Friday, September 30, 2022
ሌሎች ዓምዶች
    - Advertisement -
    - Advertisement -

    የተመረጡ ፅሑፎች

    ሰው መሆን ተረሳ!

    እነሆ መንገድ። ከሳሪስ ወደ መርካቶ ልንጓዝ ነው። ዙሪያ ገባውን በጨረፍታ ስንቃኘው በክረምቱ ጭጋግ የተጋረደው ዓይናችን ይጨናበሳል። ‹‹አቤት ይኼ ጭጋግ…›› ይላል መንገድ ላይ ተገትሮ በሁለት ጉንጩ ጫት የሚያላምጥ የአዕምሮ ሕመምተኛ። የታክሲ ሠልፉ ረጅም ነው። በዚህ ክረምት ሠልፉ ከጠዋት አንስቶ እስከ ማታ ድረስ ረዝሞ መዋሉ የታወቀ ነው። ‹‹አቤት ጭጋግ…›› ደገመው ያ መሀል መንገድ ላይ የተገተረ ወጪ ወራጁን ሲታዘብ የሚውል አዕምሮ ታማሚ። ‹‹ታዲያ ማን መንገዱ ላይ ተገተር አለህ? አትንቀሳቀስም?›› ይላል ወያላው። ‹‹ማን ይፈቅድልኛል? ልንቀሳቀስ ብልስ ማን ያግዘኛል? እናንተ ሰው በሰው ላይ እየጫናችሁ መንገድ ማጣበብ የለመዳችሁ ደግሞ፣ ብላችሁ ብላችሁ በእኔ መጣችሁ? እኮ በመንገዴ?›› ሲለው ወያላው በአዕምሮ ታማሚው አነጋገር እየተገረመ ወደ ሥራው ተመለሰ። የአዕምሮ ታማሚው ግን ቀጥሏል። ለምን ያቆማል!

    ‹‹እኔ እኮ የሚገርመኝ ላያስጨርሱኝ የሚያናግሩኝ ነገር ነው። በገዛ አገሬ በገዛ ገላዬ ቆዳዬን አፈር ባስመሰልኩ ምንድነው ይኼ ሁሉ ጭንቅ? በለው ጭጋግ፣ የት አገር እንድረስ አለች ሟቿ ሚስቴ?›› ብሎ ከመንገድ የለቀመውን የተኮሰተረ ሲጋራ ለኮሰ። የታክሲ ሠልፈኞች በመሰልቸት ይሁን በግልምጫ ወይም በሐዘኔታ ተራ በተራ ያዩታል። ‹‹ዕውን ከእኔ ገላና ከእናንተ የማን ነው ቆሻሻው? ዕውን ከእናንተ ዓይንና ጆሮ የማነው ንቁው? በዚህ ቅዝቃዜ ሥራ አለኝ ብላችሁ፣ ትዳር አለኝ ብላችሁ፣ ተስፋ አለኝ ብላችሁ ከቤት ትወጡ? ምናለበት እናንተን ባደረገኝ?›› ሲል አንዲት ገራገር ወጣት ሳቀች። ‹‹ምን ያስቅሻል?›› ብሎ ተቆጣ። ‹‹ጭጋጉ…›› አለችው በፈገግታ። ዕንባውን እያዘራ በሳቅ ተንፈራፍሮ፣ ‹‹ለምን አታራግፊውም ታዲያ? እናንተስ ለምን አትተባበሩም? እዚህ መንገድ ላይ ዘመኔን በሙሉ ያየሁት ነገር ማባበስና ማጫጫስ እንጂ ጨርሶ ማራገፍ የማይችል ብቻ ነው…›› ብሎ ሳቁን ከሲጋራው ጭስ ጋር ሊያዋህድ እኩል በረጅሙ አንቦለቦለው። እንዴት ነው ዘንድሮ ደፋርና ጭስ መውጫ ያጡ የመሰሉት ግን!

    ጉዟችን ተጀምሯል። ‹‹ያ ሰውዬ ጭጋግ እያለ አሁን አፌን ሳይቀር ቅዝቃዜ እየተሰማው ነው…›› ትላለች ከሾፌሩ ኋላ የተሰየመች ወይዘሮ። ‹‹ታዲያ አንቺን ማን አጣጥሚው አለሽ? ዝም ብለሽ አትውጭውም? ወይ በወይራ እንጨት ፋቂው…›› አላት ከጎኗ የተሰየመ ጎልማሳ። ‹‹ጣዕምማ ድሮ ቀረ። አቤት የድሮ ጭጋግ። አቤት የድሮ ቅዝቃዜ። ለዛው። አኳኋኑ፣ አቀዛቀዙ፣ አረጋገፉ…›› ስትል ተሳፋሪዎች ፈገግ አሉ። ‹‹እሺ?›› እያለ ይለኩሳታል ጎልማሳው። ‹‹የዛሬን አያድርገውና የእኛ ዘመን ጭጋግ እንዲሁ ከየትም ተነስቶ የትም አይወርድም ነበር። ረጋ ብሎ መክሮ አማክሮ እንደ ሠፈሩ ሰው ፀባይ፣ እንደ አየር ንብረቱ ይዘት ነው የሚጋርደው። ደግሞ ከዘንድሮ ጋር ሊወዳደር? የዘንድሮው እኮ ስሜት ብቻ ነው። ዕውቀት የለውም…›› እያለች ስትቀጥል መሀል መቀመጫ አጠገቤ የተሰየመችው ያቺ ገራገር፣ ‹‹ኧረ ቆይ ስለምድነው የሚወራው? ስለጭጋግ?›› ብላ አቋረጠቻት። ‹‹ከገባሽ ይግባሽ። ብቻ እኛ እንደፈለግነው ጭጋጋችንን ማነፃፀር መብት አለን። ምነው ላሊበላን በሰውኛ ዘይቤ አናግረውት የለም እንዴ? ዓባይን፣ አዋሽን፣ ተከዜን የአገራችን ጎበዛዝት ባለቅኔዎች አላጫወቱዋቸውም? ምናለበት ታዲያ እኛ ዛሬ ጭጋጋችንን ብንዘክር?›› ስትል ገሚሱ ይስቃል ገሚሱ በግርምት አፉን ይዞ ያዳምጣታል። ‹‹እውነቷን እኮ ነው። የአንጀቴን ግድግዳ ገልብጣችሁ ብታነቡት የኮቴዎቼ ማኅተም ድርሳን ይነበባችኋል ያለ ደራሲ አለ…›› ብሎ ደግሞ ጎልማሳው አባባሰው። ወይ አፈርና ሰው!

    ሦስተኛው ረድፍ ላይ ደግሞ አንዲት ወጣት በሞባይል ስልክ ታወራለች። ‹‹እስኪ የሚፈርምልኝ ሰው ፈልጊ… የማልነካውን አገር እንዲህ ነው እንዲህ ነው ከምትይኝ ምናለበት ባል ብትፈልጊልኝ?›› ስትል ሁሉም ካቀረቀረበት፣ በሐሳብ ከተሰደደበት መለስ ብሎ ጆሮውን ጣለባት። ‹‹ምን ሰለቸሽ በይኝ? ያንቺ ወሬ። እንደዚያ አብረን እንዳልበላን እንዳልጠጣን ስንቱን ችግር አብረን እንዳላሳለፍን፣ ዛሬ ሲደላሽ እኔ ያለሁበትን ረስተሽ ስለአንቺ ድሎት ብቻ ስታወሪኝ ትንሽ አይደብርሽም?›› ስትል፣ ‹‹ተመልከት ኮምፔ…›› ብሎ አንዱ ከመጨረሻ ወንበር ያሽሟጥጣታል። ልጅት ከወዳጇ ጋር ሰው ሰማኝ አልሰማኝ ሳትል መጠዛጠዟን ቀጠለች። ‹‹በቴሌግራም ወይስ በዋትስአፕ ነው?›› ብሎ ጋቢና የተሰየመው ይጠይቃል። ‹‹ኧረ በቀጥታ መስመር ደውላላት ነው እንዲህ የምትሞልጫት…›› ሾፌሩ ነገር ያካርራል። ‹‹ዘንድሮ እኮ ግጣም ያጣው ነገር በዝቷል። አንዳንዱ ይኼው እንደምትሰማው በጂኦግራፊ ያመካኛል። አንዳንዱ በፖለቲካ ይማረራል። ወዲህ ቢሉት ወዲያ ቢወስዱት ዞሮ ዞሮ ግጣም የማጣት ችግር ነው። ባል ጠፋ፣ ሚስት ጠፋች፣ መካሪ ጠፋ፣ አይዞህ ባይ ጠፋ፣ ሽማግሌ ጠፋ፣ አፅናኝ ጠፋ። በየፊናችን ያለ አጋዥ፣ ያለ ጧሪ፣ ያለ ወንድምና እህት ቀረን…›› የምትለው ወይዘሮዋ ናት። ምን ትበል ታዲያ!

    ‹‹ወይ ሰው በጆከር እኮ አበደ ዘንድሮ…›› ከመጨረሻ ወንበር አንዱ ጀመረ። ‹‹የምን ጆከር?›› ጠየቀችው ከጎኑ። ‹‹ጆከር ነዋ፣ ጆከር አታርፊም? ወይስ በሁለት ቢላ የሚበላ ሲባል ሰምተሽ አታውቂም?›› ሲላት ዓይኑን አፍጥጦ፣ ‹‹ታዲያ እንደ እሱ አትልም? ለምን በገዛ ቋንቋችን ባይተዋር ታደርገናለህ?›› ብላ ተቆናጠረችበት። ይኼኔ ጎልማሳው ቀበል አድርጎ፣ ‹‹ዘንድሮ ጆከር ይዘን ተጫውተንም በሆነልን። እኛ የጨዋታው ዓይነት አይደለም የቸገረን። የመሆንና ያለ መሆን ጉዳይ ነው…›› ብሎ ሳይጨርስ አስነጠሰ። ያም ያም ‘የተናገረው እውነት ቢሆን ነው ሳይጨርስ ያስነጠሰው’ ዓይነት አጎብድዶ ‘ይማርህ… ይማርህ…’ ሲለው ታዘብን። ተናግሮ ማሳመን ያቃተው እንግዲህ ይኼኔ ይባንናል!

    ጉዟችን ቀጥሏል። ተሳፋሪ ይወርዳል ሌላ ይሳፈራል። ወያላው በወረዱት ፋንታ ታክሲዋን ለመሙላት ይጣራል። ሲገኝም ትርፍ ይደርባል። ‹‹ይቅርታ እዚህ ጋ ጠጋ ትሉላት?›› መሀል መቀመጫ ያሉትን ያስቸግራል። ‹‹ደርብብን እንጂ ‘ላለው ይጨመርለታል’ አይደል የሚባለው…›› አለው ጎልማሳው። የምትደረበዋ ልጅ ቀበል አድርጋ፣ ‹‹ታዲያስ፣ እንዲህ ታክሲ ወንበር ላይ ካልተለማመድነው ደግሞ ነገ ከነገ ወዲያ የፓርላማው ይሰምርልናል?›› ብላ ፈገግ አሰኘችን። ‹‹ጨዋታ ትችያለሽ ለካ? ለእንዳንቺ ዓይነቷስ እንኳን መጠጋት ብነሳም አይቆጨኝ…›› አለ ጎልማሳው። ‹‹አመሠግናለሁ…›› ከማለቷ ጎልማሳው ወዲያው ቀጠል አድርጎ፣ ‹‹አሉ እንጂ ወይ ጨዋታ አያውቁ ወይ ጨዋታ አይወዱ፡፡ በሕዝብ ወንበር የባለንብረትነት ስሜት የሚሰማቸው። አይደለም እንዴ? አጋጥመውሽ አያውቁም?›› አላት። ‹‹ፍርድ እንደ ራስ ነው። የአንዳንዱ ሰው የታክሲ ውስጥ አቀማመጥ ከአኗኗሩና ከመጣበት አድካሚ መንገድ ጋር ሲገናኝ ታዝቤያለሁ…›› አለችው። ‹‹እሱስ ልክ ነሽ። እኛም የሰውን አቀማመጥ ከአመጣጡ ጋር አገናዝበን መቀበል አበዛን መሰለኝ፣ በሰላም ተሳፍሮ በሰላም እንዳይወርድ ነውጥ የሚመኘውን እናበረታታለን…›› አለ ጎልማሳው። ግራ ገብቶን መላው የታክሲ ተሳፋሪዎች እርስ በርስ ተያየን። ‹‹በቀኝ አሳይቶ በግራ ሸጠው ማለትስ አሁን ነው…›› የምትለኝ አጠገቤ የተቀመጠች ናት። ከጀርባ የተሰየሙ አዛውንት በበኩላቸው፣ ‹‹አላድለን ብሎ እንጂ በወንበር ጉዳይ ይኼን ያህል ዘመን መንገዋለል ነበረብን…›› ይላሉ። ጉድ እኮ ነው!

    ወደ መዳረሻችን ተቃርበናል። ‹‹ወይ የዘንድሮ ሰው እንዲህ መላ ቅጡ ይጥፋው?›› ይላል አንዱ። ‹‹እንዴት መላ አይጠፋው፣ ሰው ሆኖ መፈጠር ብቻውን ሰው አያደርግ። መንገዱ መሰናክሉ እኮ ብዙ ነው…›› ወይዘሮዋ ናት ይህን የምትለው። ‹‹ምን ማለት ነው ደግሞ? ሰው ሆነው ከተፈጠሩ ወዲያ ሰው ለመሆን መጣር?›› ይላታል ከወጣቶቹ አንዱ። ‹‹በዚህ በዚህ እኮ ነው እኛና እናንተ እየተባባልን የተሸዋወድነው። የዘንድሮ ልጆች ስለመሆንና ስላለመሆን ምንም የምታውቁት ነገር የለም። ዝም ብላችሁ መስሎ በማደር የተካናችሁ ብቻ ናችሁ። ዳዊት ሰለሞንን ምን አለው? ልጁ ሰለሞን በእጁ ደገፍ አድርጎት ዳዊት ሊሞት እያጣጣረ፣  ‘ልጄ ሆይ ሰው ሁን’ አለው። እንግዲህ ሰለሞን የንጉሥ ልጅ ነው። ምን ሰው ሁን የሚያስብል ነገር መጣ? ካለመሆን የሚከለክለው ምን ነገር ነበር? አያችሁ ሰው ሁሌም በተቃርኖ የሥነ ልቡና ጦርነት ይናጣል። በልጅነቱ ከማመንና ካለማመን ጋር፣ በጉርምስናው ከታላቅነትና ከበታችነት ስሜት ጋር፣ እንደ እናንተ በወጣትነቱ ደግሞ ከማንነትና ከሰብዕና ቀውስ ጋር እየዋዠቀ ያልፋል። እነዚህን ተቃርኖዎች በአግባቡና በጊዜው በሰከነ መንፈስ አስታርቆ ሰብዕናውን እየገነባ የማይሄድ ሰው፣ ሰው ከመሆን ጎደለ ማለት ነው። እና በአጭሩ ሰው መሆን ማለት በሁለት ጣምራ ግጭቶች መሀል ዘወትር እያሸነፉ ማለፍ መቻል ማለት ነው…›› ስትል አንዱ ቅልጥ አድርጎ አጨበጨበላት። ወያላው ተናዶ፣ ‹‹አቦ ሁከትና ግርግራችሁን እዚያው የለመዳችሁበት…›› ብሎ ገላመጠንና ‹‹መጨረሻ›› ብሎ በሩን ከፈተው። ‹‹አሁን በዚህ መንገድ ከወጪ ወራጁ ዕውን ስንቱ ሰው ይሆን ሰው? ኧረ ሰው መሆን ተረሳ…›› እያለ ሲናገር እኛም ወደ ጉዳያችን ተፈተለክን፡፡ መልካም ጉዞ!