጃ ቤቱ በራሱና በሥሩ ባሉ መዋቅሮች (ክፍለ ከተማ፣ ወረዳ) አማካይነት የሚሰጣቸው የአገልግሎት መዋቅሮች አሉ፡፡

በእኛ አገር ሁኔታ እነዚህ አካሄዶች ያለመናበብና ዝንፈት የሚታይባቸው መሆናቸው ብቻ ሳይሆን፣ አዲስ አበባን ጨምሮ ከላይ የተቀና የመሰለው አሠራርና ሕግ ወደ ታችኛው መዋቅር ሲወርድ ለብልሹ አስተዳዳር ችግር የሚጋለጥበት ዕድል ሰፊ ነው፡፡ ይህ የሚሆነውም አንድም ያልተማከለ አስተዳዳር ዕሳቤን በመሸራረፍ፣ ሲቀጥልም በክትትልና ድጋፍ አለመዋሃድ ሊሆን ይችላል፡፡ የሰው ኃይሉ ብቃትና ሥነ ምግባርም ወጣ ገባነት እንደሚታይበት የታወቀ ነው፡፡

ከዚህም ባለፈ ብዙዎቹ ከተሞቻችን በማንነት ላይ በተመሠረቱት ክልሎች ሥር እንደ መተዳደራቸውና መገኘታቸው የዲሞግራፊ ፖለቲካ ተፅዕኖም አለባቸው፡፡ ዜጎች በማንነታቸው ሳይገደቡና መብታቸው ለድርድር ሳይቀርብ በየትኛውም የአገሪቱ አካባቢ ሄደው የመሥራትም ሆነ የመኖር መብት ያላቸው ቢሆንም፣ አሁን ያለው ነባራዊ አሠራር እምብዛም ሲያበረታታቸው አይታይም፡፡ ለዘመናት በየከተሞቹ የኖሩቱ ዜጎች እንኳን ከመምረጥና መመረጥ መብት ጀምሮ፣ የፍትሐዊ ተጠቃሚነትና ተገልጋይነት ተፅዕኖ አለባቸው፡፡ በዚህ ላይ አሳዳጁ ጥገኛ የሚያሳድረው ተፅዕኖ ቀላል አይደለም፡፡

በመሠረቱ በየትኛውም አገር ባሉ ከተማ አስተዳዳሮች መንግሥታዊ መዋቅሮች መኖርና አስፈላጊነታቸው ሳይታለም የተፈታ ነው፣ የግድም ያስፈልጋሉ፡፡ ይሁን እንጂ እኛን በመሰሉ አንዳንድ አገሮች አገልግሎት አሰጣጥ ላይ ከአንድ በላይ የሆኑ መዋቅሮች የሚሰማሩበት ሁኔታ ይፈጠራል፡፡ ይህን በማይቋረጥ መዋቅራዊ ማሻሻያና ልምድ ልውውጥ ማስተካከል ያስፈልጋል፡፡

ለአንድ ተመሳሳይ ሥራም ቢሆን በርካታ ቢሮዎች፣ ማሽነሪዎች፣ የሰው ኃይል፣ ገንዘብና ጊዜ የሚባክንበት ሁኔታ ያጋጥማል፡፡ እውነት ለመናገር አዲስ አበባን ጨምሮ ከመንገድ፣ ከውኃና ከኤሌክትሪክ እንዲሁም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከቴሌኮም መስመር ዝርጋታ ጋር በተያያዘ የሚታየው አለመናበብ እንኳን ምን ያህል ሀብትና ጊዜ እያበከነ መሆኑን መታዘብ ይቻላል፡፡     

እዚህ ላይ መወሰድ ያለበት ቁምነገር በእነዚህ ተግባራት ላይ ከተሞች ያጋጠሟቸውን ችግሮች የሚፈቱባቸውን ዘዴዎች ልምድ መለዋወጥና አንዱ ከሌላው መማማር አለባቸው የሚለው ነው፡፡ የትምህርት፣ የጤና ወይም የአገልግሎት ተቋማት አንዱ ከሌላው እየተማረና እየተደጋገፈ እንዲሄድ የማድረግ ጉዳይ ለነገ የሚባል ሥራ መሆን የለበትም፡፡ የከተሞችን ዋነኛ ችግሮች ድህነትና ሥራ አጥነትን በመሠረታዊነት ማቃለል የሚቻለው በዚሁ ዘዴ ነው፡፡  

በአብዛኛው ዓለም እንደሚታወቀው ከተሞች ሥራቸውን የሚሠሩት የፌዴራሉን (የማዕከላዊውን) መንግሥት የሥራ ኃላፊነትና የሥልጣን እርከን ተከትለው ነው፡፡ ለምሳሌ ትምህርትን የሚመለከቱ ሥራዎች በትምህርት ሚኒስቴር (ሴክተር መሥሪያ ቤት) የሚከናወን ሲሆን፣ ከተሞችም ለዚሁ ሥራ በራሳቸው ደረጃ የትምህርት ቢሮዎችን ያደራጃሉ፡፡ ለግብርና፣ ለጤና፣ ለመንገድ፣ ወዘተ ሁኔታው ተመሳሳይ ነው፡፡

በእርግጥ በፌዴራሉ (ማዕከላዊ) መንግሥት ደረጃ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤት (መዋቅር) የሌላቸውን ሥራዎችንም ከተሞች ይሠራሉ፡፡ ለምሳሌ የመናፈሻና ውበት፣ የዘላቂ ማረፊያ፣ ቀባሪ የሌለው ባይተዋር አስከሬን ማሳረፍ፣ የደረቅና ፍሳሽ ማስወገድ፣ የወሳኝ ኩነቶች ሥራዎችን የሚከውኑበት የሥራ ዘርፎች አሏቸው፡፡ በዚህ ረገድ ብዙዎቹ የእኛ አገር ከተሞች በምን ሁኔታ ላይ ይገኛሉ? ነገንስ በምን ዓይነት ዝግጅት እየጠበቁ ነው ብሎ መፈተሽ ያስፈልጋል፡፡

የተሻለ ጅምር ያላቸው ከተሞች ያጋጠሟቸውን ችግሮችና የተጠቀሙባቸውን የመፍትሔ አቅጣጫዎች ልምድ የሚለዋወጡበትን ሥርዓት ማበጀትም የክልሎች ብቻ ሳይሆን፣ የፌዴራሉ መንግሥትም ኃላፊነት መሆን አለበት፡፡ በእኛ አገር አልፎ አልፎ እንደሚታየው የከተማ አስተዳዳሮች በሚወስዱት ግብታዊና ሕዝብ ያለማከለ ውሳኔ (የአዲስ አባባ ትምህርት ቤቶችን የቅርብ ጊዜ ውዝግብ ልብ ይሏል)፣ ከፌዴራል መንግሥት ጋር ተናቦ አለመሥራት ወይም ቸልተኝነት እንዳለ ያሳያል፡፡ ይህም መታረም ይኖርበታል፡፡

የከተሞችን አስተዳደር ጉዳይ ውስብስብ የሚያደርገው የከተሞች የተፈጥሮ ባህሪ ራሱ መሆኑ ግን መዘንጋት የለበትም፡፡ ከተሞች ሕዝብ ተቀራርቦና ተጠጋግቶ የሚኖርባቸው ሰፊና ውስብስብ የሕዝብ ዓይነት በልዩነት የሚገኝባቸው፣ የዕድሜ፣ የፆታ፣ የትምህርት ደረጃ፣ የሙያና የልምድ፣ ክህሎት፣ አስተዳደግ፣ የመደብ፣ የአኗኗር ዘይቤ፣ የፍላጐትና የምርጫ ልዩነት ያላቸው ነዋሪዎች መሰባሰቢያና መናኸሪያዎች ናቸው፡፡

ከተሞች የሰዎች የቁሳቁሶች፣ የምርቶች፣ የልውውጦች፣ የሥልጠና፣ የበጐ አድራጐት ማራመጃዎች በመሆናቸው ለነዋሪዎቻቸው ፍጆታ የሚውሉ አገልግሎቶችን የሚያቀርቡ የኢኮኖሚ አካሎች ናቸው፡፡ የፖሊስ፣ የእሳት አደጋ፣ የውኃና ፍሳሽ፣ የትምህርት፣ የጤና፣ የመኖሪያ ቤት፣ የመሬት ይዞታ አስተዳደርና ልማት፣ የኢንዱስትሪና የገበያ ሥፍራዎችን የመወሰንና የመከለል ኃላፊነቶች ሁሉ አሉባቸው፡፡

ከተሞች ለዕውቀት ጠቀሜታ ቅድሚያ የሚሰጥባቸው፣ ከ70 ከመቶ በላይ ነዋሪያቸው ግብርና ነክ ባልሆኑ ዘርፎች የሚተዳደርባቸው፣ ትምህርት ቤቶች፣ ዩኒቨርሲቲዎች፣ ሙዚየሞች፣ አብያተ መጻሕፍት፣ የማምለኪያ ሥፍራዎች፣ ለውጭ አገርና ለአገር ውስጥ ጉባዔዎች ማከናወኛ፣ የስብሰባ አዳራሾች፣ ደረጃቸውን የጠበቁ ሆቴሎች የግዴታ አስፈላጊ የሆኑባቸው ሥፍራዎች ናቸው፡፡

አስተማማኝ ደኅንነትና ሰላም የተለየ ትኩረት የሚያገኝባቸው፣ መንግሥታዊ የአገልግሎት መስጫ፣ የመንግሥት መቀመጫ፣ የመንግሥት ሥራ ማከናወኛ ለዓለም አቀፍ ሚዲያ የተጋለጡ ሥፍራዎችም ናቸው፡፡ የንግድ፣ የማምረቻ፣ የኢንዱስትሪ፣ የምድርና የአየር ትራንስፖርት ኔትወርክ የሚገኝባቸው ቦታዎች ናቸው፡፡ መልካም ነገር ብቻ ሳይሆን በርካታ ማኅበራዊ ህፀፆች ያሉባቸው ሥፍራዎችም ናቸው፡፡ እነዚህን ሁሉ ተግባራት አቅዶ፣ አደራጅቶ፣ የሰው ኃይልና ሀብት መድቦ መሥራት ከፍተኛ የሕዝብ ተሳትፎና የመንግሥትን ትኩረትም ይሻሉ፡፡

በዚያ ላይ ከተሞች በአንፃራዊነት ብልሹ አስተዳደርና ሙስና ገዝፎ የሚታይባቸው ናቸው፡፡ ለእነዚህ ሁሉ የሚሆኑ አስተዳደራዊ ሥርዓቶችን መዘርጋትና ተግባራዊነታቸውን ማረጋገጥ እጅግ በጣም ፈታኝ ኃላፊነት መሆኑም የታወቀ ነው፡፡ አንዱ ሲሞላ ሌላው እየጐደለ፣ ዛሬ የገነቡት ነገ እየፈረሰ፣ አንዱ ቀዳዳ ሲደፈን ሌላው እያፈሰሰ የከተሞችን አስተዳደር እንደሚያወሳስበው ቀና መንፈስ ያለው ሁሉ በቀላሉ የሚገነዘበው ነው፡፡ ትልቁ ነገር በቅንነትና በአገር ወዳድነት ስሜት ሕዝብ የሚያገለግል መዋቅር መዘርጋቱን የማረጋጋጡ ጉዳይ ነው፡፡

በዚህ ረገድ የከተሞች ፎረም የምክክር መድረክም ሆነ ሌላ የፌዴራሉ መንግሥት የሚያስቀምጠው አቅጣጫ ለእነዚህ ችግሮች መፍትሔ ለመስጠት መርዳቱ አይቀርም፡፡ እንደ ከተማ አስተዳዳር ከነባሮቹና ከቀደሙት ሥራዎች በመማር ይበልጥ ለመሥራት መነጋገርና መቀራረብ አጠቃላይ ግንዛቤን ያስጨብጣል፡፡ ምክንያቱም ከተሞች ላጋጠሟቸው ችግሮች ሁሉ በአንድ ዓይነትና ተመሳሳይ በሆነ የመፍትሔ አካሄዶች ሊጠቀሙ የማይቻሉባቸው ሁኔታዎች አሉ፡፡

አንደኛው ከተማ ችግሮቹን የፈታበት ዘዴ ለሌላኛው ከተማ ላያዋጣው ይችላል፡፡ ያውም የእኛ አገር ከተሞች በተራራቀ የዕድገት ደረጃና ስፋት ላይ ያሉ መሆናቸው የታወቀ ነው፡፡ ለአንድ ዓይነት ችግር የተለያየ መፍትሔ ለመጠቀም የግድ የሚልበት፣ ወይም የአንዱን ከተማ የችግር አፈታት ዘዴ በመጠኑም ቢሆን ለሌላው ከተማ በሚበጅ ሁኔታ አሻሽሎ ወይም አዋህዶ የሚጠቀምበት ሁኔታ ግን ሊኖር ይችላል፣ መኖርም አለበት፡፡

ምክንያቱም ማንኛውም ሥራ አንድና አንድ ብቻ የሆነ የአሠራር ዘዴ ሊኖረው አይችልም፡፡ አንድ ከተማ አንድን ሥራ ለመሥራት ብዙ አማራጭ መንገዶች ይኖሩታል፡፡ ካሉት አማራጮች ውስጥ ለዚያ ከተማ የሚበጀውን አማራጭ መምረጥ ይቻላል፡፡ ውሳኔ ማለትም ይኸው ነው፡፡ ሳይንሱ እንደሚለው፣ ‹‹ውሳኔ ማለት አማራጮችን መፈለግና ከተገኙት አማራጮች ውስጥ የተሻለውን አማራጭ መምረጥ መቻል ነው፡፡››

ያሉት አማራጮች የየራሳቸው ችግሮች ቢኖሩባቸውም እንኳ ከመጥፎዎቹ አማራጮች መካከል የተሻለውን (ቀለል ያለውን) መጥፎ መምረጥ የግድ ይላል፡፡ ምክንያቱም ሥራው መሠራት አለበት፡፡ የከተማው አመራር እጆቹን አጣጥፎ ሊቀመጥ አይችልም፡፡ ከተማው ለሚፈልገው (ለተነሳለት) ሥራ ከቆመለት ዓላማ አንፃር ማለትም ከጊዜ፣ ከገንዘብ፣ ከሰው ኃይል፣ ከቴክኖሎጂ፣ ከጉዳዩ አንገብጋቢነት፣ ወዘተ አንፃር ሥራውን በተሻለ ሁኔታ ሊያከናውን የሚችልበትን ዘዴ መፈለግ አለበት፡፡ ለዚህ ደግሞ የፖለቲካ ቁርጠኝነትና ተነሳሽነት እጅግ አስፈላጊዎች ናቸው፡፡

ሁሉም የአገራችን ከተሞች ቢሆኑ የተሰጣቸውን ሥልጣን በመጠቀም ኃላፊነታቸውን ለመወጣት መፍትሔው እዚያው ችግራቸው ውስጥ መሆኑን አምነው መቀበል አለባቸው፡፡ ችግሮችን ወደ ሌላ ሦስተኛ ወገን ማሻገር የፖሊሲ ወይም የስትራቴጂ ችግር እንደሆነ ማድረግ አይጠቅማቸውም፣ አይገባም፡፡ መፍትሔም አይሆንም፡፡ በእርግጥ የፖሊሲ ወይም የስትራቴጂ ችግር ካለ መጠየቅ አይከለከልም፡፡ መብት ነው! ግዴታም ነው!

ከተሞችን ማስተዳደር ቀላል ያለ መሆኑን ያህል ፈተናዎችና ችግሮችንም እያንከባለሉ መቀጠል ግን የሚያስከትለው ውድቀትን ነው፡፡ በከተሞች ያሉ ችግሮች አለመቃለልና መከማመር በብዙ አገሮች እንደታየው ማኅበራዊ ቀውስ መጋበዙም አይቀርም፡፡ ስለሆነም ለከተሞቻችን አስተዳዳሮች ትኩረት መስጠት ከቀዳሚዎቹ ቀዳሚ ሆኖ ሊታይ ይገባዋል፡፡

ከአዘጋጁ፡- ጽሑፉ የጸሐፊውን አመለካከት ብቻ የሚያንፀባርቅ መሆኑን እየገለጽን፣ በኢሜይል አድራሻቸው nwodaj@yahoo.com ማግኘት ይቻላል፡፡

spot_img
- Advertisement -

ይመዝገቡ

spot_img

ተዛማጅ ጽሑፎች
ተዛማጅ

ቤተክህነት ባቀረበችው የይግባኝ አቤቱታ ላይ ውሳኔ ለመስጠት ለዕሮብ ተቀጠረ

የኢትዮጵያ ኦሮቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ሀገወጥ ነው በተባለው አዲሱ ሲኖዶስና...

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና የመንግሥት ውዝግብ

የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መንግሥት ባለፉት አራት ዓመታት...

የኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ምሥረታ ዝግጅቶችና ከገበያው የሚጠበቁ ዕድሎች

ኢትዮጵያ ከ50 ዓመት በኋላ ዳግም የምታስጀምረውን የካፒታል ገበያ ዘመኑን...

አዲሱ የብሔራዊ ባንክ ገዥ ትኩረት የሚያደርጉባቸውን ቀዳሚ ጉዳዮች ይፋ አደረጉ

አዲሱ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ትኩረት አድርገው የሚሠሩባቸውን ቀዳሚ...