Wednesday, October 5, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - ማስታወቂያ -
    - ማስታወቂያ -

    ባንኮች እንዲዋሀዱ እስከ ማስገደድ ሊገባ እንደሚችል ብሔራዊ ባንክ ጠቆመ

    - ማስታወቂያ -

    ተዛማጅ ፅሁፎች

    በአሁኑ ወቅት የባንኮች ቁጥር እየጨመረ መምጣቱ ችግር የሚሆንና የውጭ ባንኮች ቢገቡ አገር ውስጥ ባንኮች ላይ የሚያመጣው ተፅዕኖ ሊኖር ከቻለ እንዲዋሀዱና ሌሎች አማራጮችን እንደሚወስድ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ አስታወቀ፡፡ 

    የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ይናገር ደሴ (ዶ/ር) ይህንን የተናገሩት ከአገሪቱ ባንኮች የሥራ ኃላፊዎች ጋር ሰሞኑን ውይይት ባደረጉት ወቅት በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ፕሬዚዳንት አቶ አቤ ሳኖ ለተነሳው ጥያቄ ምልሽ ሲሰጡ ነው። የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ፕሬዚዳንት አቶ አቤ ሳኖ በወቅቱ ባነሱት ጥያቄ በኢትዮጵያ ውስጥ ባንኮች እየተበራከቱ መምጣታቸው ኢንዱስትሪው ላይ በተለይ ከሰው ኃይል ሽሚያ ጋር በተያያዘ ነባር ባንኮች ሠራተኞችን እያጡና አቅማቸውን እየተፈታተነ ነው ብለዋል። ይህ አካሄድ አደጋ እንዳለው የተናገሩት አቶ አቤ ሳኖ፣ በአሁኑ ወቅት የሰው ኃይል ሽሚያው ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ላይ የበረታ ቢሆንም፣ ሌሎች ባንኮች ላይም ተፅዕኖ እያሳደረ መምጣቱን ገልጸዋል፡፡ በሰው ኃይል መነጣጠቅ ላይ የሚታየው ችግር የባንኮችን አቅም የሚፈታተንና ተወዳዳሪነታቸው ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ የሚያሳድር ጭምር መሆኑን በማመላከት ያላቸውን ሥጋት በዚሁ የውይይት መድረክ ላይ አንፀባርቀዋል፡፡ 

    የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ይናገር ደሴ (ዶ/ር) ለተነሳው ሥጋት ያዘለ ጥያቄ በሰጡት ምላሽ፣ በአሁኑ ወቅት የባንኮች ቁጥር እየጨመረ መምጣትን እንደ ችግር እንደማያዩት ከዚያ ይልቅ ጠቃሚነቱ እንደሚታያቸው ገልጸዋል። ነገር ግን የባንኮች መብዛት በተወዳዳሪነታቸው ላይ ሊያመጣ የሚችለው ችግር ካለ ተገምግሞ መፍትሔ ሊሰጠው እንደሚችል፣ መፍትሔውም ባንኮቹን እንዲዋሀዱ የሚያስገድድ መመርያ እስከማውጣት ጭምር ሊዘልቅ እንደሚችል ጠቁመዋል፡፡ ነገር ግን አሁን ባለው ደረጃ ባንኮች ቁጥራቸው በዛ ሊባል እንደማይችል፣ ከዚህ ይልቅ የሚያሳስበው የካፒታል መጠናቸው አነስተኛነት እንደሆነ ይናገር ደሴ (ዶ/ር) ተናግረዋል። በመሆኑም የካፒታል አቅማቸው በየጊዜው እንዲያድግ ማድረግ እንጂ መብዛታቸው ችግር አይሆንም በማለት ከአቶ አቤ በተለየ ሐሳባቸውን ሰጥተዋል፡፡ 

    ‹‹ከእኛ ሕዝብ ቁጥር በታች ሕዝብ ያላቸው አገሮች ከእኛ በላይ ቁጥር ያላቸው ባንኮች አሏቸው፤›› ያሉት ገዥው፣ ዋናው ጉዳይ እርስ በርስ ተጠፋፍተው ሳይሆን፣ ተወዳድረው በአገልግሎት አሰጣጥ ተሻሽለውና የፋይናንስ ተደራሽነት ላይ የጎላ አስተዋጽኦ እንዲያደርጉ ነው የሚጠበቀው ብለዋል፡፡   

    ባንክ ለማቋቋም የሚያስፈልገውን ካፒታል ከ500 ሚሊዮን ብር ወደ አምስት ቢሊዮን ብር እንዲያድግ ሲወሰን፣ በመቋቋም ላይ የነበሩ 13 ባንኮች እንኳን የተቀመጠውን አምስት ቢሊዮን ብር ካፒታል ሊያሟሉ ይቅርና የቀድሞውን 500 ሚሊዮን ብር የመቋቋሚያ ካፒታል ማሟላት አቅቷቸው መውጣታቸውን ጠቅሰዋል፡፡ ‹‹ባንኮች በጣም እንዳይበዙ ከሚደረግበት አንዱ መንገድ ወይም ለመገደብ የተወሰነ ሚና የሚጫወተው የተከፈለ ካፒታልን ማሳደግ ነው፤›› የሚሉት ገዥው፣ በምሥረታ ላይ የነበሩና መንገድ ላይ የቀሩ 13 ባንኮች 500 ሚሊዮን ብር እንዲያሟሉ በቂ ጊዜ ተሰጥቷቸው እንደነበርም አስታውሰዋል፡፡ ሆኖም ብዙዎቹ 20 እና 30 ሚሊዮን ብር ብቻ ያሰባሰቡ በመሆኑ ሳይቋቋሙ መቅረታቸውን፣ ይህ ዓይነቱ የፖሊሲ መሣሪያም በተወሰነ መልኩ ባንኮች ያላግባብ እንዳይበዙ አንድ መንገድ ሆኖ ሊጠቀስ እንደሚችል ገልጸዋል። የሚጠየቀውን የአምስት ቢሊዮን ብር ካፒታል አሟልተው የሚመጡ እስከሆነ ግን እንዲቋቋሙ የሚፈቀድላቸው መሆኑን አመልከተዋል፡፡ 

    የባንኮች መብዛት አልፎ አልፎ ከሰው ኃይል ጋር በተያያዘ ሽሚያ ሊኖር የሚችል ቢሆንም፣ የባንኮች መበራከት ለፋይናንስ ተደራሽነት ትልቅ ቦታ ያለው ከመሆኑ አንፃር ታይቶም ጠቀሜታው መመዘን ይኖርበታል ብለዋል፡፡ 

    ‹‹የውጭ ባንኮች ሲመጡ እኛንም ሊወዳደሩ ይችላሉ ከተባለ ግን የውህደት፣ ወይም አንዱ ሌላው የሚገዛበት (ኢኪውዥን) እና ሌሎች አማራጮች ተግባራዊ እናደርጋለን፤›› በማለት፣ ተወዳዳሪ ሊሆኑ የማይችሉ ባንኮች ካሉ ውህደትና ሌሎች ተመሳሳይ ዕርምጃዎችን በመውሰድ እንዲጠናከሩ ለማድረግ በብሔራዊ ባንክ እየታሰበበት መሆኑን ገልጸዋል፡፡

    የባንኮች በድንገት መብዛት ሥጋት እንደሆነባቸው የሚያመለክቱት አቶ አቤ ግን ከገዥው ምላሽ ቀደም ብለው፣ ‹‹ባንኮች መብዛታቸው መልካም መሆኑንና በግላቸው ደስተኛ ቢሆኑም፣ ዕድገቱ ፎርማል ነው ብለው እንደማያምኑ ገልጸዋል፡፡ ባፈለው ዓመት 18 የነበሩ ባንኮች በአንድ ዓመት 30 ደረሱ ሲባልና በአንድ ዓመት 12 ባንኮች መከፈት አሳሳቢ እንደሆነ የገለጹት አቶ አቤ ሳኖ፣ በብዛት እየተቋቋሙ ያሉት እነዚህ ሁሉ አዳዲስ ባንኮች የሚፈልጉትን የሰው ኃይል የሚወስዱት ከነባር ባንኮች በመሆኑ ክፍተት ይፈጥራል የሚል ሥጋት እንደፈጠረባቸው ተናግረዋል፡፡ አዳዲስ ባንኮቹ የሠለጠነ የሰው ኃይል በሌለበት ሁኔታ ወደ ገበያ መግባታቸው ለእነሱም፣ ለነባሮቹም ይበጃል ብለው እንደማያምኑ ሞግተዋል፡፡ ለምሳሌ በቂ የሰው ኃይል ሳይኖር አራት ከወለድ ነፃ ባንክ መቋቋማቸውን ያስታወሱት አቶ አቤ፣ ‹‹አዳዲስ ባንኮች ሲፈጠሩ ሁሉም አመልክተው የሚቀጠሩ ሳይሆን፣ ካሉት ባንኮች በመውሰድ በመሆኑ የባለሙያዎች መነጣጠቅን ያስከትላል ይህ ደግሞ በሁሉም ባንኮች አቅም ላይ ችግር ይኖረዋል፣ ያሉትን ባንኮች አቅም ያሳጣል፤›› ብለዋል፡፡ አክለውም የባንክ ዘርፍ በዕውቀት መመራት ያለበት እንደሆነና አሁን በተያዘው አካሄድ ውስን የሆነውን የሰው ኃይል በመነጣጠቅ እንዲበታተንና ጠንካራ ባንኮች እንዳይፈጠሩ ሊያደርግ ስለሚችል ሒደቱ እንደሚያሳስባቸው ተከራክረዋል፡፡

    አሁን የሚታየው የሠራተኞች መነጣጠቅ ሌላም ችግር አለው ይላሉ፡፡ ይህም አንድ ባንክ ሠራተኛ ሲወስድ ከፍተኛ ደመወዝ ጭማሪ ተደርጎ በመሆኑ፣ የዘርፉን የአገልግሎት ወጪ ያንረዋል ብለዋል፡፡ ስለዚህ በድንገት ወደ ዘርፉ እየመጡ ያሉ ባንኮች ብዛት ያላቸው መሆኑ በሰው ኃይል ላይ ችግር እንደሚያመጣ ተናግረዋል፡፡ ምናልባትም አዳዲስ የሚፈጠሩ ባንኮችም በጠንካራ የሰው ኃይል ሥራ የማይጀምሩ ከሆነ ደግሞ ተመልሶ ዘርፉ ላይ ጉዳት ሊመጣ እንደሚችል በመጠቆም ብሔራዊ ባንክ ጉዳዩን በትኩረት ሊያየው እንደሚገባ አሳስበዋል።

    በመሆኑም ይላሉ አቶ አቤ፣ ‹‹አሁን በሚታየው ችግር ውስጥ ሆነንና፣ የውጭ ባንኮች ወደ ኢትዮጵያ ገበያ ይገባሉ እየተባለ ባለበት ወቅት ሁላችንም ደክመን እንዳንጠብቃቸው እየሠጋሁ›› በማለት፣ ‹‹ነገሮችን አስተካክሎ፣ ጠንከር ብሎ መጠበቅ ይሻላል፤›› የሚል አስተያየታቸውን አቅርበዋል፡፡

    ‹አሁን ያለው የባንኮች ቁጥር እንደ ችግር የሚወሰድ አይደለም› የሚል አቋም ያላቸው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ደግሞ፣ ‹‹የባንኮች መብዛት ሊያሳስበን አይችልም፤›› ብለዋል፡፡ 

    ከዚሁ ጋር ተያይዞ የተነሳው ሌላው ችግር ባንኮች የሚያገኙትን ትርፍ ለካፒታል ማሳደጊያ እንዳያውሉ እክል የፈጠረባቸው አንዱ ጉዳይ፣ ለካፒታል ማሳደጊያ እንዲውል በሚወስኑት ሀብት ላይ መንግሥት ታክስ እንዲከፍሉ ማስገደዱ ነው።

    ባንኮችን በመወከል የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መፍትሔ እንዲፈልግላቸው የጠየቁት አቶ አቤ፣ ‹‹ለካፒታል የሚውል አክሲዮን ላይ ግብር ክፈሉ የተባለው ወደኋላ ተመልሶ የቀደሙ ዓመታትን ጭምር እንዲከፍሉ የሚያስገድድ በመሆኑ ጉዳዩ ባንኮችን አሳስቧል ብለዋል፡፡ በዚህም የባንኮች አቤቱታ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ጭምር ያቀረቡ ስለመሆናቸው በማስታወስ፣ ይህ የገቢዎች ውሳኔ ባንኮች ባለአክሲዮኖቻቸውን በብዙ ጥረት አጣምረው ካፒታል እንዲሳድጉ የሚያደርጉት ጥረት ላይም አሉታዊ ተፅዕኖ ይፈጥራል፤›› ብለዋል፡፡

    ለካፒታል ማሳደጊያ የሚውል የአክሲዮን ግብር የማይከፈልበት የመጀመርያ ዓመት ላይ ብቻ ነው፡፡ ከዚያ በኋላ ለካፒታል ማሳደጊያ የዋለው አክሲዮን ታክስ የሚከፈልበት ይሆናል የሚል አቋም ስላለው፣ ይህ ውሳኔ ተገቢ ባለመሆኑ ብሔራዊ ባንክ መፍትሔ እንዲፈልግለት ጠይቀዋል፡፡ የባንኮች ችግር ይህ ብቻ ያለመሆኑን የጠቀሱት አቶ አቤ፣ ‹‹ይህንን ወደ ኋላ ጭምር ታሳቢ ተደርጎ ታክስ ይከፈልበት የተባለ ገንዘብ የሚከፍለው ባለአክሲዮኑ ነው?፣ ባንኩ ነው? የሚለውም ጥያቄ ብዥታ እንደፈጠረባቸው ጠቅሰዋል፡፡ በዚህ የባንኮች ጥያቄ ላይ ይናገር ደሴ (ዶ/ር)፣ ከጉዳዩ ጋር ከሚመለከታቸው የገቢዎች ሚኒስቴርና የገንዘብ ሚኒስቴር ጋር ተነጋግረው ምላሽ እንደሚሰጧቸው ገልጸዋል፡፡  

    - Advertisement -spot_img

    የ ጋዜጠኛው ሌሎች ፅሁፎች