Thursday, October 6, 2022
ሌሎች ዓምዶች

    የኢትዮጵያን ገጽታ የሚለውጠው ታላቁ የህዳሴ ግድብ

    - Advertisement -spot_img

    በብዛት የተነበቡ

    የሴኔጋል ወንዝ ተፋሰስ አገሮች ተሞክሮ ድንበር ተሻጋሪ ወንዞችን ለሚጋሩ ሌሎች አገሮች ትልቅ ትምህርት ቤት ነው ይባላል፡፡ ጊኒ፣ ማሊ፣ ሞሪታኒያና ሴኔጋልን የሚያዋስነውና 1,086 ኪሎ ሜትር ተጉዞ አትላንቲክ ውቅያኖስ የሚገባው የሴኔጋል ወንዝ፣ በዙሪያው 12 ሚሊዮን ለሚሆኑ ሕዝቦች የኑሮ መሠረት ነው፡፡ ‹‹Organization for the Development of the River Senegal (OMVS)›› የሚባል የጋራ ተፋሰስ ልማት ተቋም መፍጠር የቻሉት አገሮቹ፣ የጋራ ሀብታቸውን የጭቅጭቅና ግጭት ሳይሆን የልማት በረከት ለማድረግ ተሳክቶላቸዋል፡፡

    አራቱ አገሮች በውኃቸው ላይ የጋራ ልማቶችን ማስፋፋት ችለዋል፡፡ የጋራ ልማት ኮሚሽኑ በአገሮቹ መካከል የጤና፣ የውኃ፣ የግብርናና የዓሳ ልማት ሥራዎችን ለማስፋፋትና የሕዝቦቻቸውን ሕይወት በትብብር ለመቀየር እንዲተጉ ትልቅ ዕገዛ እያደረገ ይገኛል፡፡ እ.ኤ.አ. በ1972 የተመሠረተው የሴኔጋል ወንዝ ትብብር ድርጅት፣ በአራቱ አገሮች በዓመት 800 ጊጋ ዋት አወር የኤሌክትሪክ ኃይል ለማመንጨትና 375 ሺሕ ሔክታር መሬት በመስኖ ለማልማት መሠረት መጣሉን የዓለም ባንክ ይናገራል፡፡

     በሴኔጋል መዲና ዳካር የሚቀርበው የንፁህ ውኃ 60 በመቶ፣ እንዲሁም በሴንት ሉዊስ ከተማ መቶ በመቶ የውኃ አቅርቦት የሚመጣው ከዚሁ ወንዝ ነው፡፡ የሞሪታኒያ መዲና ኑአክሾት መቶ በመቶ የውኃ አቅርቦትም የዚሁ የውኃ ልማት ትብብር ውጤት ነው ይላል የዓለም ባንክ በዘገባው፡፡ እነዚህ አገሮች ለዚህ አመርቂ የውኃ ትብብር ስምምነት የበቁት በቀላሉ አልነበረም፡፡ ከቅኝ ግዛት ዘመን ጀምሮ በሴኔጋል ተፋሰስ ላይ 13 የሚደርሱ ዓለም አቀፍ የትብብር ስምምነቶች ሲፈረሙ ቆይተዋል፡፡ በየጊዜው ስምምነታቸውን እያሻሻሉና ትብብራቸውን እያጠናከሩ የመጡት አራቱ አገሮች በሴኔጋል ወንዝ ላይ ዛሬ ያሠሩት ቃል ኪዳንና የፈጠሩት የጋራ ኮሚሽን ለሌሎች አገሮችም ምሳሌ መሆን የቻለ ነው ይባላል፡፡

    ዓመታዊ ፍሰቱ 800 ኪሎ ሜትር ኪዩብ በሰከንድ የሆነው ከታላቁ ዓባይ ወንዝ ጋር ሲነፃፀር እጅግ ትንሽ የሚባለው የሴኔጋል ወንዝ ተፋሰስ፣ በመላው ዓለም ላሉ ወሰን ተሻጋሪ ወንዞች ለሚጋሩ አገሮች የመተባበርና በጋራ የመልማት ምሳሌ መሆኑ ይነገራል፡፡

    ኢትዮጵያ ግን አልታደለችም፡፡ የታላቁ ዓባይ አመንጪ የሆነችው ኢትዮጵያ እንደ ግብፅና ሱዳን ካሉ አገሮች ጋር ነው ውኃውን የምትጋራው፡፡ ግብፅና ሱዳን ደግሞ  በተደጋጋሚ እንደታየው ኢትዮጵያ ከውኃው ልጠቀም ባለች ቁጥር የክስ ዶሴ ይዞ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት ኢትዮጵያን እየከሰሱ ማሳጣት ነው ሥራቸው፡፡

    እ.ኤ.አ. ከ1999 ጀምሮ በዓባይ ተፋሰስ ላይ ሁሉን አቀፍ የልማት ትብብር ለመፍጠር ጥረት ሲደረግ ቆይቷል፡፡ ‹‹Nile Basin Initiative (NBI)›› የተባለው የትብብር ማኅበር ግብፅና ሱዳንን ጨምሮ አሥር የተፋሰሱን አገሮች በማቀፍ፣ ውኃውን በጋራና በፍትሐዊነት ስለማልማት ሲመክር ቆይቷል፡፡ ማኅበሩ (ኢኒሼቲቩ) በተግባር በውኃው ፍትሐዊ ተጠቃሚነት ላይ የተጨበጠ ለውጥ ባለማምጣቱ ጅምር ጥንስሶቹን በመውሰድ ወደ የትብብር ማዕቀፍ ስምምነት (CFA) የሚባለው እንዲሸጋገር እንደ ኢትዮጵያ ያሉ አገሮች ግፊት ጀመሩ፡፡ ሲኤፍኤ በዓባይ ፍትሐዊ የውኃ ተጠቃሚነት ላይ አገሮቹን ከውዝግብ የሚገላግል አስማሚ ሰነድ እንዲሆን አገሮቹ ተቀብለው በሕግ አውጪ ተቋማቶቻቸው እንዲያፀድቁት ይጠበቅ ነበር፡፡ ስድስት አገሮች በ60 ቀናት አፅድቀውት ወደ ሥራ እንዲገባ የሚጠበቀው ሲኤፍኤ በግብፅና በሱዳን በኩል ከባድ ተቃውሞ የገጠመው ሲሆን፣ የተለያዩ አገሮች ባሳዩት ዳተኝነት የተጠበቀውን ያህል ሳይሳካ ቆይቷል፡፡

    ‹‹Nile River Basin Commission (NRBC)›› ስለሚባል የውኃ ሀብት ትብብር የጋራ ማኅበርን ለመፍጠር መሠረት ይጥላል የተባለው ሲኤፍኤ እንዳይሳካ፣ የግብፅና ሱዳን አፍራሽ ሚና ቀላል አልነበረም፡፡ ወደ 200 ሚሊዮን የሚሆኑ ሕዝቦች የኑሮ መሠረት የሆነውና አሥር አገሮች የሚጋሩት ታላቁ የዓባይ ተፋሰስ በአንዳንዶች እምነት በጋራ ከመልማት ይልቅ፣ መናቆርና ጭቅጭቅ በሚመርጡት ግብፅና ሱዳን ሳቢያ በትብብር መልሚያ ሳይሆን ቀርቷል፡፡

    ኢትዮጵያ የግብፅንና የሱዳንን የሴራ ፖለቲካ ተቋቁማ የታላቁ ህዳሴ ግድብን መገንባቷ ከባድ ፈተና እንደነበር ይነገራል፡፡ በተለይ ባለፉት ሦስት ዓመታት በፕሮጀክቱ ላይ የታየው ጉልህ ለውጥ የአገሪቱን ጥንካሬ ያጎላ እንደነበር ብዙዎች ይመሰክራሉ፡፡ ሐሙስ ነሐሴ 5 ቀን 2014 ዓ.ም. ታላቁ የህዳሴ ግድብ ሁለተኛ የኃይል ማመንጫ ሥራ ማስጀመርያ ሥነ ሥርዓት ላይ፣ የፕሮጀክቱ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ክፍሌ ሆሮ (ኢንጂነር) ይህንኑ የሚያጎላ ንግግር ነበር ያደረጉት፡፡

    ‹‹ባለፉት ሁለት ዓመታት ከምንም ጊዜ በላይ አገራችን ከውስጥም ከውጪም የተፈተነችበት ጊዜ ቢሆንም፣ ፕሮጀክቱን ለማሰናከል ከፍተኛ ርብርብ የተደረገበት ወቅት ቢሆንም፣ በመንግሥት ሙሉ ድጋፍና ክትትል ፈተናዎችን በሙሉ በማለፍ የፕሮጀክቱ ግንባታ ሳይስተጓጎል ለእኛ ብቻ ሳይሆን ለጠላቶቻችንም ጭምር በሚያስደንቅ ሁኔታ ግድቡን አሁን ባለበት ደረጃ ላይ ማድረስ ተችሏል፤›› በማለት የተናገሩት ክፍሌ (ኢንጂነር)፣ የግድቡ ፕሮጀክት ብዙ ጫናዎች ታልፈው ሁለተኛው ተርባይን ኃይል ለማመንጨት መብቃቱን አስምረውበታል፡፡

    ክፍሌ (ኢንጂነር) በዚህ ንግግራቸው ግድቡ በ25 በመቶ አፈጻጸም ላይ ቆሞ ከነበረበት ሁኔታ ባለፉት ሦስት ዓመታት ጉልህ መሻሻል በማሳየት፣ 83.3 በመቶ አፈጻጸም ላይ መድረስ መቻሉን አመልክተዋል፡፡ በአገሪቱ ላይ ከውስጥም ከውጭም የሚካሄደው ጫና ቢበረታም፣ በእነዚህ ዓመታት የሲቪል ምህንድስና ሥራው 95 በመቶ መጠናቀቁን፣ የኤሌክትሮ ሜካኒካል ሥራዎች 61 በመቶ፣ እንዲሁም የውኃ ማስተላለፊያ (ብረታ ብረት) ወደ 73 በመቶ መድረሱን ነው የግድቡ ሥራ አስኪያጅ የተናገሩት፡፡ የዓባይን ውኃ በትብብር ለመጠቀም ሲቀርብላቸው የነበረውን በጋራ የመሥራት ዕድል ወደ ጎን ሲገፉ የቆዩት ግብፅና ሱዳን ልክ አምናና ካቻምና በሁለቱ ዙሮች የውኃ ሙሌቶች መጠናቀቅ ወቅት ሲያደርጉ እንደቆዩት ሁሉ፣ ዘንድሮም በኢትዮጵያ ላይ ክስና ሻጥራቸውን ቀጥለውበት ታይተዋል፡፡

    የታላቁ ህዳሴ ግድብ በሁለተኛው ተርባይን ኃይል መስጠት ብቻም አይደለም ውኃ የመያዝ አቅሙንም ቢሆን ከአምናውና ካቻምናው በእጅጉ አሳድጎታል፡፡ ዓርብ ዕለት የግድቡን ሦስተኛ ዙር ውኃ ሙሌት በይፋ ያበሰሩት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር)፣ የግድቡን መካከለኛ ቁመት ከባህር ጠለል በላይ አምና ከነበረበት 575 ሜትር ወደ 600 ሜትር በማሳደግ ውኃ በላዩ ላይ ሞልቶ እንዲፈስ ማድረግ መቻሉን ለዓለም ይፋ አድርገዋል፡፡

    ግድቡ 22 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውኃ መያዝ የሚችልበት ደረጃ ላይ ቢደርስም፣ የታችኞቹን ‹‹ወንድም›› የተፋሰስ አገሮች የውኃ ፍላጎት ላለመጉዳት ሲባል በዘገየ ሁኔታ ግድቡ እየተሞላ መሆኑን ሁለተኛው ተርባይን ኃይል ባመነጨ ዕለት ዓብይ (ዶ/ር) ተናግረው ነበር፡፡ በማግሥቱ የግድቡን ሙሌት ይፋ ሲያደርጉ ደግሞ፣ ‹‹ዓባይ በተፈጥሮ ለጋራ የተሰጠን ስጦታችን ነው፡፡ ይህን የማያምኑና ለብቻዬ ውኃውን ካልተጠቀምኩ የሚሉ ወገኖች የተፈጥሮ ሕግን እየተፃረሩ ነው፤›› ሲሉ ነበር የተናገሩት፡፡

    ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ (ዶ/ር) እንደተናገሩትም በጋራና በትብብር ለመልማት ለሚፈልግ ሁሉ ትልቅ የተፈጥሮ ስጦታ ነው፡፡ ከዚህ ውጪ በሆነ መንገድ በተናጠል ለብቻ ውኃውን ለመጠቀም የሚቻልበት ዕድልም ሆነ አመቺነት ፍፁም እየጠበበ መምጣቱ ነው የሚነገረው፡፡ ባለፉት ሦስት ዓመታት በታላቁ ህዳሴ ግድብ ላይ የተመዘገበው ጉልህ የግንባታ ለውጥ፣ በውኃው ሀብት አጠቃቀም ላይ ሊኖር የሚችለውን የኃይል ሚዛን ፍፁም እንደሚለውጠው እየተገመተ ነው፡፡

    በጅማ ዩኒቨርሲቲ የሲቪልና ኢንቫይሮመንታል ምህንድስና ትምህርት ቤት የኃይድሮሊክና የውኃ ምንህንድስና መምህር ዳውድ ተማም (ዶ/ር)፣ ‹‹የግድቡ እዚህ ደረጃ መድረስ ምን ማለት እንደሆነ በውኃ ዘርፍ ከልጅነታቸው ጀምሮ የበሰለ ዕውቀት ይዘው የሚያድጉት ግብፆቹ ከማንም በላይ ይረዱታል፤›› ሲሉ ይናገራሉ፡፡

    ከሰሞኑ በማኅበራዊ መገናኛ ብዙኃን እጅግ ከፍተኛ ቅብብሎሽ ያገኘው ‹‹የዓባይ ወንዝ እውነታዎች›› የሚል ጽሑፍ ያስነበቡት ዳውድ (ዶ/ር)፣ ግድቡ የሦስተኛ ዙር ውኃ ሙሌቱ መጠናቀቁና ሁለተኛው ተርባይን ኃይል ማመንጨቱ ለግብፆቹም ሆነ ለሱዳኖቹ ጥሩ መልዕክት መስጫ አጋጣሚ እንደሆነ ያስረዳሉ፡፡

    ‹‹በውኃ ዙሪያ ባለን ዕውቀት ከግብፆቹ ጋር አንገናኝም፡፡ አሌክሳንደሪያ ለተወሰኑ ወራት ለሥልጠና ሄጄ በቅርበት ያየሁት ይህንኑ ነው፡፡ በተመድም ሆነ በዓለም አቀፍ የውኃ ተቋማት ቁንጮ ቦታዎች ላይ የተቀመጡ የውኃ ምሁራንን አፍርተዋል፡፡ የእኛ ግድብ ፍፁም እንደማይጎዳቸው ከማንም በላይ ያውቁታል፡፡ ሆኖም ፖለቲካዊ ፍላጎታቸውን ለማሳካት ነው በኢትዮጵያ ላይ ጫና የሚያደርጉት፡፡ ግድቡ ውኃ መሙላቱም ሆነ ኃይል ማመንጨት መቀጠሉ ግብፆችንም ሆነ ሱዳኖችን እንደማይጎዳ ከዚህ በኋላ ዓለም በደንብ ለማየትና ለመታዘብ ይችላል፤›› በማለት የውኃ ባለሙያው ይናገራሉ፡፡

    ‹‹መጀመርያ የግድቡን ቁመት ካልቀነሳችሁ ሲሉ ነበር፡፡ ቀጥሎ የምትሞሉትን ውኃ ቀንሱት አሉ፡፡ ደግሞ ሲላቸው የውኃ ሙሌቱን በተራዘመ ዓመታት ካላደረጋችሁት ብለው ሞገቱ፡፡ የራሳችን ባለሙያ ገብቶ በግድቡ አገነባብና አሞላል ሒደት ጥብቅ ክትትል ካላደረገ እስከ ማለትም ደርሰዋል፡፡ ኢትዮጵያ ግልጽ በሆነና ሳይንሳዊ መንገዶችን ተከትላ ግድቡን እንደምትገነባና እንደምትሞላ ባላቸው የውኃ ባለሙያ ለማወቅ ምንም የማይሳናቸው ግብፆች ግን ክሳቸውን ቀጥለዋል፡፡ ግድቡ አንድ፣ ሁለት እያለ ሦስተኛ ምዕራፍ ውኃ ሙሌት ላይ ቢደርስም የእነሱ የውኃ ጥቅም አንዳችም አለመነካቱን ዓለም ለመመልከት ዕድል አግኝቷል፡፡ ግድቡ እዚህ ደረጃ ደርሶ የእነሱን ክስ የሚያስተጋባ ካለ በውሸት ላይ የተመሠረተ ወይም የኢትዮጵያ ጠላት ነው፤›› በማለት ዳውድ (ዶ/ር) ሰፋ ያለ ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡

    የግደቡ ከፍታ 145 ሜትር ወደ ጎን ርዝመቱ ደግሞ 1.8 ኪሎ ሜትር እንደሆነ ያስታወሱት የውኃ ኢንጂነሩ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት ድርቅ ቢያጋጥም እንኳ የታችኞቹ የተፋሰስ አገሮች ውኃ ሊቸግራቸው ይችላል የሚለውን ታሳቢ በማድረግ ብዙ ርቀት ሄዶ የውኃ አለቃቀቅንና አሞላል አማራጮችን እንዳቀረበላቸው አስታውሰዋል፡፡ ከመተባበር ይልቅ መናቆርን ያስቀደሙት ግብፅና ሱዳን ግን ይህን ሁሉ ባለመቀበላቸው፣ ኢትዮጵያ በተናጠል የተፈጥሮ ሀብቷን ወደ ልማት ማስገባቷን አመልክተዋል፡፡

    የፖለቲካ ተንታኝ የሆነው ኡመር ረዲ በበኩሉ፣ ግድቡ ለኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ዕድገት በቀጥታ ከሚያበረክተው አስተዋጽኦ በላይ በቀጣናው ኢኮኖሚያዊ ትስስር በመፍጠር ሰላም ለማስፈን እንደሚረዳ ይናገራል፡፡

    ‹‹ቀጣናዊ ሰላምን ከሚያረጋግጡ ነገሮች አንዱና ትልቁ የኢኮኖሚ ትስስር ነው፡፡ አውሮፓውያኑ እስከ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ድረስ ሲባሉና ሲተላለቁ ነው የኖሩት፡፡ ከዚያ ዓይነት ሕይወት የወጡት ደግሞ የኢኮኖሚ ትስስርን በማጠናከር ነው፡፡ ዩሮ የሚባለው ኅብረትና ትስስር የተፈጠረው ለቀጣናዊ ሰላም ዋስትና ለመፍጠር ያስችላል በሚል ዕሳቤ ነበር፤›› ሲል የሚናገረው ኡመር፣ ታላቁ ህዳሴ ግድብም ቢሆን ኢኮኖሚያዊ ትስስር በምሥራቅ አፍሪካ በማጠናከር ለቀጣናዊ ሰላም መረጋገጥም አስተዋጽኦ እንዳለው አስረድቷል፡፡

    ሲቀጥልም ግድቡ የኃይል ማመንጫ በመሆኑ ለጎረቤት አገሮች ኃይል በመሸጥ በቀጥታ የገንዘብ ጥቅም ማግኛ ነው ይላል፡፡ ነገር ግን ከዚያም በላይ ግድቡ ለኢትዮጵያ የኢኮኖሚና የጂኦ ፖለቲካ ምሰሶ  ይሆናታል ሲልም ኡመር ያክላል፡፡

    ‹‹ከውጭም ይምጣ ከውስጥም ይፈጠር ኢትዮጵያን ለቀውስና ለግጭት ተጋላጭ ሲያደርጋት የቆየው የተትረፈረፈው የተፈጥሮ ሀብቷ ሆኖ ቆይቷል፡፡ ኢትዮጵያ ለችግር ተጋላጭ የምትሆንበት ሌላው ምክንያት ደግሞ ጎረቤቶቿ ናቸው፡፡ የህዳሴ ግድብ ግን ኢትዮጵያ የተፈጥሮ ሀብቷን ለጋራ ጥቅም በማዋል የአደጋ ተጋላጭነቷን ፍፁም ለመቀየር የሚያስችል ነው፤›› በማለትም የግድቡን ኢኮኖሚያዊና ጂኦ ፖለቲካዊ ተፅዕኖ አስረድቷል፡፡ በኡመር እምነት ግድቡ ለኢትዮጵያ ከቀጣናዊ ሰላምና ኢኮኖሚ ባለፈም የዓለም አቀፍ ተፅዕኖ ሚና ያጎናፅፋታል፡፡

    ለግብፆቹና ለሱዳኖቹ ይህንን መራር ሀቅ እንዲቀበሉ በግልጽ የሚናገሩ ወገኖች ድምፆች ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በርክተዋል፡፡ በዓረብ ሊግ በኩል ግብፆቹና ሱዳኖቹን አይዟችሁ ሲሉ የነበሩ ወገኖች ጭምር መተባበር ይሻላችኋል የሚለውን ሀቅ በግልጽ እየነገሯቸው ይገኛል፡፡ እ.ኤ.አ. ኦገስት 2 ቀን 2022 ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት በተጻፈ ደብዳቤ የተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ በታላቁ ህዳሴ ግድብ ጉዳይ ግብፆቹና ሱዳኖቹ ከኢትዮጵያ ጋር መስማማት እንደሚበጃቸው በግልጽ አሳስባለች፡፡

    ‹‹ለአፍሪካዊ ችግር አፍሪካዊ መፍትሔ›› የሚለውን መርህ እንደምትደግፍ በደብዳቤ የገለጸችው የተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ ግብፅና ሱዳን በጋራ ለሕዝቦቻቸው ተጠቃሚነት ሲሉ ከኢትዮጵያ ጋር እንዲተባበሩ ጠይቃለች፡፡ ይህ ለግብፆቹ እንደ ታላቅ ክህደት የተቆጠረ ቢሆንም፣ የተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ አቋም በታላቁ ህዳሴ ግድብ ላይ የሚንፀባረቀው ዓለም አቀፍ አቋም ወደ ኢትዮጵያ ፍላጎት እያጋደለ እንደሚሄድ ጠቋሚ ነበር፡፡

    ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ (ዶ/ር) በሁለተኛው ተርባይን ሥራ ማስጀመርያ ዕለት፣ ‹‹የግድቡን ሥራ ለማስተጓጎል መልፋቱ ከንቱ ድካምና የማይሳካ ነው፤›› ሲሉ እንደተናገሩት ሁሉ፣ ግብፆቹና ሱዳኖቹ ይህን ተረድተው ከአፍራሽ እንቅስቃሴ ይቆጠባሉ ተብሎ አይጠበቅም፡፡ አገሮቹ በተለይ ግብፆች በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ኢትዮጵያ ላይ ጫና ማሳደራቸውን ገፍተውበታል ነው የሚባለው፡፡

    የህዳሴ ግድብን አጀንዳ ወደ ፀጥታው ምክር ቤት እንደገና ለመውሰድ እየተንቀሳቀሱ ይገኛል፡፡ በቅርቡ በካይሮ በሚካሄደው ዓለም አቀፍ የአየር ንብረት ጉባዔ ላይም የህዳሴ ግድብ አጀንዳ ሆኖ እንዲቀርብ ጥረት ጀምረዋል፡፡ በሌላም በኩል የኢትዮጵያ አየር መንገድን እግር በእግር እየተከታተሉ የተለያዩ ግዥዎቹን ማደናቀፍ ጀምረዋል ነው የሚባለው፡፡

    የጋና አየር መንገድን ድርሻ፣ እንዲሁም የደቡብ አፍሪካ አየር መንገድን ድርሻ ለመግዛት ጥረት ጀምሮ የነበረው የኢትዮጵያ አየር መንገድ በግብፅ አየር መንገድ መቀደም ዝም ብሎ የተፈጠረ አጋጣሚ አለመሆኑን አንዳንድ ተንታኞች ይናገራሉ፡፡ ኢትዮጵያ በኃይል አቅርቦት ምሥራቅ አፍሪካን ለማስተሳሰር እየተሳካላት ሲሆን፣ በግዙፉ አየር መንገዷ ደግሞ አፍሪካን ማስተሳሰር ከጀመረች ከራርማለች፡፡ ይህ ያልተዋጠላቸው ግብፆች ግን ኢትዮጵያ ግድብ እንዳትገነባ ብቻ ሳይሆን፣ አየር መንገዷ በአፍሪካ እንዳይስፋፋ የተለያዩ አሻጥሮችን ጀምረዋል እየተባለ ነው፡፡

    እስከ ዛሬ በሄዱበት የመጠላለፍ ጂኦ ፖለቲካ የውኃ ጥቅማቸውን ማስከበሩ እንደማያዋጣ እያዩ ቢሆንም፣ በዚያው መንገድ መግፋትን ግብፆቹ የመረጡ ይመስላል፡፡

    የጅማ ዩኒቨርሲቲው ዳውድ (ዶ/ር)፣ ‹‹እነሱ በዲፕሎማሲውም ሆነ በማግባባቱ ይበልጡናል፡፡ ከአሜሪካ ጋር ያላቸውን ግንኙነትም ዓለም ያውቃል፡፡ ይህን ሁሉ ተጠቅመው ለመጮህ ይሞክራሉ፡፡ እኛ ግን ግድባችን በማንም ላይ አንዳችም ጉዳት እንደሌለው ለዓለም በተጨባጭ እያሳየን መገንባታችንን እንቀጥላለን፤›› ብለዋል፡፡

    የግብፁ አስዋን ግድብ 320 ኪሎ ሜትር የሚሰፋና ወደ ሱዳን ድንበር 160 ኪሎ ሜትር ተመልሶ የተንጣለለ ውኃ መያዙን ይናገራሉ፡፡ ‹‹በዓለማችን ለከፍተኛ ትነት የተጋለጠ ግዙፍ ግድብ በረሃ ላይ ገንበተው፣ የእኛን ግድብ የውኃ ጥቅማቸውን የሚጎዳ መሆኑን ይናገራሉ፤›› የሚሉት ዳውድ (ዶ/ር)፣ ይህ ከምህንድስና ዕውቀት ማነስ ሳይሆን ከፖለቲካ ተንኮል እንደሚመነጭ ነው ያመለከቱት ይላሉ፡፡ ‹‹ግድባችን ቋሚ የውኃ ፍሰት ይሰጣቸዋል፣ ከድርቅና ከጎርፍ ብቻ ሳይሆን ከደለል ችግርም ይታደጋቸዋል፡፡ የእነሱን ችግር ለመናገር የውኃ መሐንዲስ መሆን አይጠይቅም፤›› ሲሉም ባለሙያው ያክላሉ፡፡

    የፖለቲካ ተንታኙ ኡመር በበኩሉ ግድቡ አሁን የደረሰበት የግንባታ ደረጃ በኢትዮጵያ ዙሪያ ላሉም ሆነ ወንዙን ለሚጋሩ አገሮች ብቻ ሳይሆን፣ በዓለም አቀፍ መድረክም ኢትዮጵያን ጠቃሚ አገር እንድትሆን ያስችላታል ብሏል፡፡

    ‹‹በኃይል አቅርቦት በመተሳሰር የቀጣናው የኢኮኖሚና ዲፕሎማሲ ጠንካራ ኃይል መሆን ያስችላል፡፡ የዓለም ኃያላን አገሮችም ሆኑ ዓለም አቀፍ ተቋማት በቀጣናው ፍላጎታቸውን ለማስፈጸም ሲፈልጉ ኢትዮጵያን ይጠቀማሉ፡፡ አሁን ግድቡ ሊቀለበስ ከማይችልበት ‹Point of no Return› ደረጃ ደርሷል፡፡ ወዳጅ እንኳ ማድረግ ባትችል ጠላት አታድርገው እንደሚባለው ሁሉ ኢትዮጵያን ማንበርከክ እንደማይችሉ እየገባቸው ከመጣ ቢያንስ ጠላትነታቸውን ያቆማሉ፤›› ሲል ነው ግድቡ ለኢትዮጵያ የሚያጎናፅፋትን አዲስ ገጽታ የተናገረው፡፡

    - Advertisement -