Wednesday, October 5, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -
    ማኅበራዊከጦርነት በኋላ የሚገለጠው የነዋሪዎች እንግልት

    ከጦርነት በኋላ የሚገለጠው የነዋሪዎች እንግልት

    ቀን:

    ከአንድ ዓመት ከስምንት ወራት በላይ ያስቆጠረው የሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት ኢኮኖሚያዊ፣ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ቀውሶችን አስከትሏል፡፡ በተለይም በሰሜን ምዕራብ በኩል የመንግሥትም ሆነ የግለሰብ ንብረቶች ወድመዋል፡፡ ከ50 ሺሕ በላይ ዜጎችም ከቀዬአቸው ተፈናቅለዋል፣ ንብረታቸውንም አጥተዋል፡፡ ሕይወታቸውም አልፏል፡፡

    በሐምሌ 2013 ዓ.ም. የሕወሓት ታጣቂዎች ወደ አማራና አፋር ክልል መግባታቸውን ተከትሎ ከአላማጣና ተከዜ የኃይል ማሠራጫ ጣቢያዎች የኤሌክትሪክ ኃይል ያገኙ የነበሩ የሰሜን ወሎ ዋግህምራ፣ ወልቃይት፣ ሑመራ፣ ባዕከርስ፣ ጎብየ፣ ቆቦና ዳንሻ አካባቢዎች የኤሌክትሪክ ኃይል ማሠራጫ ጣቢያዎቹ በመውደማቸው መብራትና ውኃ ካገኙ ከአንድ ዓመት በላይ ጊዜ አስቆጥረዋል፡፡

    ከጎብየ ከተማ 01 ቀበሌ በር እስከ ዋጮ ሜዳ ድረስ የሚገኙ ነዋሪዎች መብራትና ውኃ በማጣታቸው የተነሳ ጤፍ፣ ስንዴ፣ በቆሎ፣ ማሽላ፣ ሽሮና ሌሎች ለሰው ልጅ መሠረታዊ የሆኑ ግብዓቶችን ለማስፈጨት ብዙ ኪሎ ሜትር ይሄዳሉ፡፡ ከዚህም አልፎ ለማስፈጨት ብቻ በአንድ ጆግ ከ200 ብር ጀምሮ እየተጠየቁ እንደሆነ ያነጋገርናቸው ነዋሪዎች ተናግረዋል፡፡ ሪፖርተር በሥፍራው ካነጋገራቸው መካከል ወጣት መኮንን ጌታቸው ይገኝበታል፡፡

    በጎብየ ከተማ ተወልዶ ያደገው ወጣት መኮንን ጌታቸው እንደገለጸው፣ በፌዴራል መንግሥትና በሕውሓት መካከል የተካሄው ጦርነት የሰው ሕይወት ከመቅጠፉም በላይ በርካታ ንብረቶችን አውድሟል፡፡

    ለሰው ልጆች መሠረታዊ የሆኑት አገልግሎቶች በጦርነቱ ምክንያት መውደማቸውን፣ በዚህም አብዛኞቹ የአካባቢው ነዋሪዎች ላልተፈለገ እንግልትና ሥቃይ እየተዳረጉ መሆኑን፣ በከተማዋ መብራትና ውኃ ከጠፋ ከአንድ ዓመት በላይ መቆጠሩን ገልጿል፡፡

    አንዳንድ አቅም ያላቸው የአካባቢው ነዋሪዎች ወልዲያ ድረስ ተጉዘው ወፍጮ ቤት በመሄድ እህልና የተለያዩ መሠረታዊ ነገሮች እያስፈጩ እንደሚጠቀሙ ይናገራል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ የሚገኙ የአካባቢው ነዋሪዎች ባህላዊ የድንጋይ ወፍጮ እየተጠቀሙ እንደሆነ፣ አንዳንዶቹ ደግሞ ረዥም እግር መንገድ ተጉዘው አስፈጭተው እንደሚመጡም አስረድቷል፡፡

    ‹‹መብራትና ውኃ ለሰው ልጅ መሠረታዊ ነገሮች ናቸው፤›› የሚለው ወጣቱ፣ አብዛኛውን ጊዜ ነዋሪዎች የዝናብ ውኃን በመጠቀም ለተለያዩ በሽታ እየተጋለጡ መሆኑን ይናገራል፡፡ በአካባቢውም በተለያየ ሥራ ላይ ተሰማርተው የሚገኙ ወጣቶች መበራከታቸውን ውኃም ባለመኖሩ የተነሳ ሥራ ፈተው ለተለያዩ ሱሶች እየተጋለጡ እንደሆነ ያስረዳል፡፡፡

    እንደ ወጣቱ ገለጻም፣ በከተማዋ መብራትና ውኃ መጥፋት ጋር ተያይዞ፣ በርካታ ነገሮች ላይ የዋጋ ጭማሪ እየታየ ነው፡፡ በተለይም ወደ ተለያዩ ቦታዎች ተዘዋውረው የሚሠሩ ሰዎች መንግሥት ካስቀመጠው ታሪፍ ውጪ ትራንስፖርት እየከፈሉ በመሆኑ፣ ሥራቸውን ሙሉ ለሙሉ አቁመውታል ሲል ያብራራል፡፡  

    ‹‹የአሥር ብር የነበረውን የመንገድ ታሪፍ አሁን ላይ 50 ብር እያስከፈሉ ይገኛሉ፤›› የሚለው መኮንን፣ በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ የሚገኙ ሰዎች እንደልባቸው ከቦታ ቦታ ተንቀሳቅሰው መሥራት አልቻሉም ይላል፡፡

    ከተማዋ ላይ መንግሥት የለም ያስብላል፡፡ ምክንያቱም ከአንድ ዓመት በላይ መብራትና ውኃ በከተማዋ ባለመኖሩ የአካባቢው ነዋሪዎች የሚላስ የሚቀመስ እያጡ ነው ብሏል፡፡

    ከዓመት በላይ መብራትም ሆነ ውኃ ሲጠፋ ማንም ዞር ብሎ አላየንም የሚለው ወጣቱ፣ ‹‹ይህንንም ታሳቢ በማድረግ መንግሥት አፋጣኝ የሆነ ምላሽ ይስጠን፤›› በማለት ጥሪውን አቅርቧል፡፡

    ‹‹ጦርነት  ከተከሰተ ጊዜ አንስቶ ከተማዋ ትልቅ ችግር ውስጥ ተዘፍቃ ትገኛለች፤›› የሚሉት አንድ ስማቸው እንዳይጠቀስ የሚፈልጉ እናት ናቸው፡፡

    በጦርነቱ ወቅት ንብረታቸውን ከማጣታቸው በላይ ሌሎች ተደራራቢ ችግሮች መፈጠራቸውን ሕይወትን ከባድ አድርጎታል፤›› የሚሉት እኚህ እናት፣ ከከተማዋ ብዙ ኪሎ ሜትር በመጓዝ 25 ሌትር ጀሪካን ውኃ በ30 ብር እየገዙ መሆኑን ተናግረዋል፡፡

    ከአካባቢው በትንሽ ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የሚገኝ ወንዝ ሄደው ሲቀዱም ረዥም ሠልፍ መኖሩንና በርካታ የከተማዋ ነዋሪዎችም ውኃ ለመፈለግ ወንዙ ዳር እንደሚሄዱ ይገልጻሉ፡፡

    በተለይ መብራት በማጣታቸው የተነሳ አንዳንድ ጊዜ ልጆቻቸውን በሚገባ እንኳን ሳያገኙ የሚቀሩበት ጊዜ እንዳለ፣ በዚህም የተነሳ አብዛኛው የአካባቢው ማኅበረሰብ ለከፋ ችግር እየተጋለጠ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡

    አብዛኛው የጎብየ ነዋሪዎች ጤፍ፣ ስንዴና ሽሮ ለማስፈጨት ወልዲያ ድረስ እንደሚሄዱ ገልጸው፣ እዚያም ድረስ ሄደውም ረዥም ወረፋ ስለሚጠብቃቸው አንድ ሳምንት ወይም ደግሞ ለሁለት ቀናት እዚያው አካባቢ በማደር አስፈጭተው እንደሚመጡ አስረድተዋል፡፡

    ‹‹ችግሩን መንግሥት በደንብ በማጤን የአካባቢውን ማኅበረሰብ ፍላጎት ማሟላት ይኖርበታል፤›› የሚሉት እኚህ እናት፣ ‹‹ይህ ችግር ካልተፈታና በፍጥነት መፍትሔ ካልተበጀለት አብዛኞቹ የአካባቢው ነዋሪዎች ስደትን አማራጭ ያደርጋሉ፤›› ብለዋል፡፡

    ከጎብየ ከተማ እስከ ዋጮ ሜዳ ድረስ መብራትም ሆነ ውኃ ከጠፋ ከአንድ ዓመት በላይ በመሆኑ፣ የአካባቢው ነዋሪዎች ለከፋ ችግር እየተጋጡ መሆኑን የጎብየ ከተማ 01 ቀበሌ የብልፅግና ፓርቲ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ መኮንን ያሲን ይገልጻሉ፡፡

    በአሁኑ ወቅት ከተማዋ አሳሳቢ ደረጃ ላይ እንደሆነች በተለያዩ ቀበሌዎች ላይ የመብራት ገመድና ፖሎች ተቆርጠው ወድቀዋል የሚሉት ኃላፊው፣ የወደቁና የተቋረጡ መሠረታዊ ነገሮችን ለማኅበረሰቡ ለማሟላት ረዥም ጊዜ ይፈጃል ብለዋል፡፡

    ከተማዋ ላይም አንዳንድ አቅም ያላቸው ባለሀብቶች ጄኔሬተር ለኩሰው የተለያዩ ሥራዎችን እንደሚሠሩ፣ ነገር ግን ካለው ነባራዊ ሁኔታ አንፃር የሚታይ ለውጥ እንደሌለ አክለው ገልጸዋል፡፡

    በተለይ በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ የሚገኙ የማኅበረሰብ ክፍሎች ረዥም ርቀት ተጉዘው ጤፍ፣ ስንዴ፣ በርበሬ፣ ሽሮና ሌሎች መሠረታዊ ነገሮችን ሲያስፈጩ በአንድ ኪሎ እስከ 100 ብር እየከፈሉ እንደሆነ ያስረዳሉ፡፡

    ሞባይል ቻርጅ ለማድረግ 20 ብር እንደሚከፈልና ነገሩ ሁሉ የተገላቢጦሽ ሆኖ መንግሥት በቦታው እንደሌለ ያሳያል የሚሉት አቶ መኮንን፣ በጦርነቱም የጤና ተቋማት፣ ትምህርት ቤቶች፣ መብራት፣ ውኃና ሌሎች መሠረታዊ ነገሮች መውደማቸውን ተከትሎ የሚመለከተው አካልን በር ቢንኳኳም መልስ አለመገኘቱን አስረድተዋል፡፡

    በተለይ በአካባቢው ላይ የሰላም ነገር አሁንም ያሳስባል የሚሉት ኃላፊ፣  አንዳንድ ቦታዎች ላይ ችግሩ እየታየ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡

    ጽሕፈት ቤቱ የመሠረተ ልማት ጥያቄዎችን ለመፍታት ኮሚቴ አዋቅሮ ወደ ወረዳ በመላክ ጥያቄ መጠየቁን፣ ይሁን እንጂ የሚመለሰው ምላሽ ተገቢ ያልሆነና ከሚመለከተው አካል የማይጠበቅ መሆኑን አብራርተዋል፡፡  

    አካባቢው በሕወሓት ኃይል ቁጥጥር ሥር በነበረበት ወቅት የተለያዩ መሠረተ ልማቶች መውደማቸውን፣ መብራትና ውኃ አለመኖሩ አብዛኛውን ነዋሪ ችግር ውስጥ እንደከተተው፣ ወንዝ ሄደው ውኃ ለመቅዳት፣ በድንጋይ ወፍጮ በማዋቀር እንዲጠቀሙ እንዳደረገም ጠቁመዋል፡፡

    የወፍጮ ድንጋይ ለማግኘት ረዥም ርቀት እንደሚጓዙና አንዳንድ የአካባቢው ነዋሪዎችም ከዚህ ቀደም ይጠቀሙበት የነበረውን ድንጋይ አውጥተው በመጠቀም ስንዴ፣ ማሽላና ሽሮ በመፍጨት ቤተሰቦቻቸውን ከረሃብ እየታደጉ መሆኑን ገልጸዋል፡፡

    የድንጋይ ወፍጮም የሌላቸው እናቶች ወልዲያ ድረስ በመጓዝ ከ400 ብር በመክፈል እያስፈጩ መሆኑንና ይህም ለአካባቢው ነዋሪዎች ትንግርት እንደሆነ ያስረዳል፡፡

    ውኃም በግመል አንድ ጀሪካን እስከ 40 ብር ድረስ በመክፈል እየገዙ መሆኑን ችግሩም ከፍተኛ በመሆኑ ስምንት ልጆቻቸውን ማሳደግ እንደከበዳቸው አስረድተዋል፡፡

    አንድ ስሙ እንዳይጠቀስ የፈለገ ወጣት እንደሚለው ከሆነ፣ በጎብየ ከተማ መኖር ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ እንዲህ ዓይነት ችግር ታይቶ አይታወቅም፡፡ በተለይም በጦርነቱ ወቅት አብዛኞቹ ነዋሪዎች ከቀዬአቸው ተሰደዋል፡፡ ንብረታቸውንና ልጆቻቸውን አጥተዋል፡፡

    በአሁኑ ወቅትም አብዛኞቹ ነዋሪዎች የተለያዩ ችግሮች ገፈት ቀማሽ እየሆኑ ይገኛሉ፡፡ ከተማዋ ላይ መብራትና ውኃ ባለመኖሩ የተነሳ የአካባቢው ነዋሪዎች ላልተፈለገ ወጪ ተዳርገዋል፡፡

    በተለይ ለሰው ልጅ መሠረታዊ የሆኑ ነገሮች በቀላሉ ማግኘት ከባድ ሆኗል፡፡ መንግሥት የሕውሓት ኃይል የጎብየንም ሆነ የሌሎች ሥፍራዎችን የተለያዩ ንብረቶች ያወደመባቸውን አካባቢዎች መቃኘትና አስፈላጊውን ድጋፍ ማድረግ ይኖርበታል የሚለው ወጣት ይህ ካልሆነ አሁን ላይ እየታየ ያለው ችግር በጊዜው ካልተቀረፈ አብዛኛው ነዋሪዎች ስደትን አማራጭ የሚያደርጉ መሆኑን ያብራራል፡፡

    በአማራ ክልል የኤሌክትሪክ ኃይል ረዥም ጊዜ ያቋረጠባቸውን የተወሰኑ አካባቢዎች ችግር ለመቅረፍና በወልዲያ ከተማ እየተገነባ ያለው የሰብስቴሽን ግንባታ ተጠናቆ ኃይል ለማቅረብ ቢያንስ ስድስት ወራትን እንደሚጠይቅ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል የኮሙዩኒኬሽን ዳይሬክተር አቶ ሞገስ መኮንን ከዚህ በፊት ለሪፖርተር መናገራቸው ይታወሳል፡፡   

    - Advertisement -

    ይመዝገቡ

    spot_img
    spot_img